Iranian Agricultural Extension and Education Journal

Iranian Agricultural Extension and Education Journal

Push and Pull Factors of Rural Migration: From the Perspective of the Origin Community and Translocal Migrants

Document Type : Original Article

Authors
1 Agricultural Extension and Education Department, Agricultural Sciences and Natural Resources University of Khuzestan, Iran.
2 Agricultural Economics Department, Agricultural Sciences and Natural Resources University of Khuzestan, Iran.
Abstract
Rural-to-urban migration is one of the most significant socio-economic phenomena in Iran, exerting profound impacts on both rural and urban communities and arising from a complex interplay of social, psychological, economic, and political factors. This study aims to identify the push and pull factors of rural–urban migration from the perspectives of origin communities and translocal migrants. Employing a quantitative, descriptive–analytical, survey-based design, data were collected through a questionnaire with confirmed face validity and acceptable reliability (Cronbach’s alpha = 0.75). The statistical sample comprised 390 rural residents and 150 translocal migrants from Behbahan County. Data analysis was conducted using SPSS software. The results of factor analysis indicated that eight factors—employment–income, economic, educational, social, urban–rural discrimination, infrastructural, geographical–climatic, and cultural—explained 66.8% of the total variance for translocal migrants and 63% for the origin community. Employment–income and educational factors emerged as the most influential drivers of migration, whereas cultural and geographical–climatic factors had the least impact. The similarity of factor analysis results between the two groups suggests that translocal migrants, owing to their rural living experiences, familiarity with local challenges, and geographical and cultural proximity to the origin community, hold comparable perspectives. This shared viewpoint leads both groups to identify similar factors as the primary reasons for migration.
Keywords

آقایی ­زاده، ا.، افراخته، ح.، و میره، م. (1390). جستاری در تحولات عوامل مهاجرت روستایی در ایران (مطالعه موردی:  شهرستان بندر انزلی). پژوهشنامه جغرافیایی، دوره 1، شماره 1، صص 120-95.
اسفندیاری، س.، و نبی­ئیان، ص. (1397). بررسی تأثیر فقر بر مهاجرت از روستا به شهر در ایران. اقتصاد کشاورزی و توسعه، دوره 26، شماره 1، صص 27-1. https://doi.org/10.30490/aead.2018.65197
اکبرپور، م. (1395). واکاوی تأثیر شبکه‌های مهاجرت‌های روستایی بر کلان ‌شهر کرج (مطالعه موردی: دهستان کوهسار ـ  شهرستان هشترود). فصلنامه برنامه‌ریزی منطقه‌ای، دوره 7، شماره 27، صص 131-118.
امانپور، س.، شائی، ع.، و حسینی شه­پریان، ن. (1400). سنجش متغیرهای اثرگذار بر شکل‌گیری مهاجرت معکوس در نواحی روستایی (مطالعه موردی: بخش مرکزی شهرستان دزفول). فصلنامه نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، دوره 13، شماره 4، صص 245-223.
اکبری، ی. (1399). فهم ذهنی مهاجران از جاذبه و دافعه مقصد و مبدأ مهاجرت: مطالعه موردی مهاجران محله خلیج ‌فارس شمالی تهران. نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران، دوره 15، شماره 30، صص 321-342. https://doi.org/10.22034/jpai.2021.134727.1157
الهیاری، م.، توسلی، ا.، و نقوی، م. (1398). بررسی وضعیت کشاورزی و نقش آن در مهاجرت روستایی با استفاده از روش­های آماری ناپارامتری (مطالعه موردی روستاییان شهرستان چاراویماق). راهبردهای توسعه روستایی، دوره 6، شماره 4، صص 475-484. https://doi.org/10.22048/rdsj.2020.221644.1837
بارانی، ن. (1399). بررسی عوامل مؤثر بر مهاجرت از روستا به شهر در منطقه مرزی سیستان. نشریه علمی دانش انتظامی سیستان و بلوچستان، دوره 11، شماره 34، صص 96-73.
بگی، م.، اولاد قباد، م.، و میررضایی، م. ب. (1404). نقش توسعه اقتصادی ـ اجتماعی در شکل‌گیری الگوهای مهاجرتی جوانان.  زیست سیاست و توسعه، دوره 1، شماره 1، صص 21-40. https://doi.org/10.22034/jbpd.2025.63341
جعفرمدار قره باغ، ش.، ارمغان، س.، و دانیالی، ت. (1402). تبیین اثرات مهاجرت معکوس بر توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی روستاهای محال انزل شهرستان اورمیه. فصلنامه پژوهش­های جغرافیای اقتصادی، دوره 4، شماره 13، صص 52-32.
جلالیان، ح.، و محمدی یگانه، ب. (1386). تحلیل عوامل جغرافیایی مؤثر در مهاجرت­های روستایی شهرستان زنجان از سال 1355 تا 1375. پژوهش­های جغرافیایی،  دوره 39، شماره 9، صص 99-89.
جمعه‌پور، م.، و عیدی تراکمه، ه. (1392). پژوهش کیفی درباره کیفیت زندگی مهاجران فصلی نیروی کار جوان روستایی از شهرستان کلیبر به تهران.  توسعه محلی (روستایی ـ شهری)، دوره 5، شماره 1، صص 132-111. https://doi.org/10.22059/jrd.2013.35614
حسین ­زاده، ع.، معمری، م.، قربانی، ا.، و مفیدی چلان، م. (1398). عوامل اقتصادی و اجتماعی اثرگذار بر مهاجرت روستاییان مورد: سامان­های عرفی روستایی حوزه انارچای مشگین شهر. اقتصاد فضا و توسعه روستایی، دوره 8، شماره 30، صص 259-243.
ربیعی، ز.، و سلیمانی­ خو، م. (1401). بررسی اثر عوامل درونی و بیرونی بر بازگشت ایرانیان خارج از کشور طی سال‌های ۱۳۹۳ تا ۱۴۰1. فصلنامه سیاست­نامه علم و فناوری، دوره ۱۲، شماره ۴، صص 60-47.
رستگاری‌پور، ف.، و محمودی، ف. (1399). بررسی عوامل مؤثر بر تمایل روستائیان به انواع مهاجرت داخلی در شهرستان تربت حیدریه. دوفصلنامه مطالعات جمعیتی، دوره 6، شماره 2، صص 209-183.
رستمعلی زاده، و.، و نوبخت، ر. (1402). تأثیر نابرابری­ها در مهاجرت از مناطق مرزی ایران؛ چشم­اندازی سیاست­گذارانه. نشریه پژوهش انحرافات و مسائل اجتماعی، دوره 3، شماره 2، صص 134-101.
رمضانی باصری، ع.، مختاری، م.، فولادیان، م.، و مرادی، ر. (1402). عوامل اثرگذار بر جذب مقصد و دفع مبدأ مهاجرت روستایی و واکاوی معانی ذهنی مهاجران. علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد، دوره 20، شماره 2. صص 25-1.  https://doi.org/10.22067/social.2023.79998.1273
دراهکی، ا.، مشفق، م.، و محبی، م. (1403). بررسی تأثیر احساس امنیت بر تمایل به مهاجرت جوانان: مورد مطالعه شهرستان آبدانان در استان ایلام.  برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، دوره 15، شماره 59، صص 76-39. https://doi.org/10.22054/qjsd.2023.72173.2457
سلیمی، ک.، قدرتی، ش.، و قدرتی، ح. (1399). انگیزه مهاجرت بازگشتی در شهر سقز: دافعه‌های شهری یا جاذبه‌های روستایی. مطالعات جمعیتی، دوره 6، شماره 2، صص 234-211. doi: 10.22034/jips.2021.273867.1098 
شریفی، ع.، و شهنازی، ر. (1402). مهاجرت و توسعه: آورده‌های مهاجرت‌های بین‌المللی برای کشورهای مبدأ. تداوم و تغییر اجتماعی، سال 2، شماره 2 صص 337-307. doi: 10.22034/jscc.2023.19871.1075
شمس ­الدینی، علی.، و گرجیان، پروین. (1389). عوامل مؤثر در مهاجرت روستاییان به شهرها، با تأکید بر شبکه مهاجرت مورد: دهستان رستم دو. مجله چشم­انداز جغرافیایی، دوره 5، شماره 11، صص 92-77.
شهپری‌ثانی، د.، میرزایی، م.، و محمودیان، ح. (1398). بررسی میزان تمایل به مهاجرت جوانان از استان خوزستان: مسائل متعاقب و عوامل زمینه‌ساز. بررسی مسائل اجتماعی ایران، دوره 10، شماره 1، صص 143-119. https://doi.org/10.22059/ijsp.2020.76170
صادقی جعفری، ج.، و شینی میرزاده، پ. (1402). بررسی تمایل به مهاجرت از ایران و عوامل مؤثر بر آن (مورد مطالعه: دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه اصفهان). مجله مطالعات اجتماعی ایران، دوره 17، شماره 2، صص 59-26. doi: 10.22034/jss.2024.2004302.1778
قاسمی اردهائی، ع. (1385). بررسی علل مهاجرت روستاییان به شهرها در ایران با فراتحلیل. پایان­نامه­ های تحصیلی، مقطع زمانی (83-1359)، روستا و توسعه. دوره 9، شماره 1، صص80-51.
عزمی، آ.، و تربتی­ پناه، پ. (1399). بررسی انگیزه‌های مهاجرت ساکنان روستای چغاکبود به شهر کرمانشاه. مجله جمعیت، سال 27، شماره 111، صص 69-49.
علی‌بیگی، ج. (1395). بررسی عوامل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مؤثر بر مهاجرت‌های روستایی شهری در استان ایلام در مقطع زمانی 1385 تا 1394 (مهاجران روستایی شهر ایلام). فصلنامه جمعیت، سال 23، شماره 95، صص 106-86.
طاهرخانی، م. (1381). بازشناسی عوامل مؤثر در مهاجرت‌های روستا ـ شهری با تأکید بر مهاجرت جوانان روستایی در استان قزوین. آمایش فضا و زئوماتیک، دوره 6، شماره 2، صص 60-42.
کریمیان، ر.، کرمی، آ.، و شمس‌الدینی، ع. (1401). عوامل اقتصادی و اجتماعی مؤثر بر مهاجرت روستا ـ شهر بخش مرکزی شهرستان بویراحمد. فصلنامه علمی مطالعات برنامه­ریزی سکونتگاه­های انسانی، دوره 17 شماره 1، صص 234-205.
کیانی، م.، اسدی، ع.، ورمزیاری، ح.، و براتی، ع، ا. (1396). مدل معادلات ساختاری و تلفیقی علل و پیامدهای مهاجرت روستایی در بخش کیان شهرستان نهاوند. توسعه محلی (روستایی ـ شهری)، دوره 8، شماره 2، صص 339-358. https://doi.org/10.22059/jrd.2016.63188
نوروززاده، ا. (1401). عوامل مؤثر بر مهاجرت جوانان روستایی استان اردبیل با روش آمیخته. روستا و توسعه پایدار فضا، دوره 3، شماره 3، صص 101-83. https://doi.org/10.22077/vssd.2022.5196.1095
محمودیان، ح.، و قاسمی اردهانی، ع. (1391). شبکه‌های اجتماعی مهاجران و بازتولید فرهنگ مهاجرت در مناطق روستایی: مطالعه‌ای کیفی بر جریان­های مهاجرت از استان آذربایجان شرقی به استان تهران. توسعه محلی روستایی ـ شهری، دوره 4، شماره 1، صص 128-110. https://doi.org/10.22059/jrd.2012.28901
محمودیانی، س.، و نظری، م. (1400). ماندگاری جمعیت شهرهای جدید و تبیین آن با تأکید بر کیفیت زندگی شهری (مورد مطالعه: شهر جدید صدرا).  بررسی مسائل اجتماعی ایران، دوره 12، شماره 2، صص141-119.                  https://doi.org/10.22059/ijsp.2022.87905
مهدویان، س. م. ر.، و اسفندیاری، م. (1400). توزیع درآمد روستایی و اثرات آن بر مهاجرت­های روستا شهری در ایران. فصلنامه اقتصاد کشاورزی، ویژه نامه بهار 1402، صص 62-44.
موحدی، ر.، و سامیان، م. (1397). بررسی عوامل مؤثر بر مهاجرت روستاییان در شهرستان سردشت. فصلنامه مطالعات برنامه‌ریزی سکونتگاه‌های انسانی، دوره 13، شماره 3، صص 177-164.
میرزامصطفی، م.، و قاسمی، پ . (1392). عوامل مؤثر بر مهاجرت‌های استانی با استفاده از مدل جاذبه. فصلنامه سیاست­های مالی و اقتصادی، سال شماره صص96-71.
یعقوبی‌دوست، م.، و فتحعلی ­پور، آ. (1395). بررسی رابطه عوامل جامعه‌شناختی با تمایل به مهاجرت در شهرستان مسجد سلیمان (مورد مطالعه: روستاهای شهرستان مسجد سلیمان). علوم اجتماعی، دوره 10، شماره 33، صص 188-167.
 
Asfaw, W., Tolossa, D., and Zeleke, G. (2010). Causes and impacts of seasonal migration on rural livelihoods: Case studies from Amhara Region in Ethiopia. Norsk Geografisk Tidsskrift–Norwegian Journal of Geography, 64(1), 58-7. https://doi.org/10.1080/00291950903557696
Bag, S., and Pati, U. C. (2021). The behavioural economic perspective of looking at distress migration: A case study. Revista Geintec-Gestao Inovacao E Tecnologias, 11(4), 1921-1949. https://doi.org/10.47059/revistageintec.v11i4.2245
Ban, P., and Gangal, M. (2024). Economic causes of rural-to-urban migration in Karnali Province of Nepal. NPRC Journal of Multidisciplinary Research, 1, 83-93
Bukar, H. M., Mohammed, H. I., and Ngada, B. J. (2021). Causes and consequences of rural-urban migration in Damaturu, Yobe State, Nigeria. International Journal of Management Studies and Social Science Research, 3(3), 282-287.
Cimba, Z., and Kumshe, M. G. (2011). Causes and effects of rural-urban migration in Borno state: A case study of Maiduguri Metropolis. Asian Journal of Business and Management Sciences, 1(1), 168-172.
Etzold, B. (2017). Mobility, space and livelihood trajectories: New perspectives on migration, translocality and place-making for livelihood studies. In Livelihoods and Development (pp. 44-68). Brill. https://doi.org/10.1163/9789004347182_004
Fuengfeld, H. (Ed.). (2018). Migration for Adaptation: A Guidebook for Integrating Migration and Translocality Into Community-based Adaptation. University of Bonn, Department of Geography.
Greiner, C. (2010). Patterns of translocality: Migration, livelihoods and identities in Northwest Namibia. Sociologus, 60(2), 131-161. https://doi.org/10.3790/soc.60.2.131
Louangrath, P. (2014). Sample size determination for non-finite population. Southeast-Asian Journal of Sciences, 3(2), 141-152. https://doi.org/10.13140/2.1.4785.7286
Mendola, M. (2008). Migration and technological change in rural households: Complements or substitutes?. Journal of Development Economics, 85(1-2), 150-175. https://doi.org/10.1016/j.jdeveco.2006.07.003
Nebebe, A. F. (2024). Causes Oof rural-urban migration andemployment challenges in urban Ethiopian. International Journal of Innovative Science, Engineering & Technology, 7(4), 2348 – 7968
Omojuwa, A., and Olukorede, A. E. (2025). The changing effect of religious and moral values on urban-rural migration Iin Nigeria. Unizik Journal of Educational Research, Science and Vocational Studies, 2(1), 347-360.
Peker, K. (2004). The causes and results of internal migration from rural areas: Case of Eastern Anatolia,.Zemedelska Ekonomika-Praha, 50(10), 471-476. https://doi.org/10.17221/5235-AGRICECON
Peth, S. (2014). What is translocality? A refined understanding of place and space in a globalized world. TransRe Blog
Peth, S. A., and Birtel, S. (2015). Translocal livelihoods and labor migration systems in Bangladesh. Environment, Migration and Adaptation-Evidenc and Politics of Climate Change in Bangladesh, Chapter: 6.
Porst, L. (2021). Translocal resilience in a changing environment (Doctoral dissertation, Universitäts-und Landesbibliothek Bonn).
Tanle, A., Ogunleye-Adetona, C. I., and Arthor, G. (2020). Rural-urban migration and household livelihood in the Agona West Municipality, Ghana. Journal of Geography and Regional Planning, 13(1), 1-18.

Articles in Press, Accepted Manuscript
Available Online from 28 December 2025