تحلیل عوامل مؤثر بر سطح بکارگیری فناوری محصولات تراریخته در مراکز تحقیقات کشاورزی ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران. کرج، ایران

2 استاد گروه ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه تهران

3 استاد گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران

4 استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران

چکیده

مراکز تحقیقاتی از اجزای مهم بخش نظام تحقیق و توسعه نوآوری و فناوری کشور محسوب می ­شوند و جایگاه مهمی در زمینه‏یگسترش مرزهای دانش و فناوری و حل مشکلات علمی کشور دارند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل عوامل مؤثر بر سطح بکارگیری فناوری محصولات تراریخته در مراکز تحقیقات کشاورزی ایران انجام گرفت. جامعه آماری تحقیق حاضر متشکل از 421 نفر از محققان فعال حوزه تراریخته در 14 مرکز تحقیقات کشاورزی کشور بودند. برای تعیین حجم نمونه از فرمول یامان استفاده شد و حجم نمونه 205 محقق برآورد گردید که برای کاهش خطا و پوشش پرسشنامه‏ های بی‌پاسخ، این تعداد به 216 محقق افزایش یافت.برای جمع ­آوری داده­ ها از پرسشنامه‏ ای که به‌وسیله پژوهشگران طراحی شده بود، استفاده شد که مشتمل برنه بخش، شامل ویژگی‏ هایفردی-اجتماعی،دانشتراریخته، نگرش تراریخته، سودمندی درک ‏شده، خطر درک ‏شده، سهولت استفاده، تأثیر اجتماعی، نگرانی‏ های اخلاقی و سطح بکارگیری فناوری محصولات تراریخته تنظیم گردید. برای تحلیل داده ‏ها از تکنیک مدل ‏سازی معادلات ساختاری استفاده شد.بر اساس داده ‏های میدانی، شواهد کافی برای تأیید اثر منفی و معنی ‏دار دو متغیر خطر درک ­شده و نگرانی‏ های اخلاقی بر سطح بکارگیری فناوری محصولات تراریخته و همچنین اثر مثبت و معنی‏ دار دو متغیر نگرش تراریخته و تأثیر اجتماعی بر سطح بکارگیری فناوری محصولات تراریخته وجود داشت.بر اساس نتایج حاصله، ایجاد بستر لازم برای دوره ‏های آموزشی در داخل و خارج کشور، مدیریت پایین به بالا، استفاده از مدیران مجرب و آینده‏ نگر، دادن فرصت دخالت بیشتر به محققان در تمامی مراحل برنامه‏ ریزی و توسعه این فناوری، حمایت‏ های مالی دولتی، کامل نمودن تحقیقات و برچسب‏ گذاری روی محصولات تراریخته پیشنهاد می‏ گردد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of Effective Factors on the Level of Transgenic Agricultural Production Technology Usage in Iran Agricultural Research Centers

نویسندگان [English]

  • Y Safi Sis 1
  • Seyed Hamid Movahed Mohammadi 2
  • Ahmad Rezvanfar 3
  • S. Ahmad Reza Pishbin 4
  • Abdolmotalleb Rezaei 4
1 Ph.D. Student of Agricultural Extension, Faculty of Economics and Agricultural Development, University of Tehran. Tehran, Iran.
2 Professor of Agricultural Extension and Education, Faculty of Economics and Agricultural Development, University of Tehran.
3 Professor of Agricultural Extension and Education, Faculty of Economics and Agricultural Development, University of Tehran
4 Assistant Professor of Agricultural Extension and Education, Faculty of Economics and Agricultural Development, University of Tehran
چکیده [English]

Research centers are important parts of the research and development, innovation, and technology system of the country and have a crucial place in expanding the boundaries of knowledge and technology and solving the scientific issues of the country. The purpose of this study was to analyze the factors affecting the level of transgenic agricultural production technology usage in agricultural research centers in Iran. The statistical population consisted of 421 researchers in transgenic domain which worked in 14 agricultural research centers. The Yaman formula was used to determine the sample size. The sample size was 205, which increased to 216 researchers to reduce the error and also to cover the unanswered questionnaires. A questionnaire was designed and used to collect the data. This questionnaire consisted of nine sections, including individual-social characteristics, Transgenic knowledge, transgenic attitude, perceived usefulness, perceived risk, ease of use, social impact, ethical concerns, and the level of transgenic technology usage. The structural equation modeling technique was applyed to analyze the data. Based on the obtained information, there was sufficient evidence for the confirmation of negative and significant effect of the two variables of perceived risk and ethical concerns about the level of transgenic technology usage, as well as the positive and significant effects of the two variables of attitude and social impact on the level of transgenic technology usage. Based on the results, the following recommendations are proposed: Providing the appropriate context for training courses inside and outside the country, bottom- up management, using experienced and provident managers, giving the opportunity to researchers to further engage in all stages of planning, government funding, completing the researches and labeling the transgenic products.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Agricultural Research Centers
  • Transgenic Agricultural Production Technology
  • perceived risk
  • social impact

آقایی ، م. ج. (1395). نقش انقلاب‌های تکنولوژیک در توسعه کشاورزی و امنیت غذایی. نشریه دو ماهانه علمی انجمن ایمنی زیستی ایران. دوره 8، شماره 41 و 42، صص 18-16.

احمدپور، ا.، تیمورپور، م.، و دین‏پناه، غ. ر. (1393). عوامل پیش برنده توسعه بیوتکنولوژی در بخش کشاورزی ایران از دیدگاه کارشناسان سازمان جهاد کشاورزی استان البرز. پژوهش های ترویج و آموزش کشاورزی، دوره 7، شماره 2، صص 12-1.

آرایش، م.ب. (1395). بررسی عوامل آموزشی- ترویجی مؤثر بر استفاده از گیاهان تراریخته (مطالعه موردی: استان ایلام). فصلنامه بین ‏المللی مدیریت کشاورزی و توسعه، دوره 5، شماره 4، صص262 -257.

پزشکی‏راد، غ. ر.، و نعیمی، ا. (1389). تحلیل عاملی نگرش متخصصان بیوتکنولوژی استان تهران نسبت به بکارگیری گیاهان تراریخته. تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی، دوره 41، شماره 2، صص 202-193.

پزشکی‏راد، غ. ر.، و نعیمی، ا. (1390). بررسی عوامل آموزشی ترویجی مؤثر بر بکارگیری گیاهان تراریخته از نظر متخصصان بیوتکنولوژی مراکز تحقیقات استان تهران. اقتصاد و توسعه کشاورزی، دوره 25، شماره 1، صص 9-1.

توحید‏فر، م. (1395). برگزاری کارگاه آموزشی برای اهل رسانه با عنوان مسئولیت ملی رسانه در حوزه زیست‌فناوری. نشریه دو ماهانهعلمی انجمن ایمنی زیستی ایران. دوره 8، شماره 43، صص17-12.

جیمز، ک. (1395). ده نکته در بیستمین سال تجاری‌سازی جهانی محصولات تراریخته: 1996 تا 2016. نشریهدوماهانهعلمیانجمن ایمنیزیستیایران. دوره 8، شماره 41 و 42، صص 16 -12.

خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا). (1398). واردات سالانه 5 میلیارد دلار محصولات تراریخته به کشور/کشت تراریخته در ایران گرفتار مافیای واردات شده است. قابل دسترسی در آدرس اینترنتی:

>http://alborz.isna.ir/default.aspx?NSID=5&SSLID=46&NID=31879<

خبرگزاری مشرق. (1398). میزان واردات محصولات تراریخته از زبان رئیس سازمان محیط‌زیست. قابل دسترسی در آدرس اینترنتی:

>https://www.mashreghnews.ir/news/915740>.

ذوالعلی، ج.، حاجت‏پور، ز.، معلی، م.، کهک، س.، درویش ‏روحانی، ب.، فکوری، ش.، و نوروزی، ا. (1397). پاسخ به شبهات تراریخته از دریچه علم. گاهنامه تخصصی بیوتکنولوژی و محصولات تراریخته، شماره 2، صص 43-1.

ریگی، ف. (1391). بررسی اثربخشی برنامه راهبردی بیوتکنولوژی کشاورزی از دیدگاه متخصصان بیوتکنولوژی. پایان‏نامه کارشناسی‏ارشد، دانشگاه تربیت مدرس.

رهنما، ح. (1387). اخلاق زیستی و تولید محصولات تراریخته. ، فصلنامه‌ی اخلاق در علوم و فنّاوری، دوره 3، شماره 2-1، صص 14-1.

رزاقی بورخانی، ف. (۱۳۸۸). ترویج بکارگیری گیاهان تراریخته، راهبردی مؤثر برای توسعه کشاورزی پایدار. همایش منطقه‏ای غذا و بیوتکنولوژی. کرمانشاه، 13 اسفند، صص 71-68.

سلیمان‏پور، م. ر.، و رسولی‏آذر، س. (1390). نقش خطرات احتمالی موجود در تولید و کاربرد محصولات بیوتکنولوژی از دیدگاه کارشناسان ترویج وزارت جهاد کشاورزی. پژوهش‏های ترویج و آموزش کشاورزی، دوره 4، شماره 2، صص 108-97.

شریفی، م.، رضوانفر، ا.، حسینی، س. م.، و موحد محمدی، س.ح. (1392). طراحی الگوی فرآیند تجاری‏سازی یافته‎های تحقیقات کشاورزی دانشگاهی در ایران. رساله دکتری، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران.

علی کرمی، ا.، حسینی، ج. ف.، چیذری، م.، و مهدی‏ زاده، ح. (1388). جایگاه روش‏های آموزشی در میزان پذیرش بیوتکنولوژی کشاورزی. سومین کنگره علوم ترویج و آموزش کشاورزی، مشهد، 11 اسفند، صص 41-29.

عزمی، ا.، موحدمحمدی، ح.، ایروانی، ه.، و بی‏همتا، م. ر. (1387). استفاده از گیاهان تراریخته از دیدگاه اعضای هیأت علمی مراکز تحقیقات کشاورزی و دانشکده‏‏های کشاورزی گروه ‏های علمی منتخب در استان‏های تهران و گیلان. مجله پژوهش و سازندگی. دوره 21، شماره 4، صص 19-11.

غنیان، م.، قوچانی، ا. م.، و درانی، م. (1395). واکاوی دیدگاه متخصصان در خصوص ضرورت ورود برنج تراریخته ایرانی به چرخه کشاورزی و غذایی کشور. مجله پژوهش‏های ترویج و آموزش کشاورزی، دوره 9، شماره 4، صص 12-1.

غیاثوند غیاثی، ف.، میرک‏زاده، ع. ا.، و شیری، ن، ا. (1394). عوامل مؤثر بر نگرش مصرف کنندگان به محصولات غذایی تراریخته (مورد مطالعه: شهرستان قزوین). مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، دوره 46، شماره 3، صص 438-427.

قاسملونیا، ن.، گلزاری، ا. (1393). عوامل مؤثر در توسعه بیوتکنولوژی در شیلات ایران. پژوهش‏های ترویج و آموزش کشاورزی. دوره ۷ , شماره  ۱، صص 31-21.

قره‏یاضی، ب. (1392). خبرنامه تراریخته. چهارمین همایش ملی ایمنی زیستی و مهندسی ژنتیک، تهران، 11 شهریور، صص 67-61.

قوچانی، ا. م.، غنیان، م.، و برادران، م. (1395). واکاوی عوامل اثرگذار بر نگرش متخصصان نسبت به برنج تراریخته ایرانی. مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی، دوره 12, شماره 2، صص 72 -53.

کرمی، ع. (1397). آشنایی با حقایق محصولات تراریخته (محصولات دستکاری شده ژنتیکی یا (GMO). بنیاد ملی سبک زندگی سالم. قابل دسترسی در آدرس اینترنتی:

>http://www.dralikarami.com/articles_view/id,77.<

کوچک‏زاده، ا.، و شکوهی‏فر، ن. (1395). مزایا و معایب محصولات تراریخته و ایمنی زیستی. همایش محصولات تراریخته در تولید غذای سالم، حفاظت از محیط‌زیست و توسعه پایدار، خوزستان، 4 آذر، صص 8-1.

نعیمی، ا.، بیگلری، ن.، عباسی، ف.، پزشکی‏راد، غ. ر.، و چیذری، م. (1390). تأثیر ویژگی‌های شخصی و حرفه‌ای بهنژادگران بر نگرش آن‌ها نسبت به بکارگیری بهنژادی مشارکتی. مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، دوره 41، شماره 4، صص 588-579.

نعیمی، ا.، پزشکی‏راد، غ. م.، و قره یاضی، ب. (1389). واکاوی مشکلات توسعه فناوری زیستی کشاورزی از دیدگاه متخصصان فناوری زیستی استان تهران. مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، دوره 42، شماره 1، صص 56-45.

نعیمی، ا.، قره‏یاضی، ب.، و پزشکی‏راد، غ. ر. (۱۳۸۸). بررسی نگرش متخصصان بیوتکنولوژی مراکز دانشگاهی استان تهران نسبت به جنبه‏های تأثیرگذار بکارگیری گیاهان تراریخته، سومین کنگره علوم ترویج و آموزش کشاورزی، مشهد، 11 اسفند، صص 41-25.

نوری‏زاده، م.، کلانتری، ا.، و حبیبا، س. (1396). مدل‏سازی نگرش شهروندان استان تهران به محصولات غذایی تراریخته با معادلات‏ساختاری. مجله سیاست علم و فناوری، دوره 9، شماره 4، صص 84-71.

هاشمی، م.، و شجاع الساداتی، س.ع. (1389). مواد غذایی اصلاح شده ژنتیکی: فرصت‏ها و چالش‏ها. مجله علوم و صنایع غذایی، دوره 7، شماره 1، صص 102-89.

یزدان پناه، م.، فروزانی، م.، و بختیاری، ز. (1395). بررسی تمایل کارشناسان سازمان جهاد کشاورزی استان خوزستان نسبت به تولیدات تراریخته. مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی، دوره 12، شماره 1، صص 117-103.

 

Abdullah, A.H.M., Afrad, M.S.I., Bhuiyan, A.A.H., Haque, M.E., and Islam, T. (2018). Attitude and consumption of Bangladeshi professionals toward biotechnological products. Agriculture and Food Security, 7(1), 2-18.

Aerni, P. (2001). Assessing stakeholder attitudes to agricultural biotechnology in developing countries. Biotechnology and Development Monitor, 47, 2-7.

Ajzen, I. (2011). The theory of planned behaviour: reactions and reflections: Health Psychology Review5(9), 97-144.

Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179-211.

Aleksejeva, I. (2013). comparative analysis of gmo risk perception gap between eu consumers and latvian experts involved in gmo decision making process. New Challenges of Economic and Business Development, 7(3), 91-109.

Aleksejeva, I. (2014). EU (European Union) experts’ attitude towards use of GMO (Genetically Modified Organism) in food and feed and other industries. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 110, 494-501.

Alexandrina, S., and Carmen-Maria, I. (2014). Aspects on consumers attitude toward genetically modified foods among youth. Management Strategies Journal, 26(4), 741-747.

Al-Khayri, J.M. (2012). Socio-demographic factors influencing public perception of genetically modified. American Journal of Food Technology, 7(3), 101-112.

Amin, L., and Hashim, H. (2015). Factors influencing stakeholders attitudes toward genetically modified aedes mosquito. Science and Engineering Ethics, 21(3), 655-681.

Amin, L., Jahi, J.M., and Nor, A.R.M. (2007). Attitude towards genetically modified soybean amongst the Klang Valley stakeholders. Paper presented at 2nd Bangi World Conference on Environmental Management, 13-14 September, Bangi, Malaysia. 

Azadi, H., Ghanian, M., Mehrab-Ghoochani,O., Khachak, P.R., Taning, C.N., Hajivand., R.Y., and Dogot, T. (2015). Genetically modified crops: Towards agricultural growth, agricultural development or agricultural sustainability? Food Reviews International. 31(3), 195-221.

Baker, G.A., and Burnham, T.A. (2001). Consumer response to genetically modified foods: Market segment analysis and implications for producers and policy makers. Journal of Agricultural and Resource Economics, 8(2), 387-403.

Bal, Ş., Samancı, N.K., and Bozkurt, O. (2007). University students' knowledge and attitude about genetic engineering. Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 3(2), 119-26.

Bloom, V. (2010). Nourishing the planet in the 21st century. Plant science classroom material for high schools in Ontario. Canada: Nutrients for Life Foundation.

Bredahl, L. (2001). Determinants of consumer attitudes and purchase intentions with regard to genetically modified food–results of a cross-national survey. Journal of Consumer Policy, 24(1), 23-61.

Bredahl, L., Grunert, K.G., and Frewer, L.J. (1998). Consumer attitudes and decision-making with regard to genetically engineered food products–a review of the literature and a presentation of models for future research. Journal of Consumer Policy, 21(3), 251-277.

Chen, H.Y., and Chern, W.S. (2002). Consumer acceptance of genetically modified foods. Paper presented at the Annual Meeting of the American Agricultural Economics Association, July 28-31, Long Beach CAChen, M.F., and Li, H.L. (2007). The consumer’s attitude toward genetically modified foods in Taiwan. Food Quality & preference, 18(4), 662-674.

Cui, K., and Shoemaker, S.P. (2018). Public perception of genetically-modified (GM) food: A Nationwide Chinese Consumer Study. npj Science of Food, 2(10), 34-51.

Cook, A.J., Kerr, G.N., and Moore, K. (2002). Attitudes and intentions towards purchasing GM food. Economic
Psychology
, 23(5), 557-572.

Davis, F.D. (1989). Perceived usefulness, perceived ease of use, and user acceptance of information technology. MIS quarterly, 7(9), 319-340.

Davis, F.D., Bagozzi, R.P., and Warshaw, P.R. (1989). User acceptance of computer technology: A comparison of two theoretical models. Management science, 35(8), 982-1003.

Devos, Y., Maeseele, P., Reheul, D., Van Speybroeck, L., and De Waele, D. (2008). Ethics in the societal debate on genetically modified organisms: A (re) quest for sense and sensibility. Journal of Agricultural and Environmental Ethics, 21(1), 29-61.

Dunlap, R., Van Liere, K., Mertig, A., and Jones, R. (2000). Measuring endorsement of the new ecological
paradigm: A revised NEP (New Environmental Paradigm) scale. Journal of Social Issues, 56, 425-444.

Falk, M.C., Chassy, B.M., Harlander, S.K., Hoban, T.J., McGloughlin, M.N., and Akhlaghi, A.R. (2002). Food biotechnology: Benefits and concerns. American Society for Nutritional Sciences, 132(6),1384-1390.

Fishbein, M., and Ajzen, I. (2004). Theory-based behavior change interventions: Comments on hobbis and sutton. Journal of Health Psychology, 10(1), 27-31.

Ghanian, M., Ghoochani, O.M., Kitterlin, M., Jahangiry, S., Zarafshani, K., Van Passel, S., and Azadi, H. (2016). Attitudes of agricultural experts toward genetically modified crops: A case study in Southwest Iran. Science and Engineering Ethics, 22(2), 509-524.

Ghasemi, S., Karami, E., and Azadi, H. (2013). Knowledge, attitudes and behavioral intentions of agricultural professionals toward genetically modified (GM) foods: A case study in Southwest Iran. Science and Engineering Ethics, 19(3), 1201-1227.

Ghoochani, O.M., Ghanian, M., Baradaran, M., Alimirzaei, E., and Azadi, H. (2018). Behavioral intentions toward genetically modified crops in Southwest Iran: A multi-stakeholder analysis, Environment, Development and Sustainability, 20, (1) 233-253.

Ghoochani, O.M., Ghanian, M., Baradaran, M., and Azadi, H. (2017). Multi stakeholders’ attitudes toward Bt rice in Southwest, Iran: Application of TPB (Theory of planned behavior) and multi attribute models. Integrative Psychological and Behavioral Science, 51(1), 141-163.

Global agenda. (2016). Top 10 Emerging Technologies of 2016. world economic forum. Available at: <https://www.weforum.org/agenda/2016/06/top-10-emerging-technologies-2016/>.

Gott, M., and Monamy, V. (2004). Ethics and transgenesis: Toward a policy framework incorporating intrinsic objections and societal perceptions. Alternatives to Laboratory Animals: ATLA, 32, 391-396.

Grunert, K.G., Bredahl, L., and Scholderer, J. (2003). Four questions on European consumers’ attitudes toward the use of genetic modification in food production. Innovative Food Science and Emerging Technologies, 4(4), 435-445.

Han, J.H. (2006). The effects of perceptions on consumer acceptance of genetically modified (GM) foods. Ph.D. Dissertations. Louisiana State University and Agricultural and Mechanical College.

Herdt, R. (2005). The state of food and agriculture, 2003–2004: Agricultural biotechnology: Meeting the needs of the poor? Agricultural Economics, 32(1), 109-110.

Huang, J., Qiu, H., Bai, J., and Pray, C. (2006). Awareness, acceptance of and willingness to buy genetically modified foods in Urban China. Appetite, 46(2), 144-151.

Immonen, A.M. (2015). Essays on emotional influences in consumer food choice: Understanding emotional intricacies in consumers' price vs. ethicality trade-off decisions, and perceptions of genetically modified food products. Ph.D. Dissertations. Department of Economics and Management University of Helsinki Finland.

Ismail, K., Soehod, K., Vivishna, S., Khurram, W., Jafri, S.K.A., and Ramily, M.K.B. (2012). Genetically modified food and consumer purchase intentions: A study in Johor Bahru. International Journal of Business and Social Science, 3(5), 41-58.

Izumi, S., Mori, H., Kusaba, S., Okada, T., Murayama, T., and Yamamoto, T. (2011). Japanese Attitudes toward Genetic Engineering. Paper presented at the Symposium on Liberal Arts and General Education. November 23, Kyoto University, Japan.

Jöreskog, K.G., and Sörbom, D. (1993). LISREL 8: Structural equation modeling with the SIMPLIS command
language
. United State America: Scientific Software International.

Kagai, K.K. (2011). Assessment of public perception, awareness and knowledge on genetically engineered food crops and their products in Trans-Nzoia County, Kenya. Journal of Developments in Sustainable Agriculture, 6(2), 164-180.

Kramkowska, M., Grzelak, T., and Czyzewska, K. (2013). Benefits and risks associated with genetically modified food products. Annals of Agricultural and Environmental Medicine, 20(3), 413-424.

Lukošiutė, I., and Petrauskaitė-Senkevič, L. (2017). Evaluation of lithuanian consumers’attitudes to genetically modified food. Journal of Agribusiness and Rural Development, 1(43),103-111.

Ma, Y. (2015). Consumers’ different attitudes towards genetically modified food in the United States and China. Studies in Asian Social Science, 2(2), 1-17.

Martinez-Poveda, A., Molla-Bauza, M.B., Campo Gomis, F.J.D., and Martinez-Carrasco, M.L. (2009). Consumer-perceived risk model for the introduction of genetically modified food in Spain. Food Policy, 34(6), 519-528.

Mathieson, K. (1991). Predicting user intentions: comparing the technology acceptance model with the theory of planned behavior. Information Systems Research, 2(3), 173-191.

Mohapatra, A.K., Priyadarshini, D., and Biswas, A. (2010). Genetically modified food: Knowledge and attitude of teachers and students. Journal of Science Education and Technology, 19(5), 489-497.

Newhouse, C.P. (2001). Applying the concerns-based adoption model to research on computers in classrooms. Journal of Research on computing in Education, 33(5), 119-137.

Ormandy, E.H., Schuppli, C.A., and Weary, D.M. (2009). Worldwide trends in the use of animals in research: the contribution of genetically-modified animal models. Alternatives to Laboratory Animals: ATLA, 37(1), 63-68.

Paarlberg, R. (2010). GMO foods and crops: Africa's choice. New biotechnology, 27(5), 609-613.

Pandey, A., Kamle, M., Yadava, L., Muthukumar, M., Kumar, P., Gupta, V., and Pandey, B. (2010). Genetically modified food: its uses, future prospects and safety assessments. Biotechnology, 9(4), 444-458.

Rao, N.C. (2013). Biotechnology for second green revolution in Indian agriculture. Productivity, 54(1), 126-141.

Rzymski, P., and Królczyk, A. (2016). Attitudes toward genetically modified organisms in Poland: to GMO or not to GMO?  Food Security. 8(2), 689-697.

Sahin, I. (2008). From the social-cognitive career theory perspective: A college of education faculty model for explaining their intention to use educational technology. Journal of Educational Computing Research, 38(1), 51-66.

Sharma, R. (2012). Ensuring the success of feed the future: Analysis and recommendations on gender integration. Global agricultural development initiative. Available at: <https://www.thechicagocouncil.org/>.

Shehata, S., and Cox, L.J. (2007). Attitudes of Hawaii consumers toward genetically modified fruit. M.A. Thesis. University of Hawaii.

Sjoberg, L. (2004). Principles of risk perception applied to gene technology: To overcome the resistance to applications of biotechnology, research on risk perception must take a closer look at the public's reasons for rejecting this technology. EMBO reports, 5(1S), S47-S51.

Sorgo, A., and Ambrožič-Dolinšek, J. (2009). The relationship among knowledge of attitudes toward and acceptance of genetically modified organisms (GMOs) among Slovenian teachers. Electronic Journal of Biotechnology, 12(4), 1-2.

Springer, A., Mattas, K., Papastefanou, G., and Tsioumanis, A. (2002). Comparing consumer attitudes towards genetically modified food in Europe. Paper presented at the Xth EAAE Congress ‘Exploring Diversity in the European Agri-Food System’, 28-31 August 2002, Zaragoza, Spain.

Stone, G.D., Altieri, M.A., Pental, D., Richards, P., Suryanarayana, M., and Tripp, R. (2002). Both sides now: Fallacies in the genetic-modification wars, implications for developing countries, and anthropological perspectives. Current Anthropology, 43(4), 611-630.

Taylor, S., and Todd, P.A. (1995). Understanding information technology usage: A test of competing models. Information systems research, 6(2), 144-176.

Tonukari, N.J., and Omotor, D.G. (2010). Biotechnology and food security in developing countries. Biotechnology and Molecular Biology Reviews, 4(1), 13-23.

Torres, C.S., Suva, M.M., Carpio, L.B., and Dagli, W.B. (2006). Public understanding and perception of and attitude towards agricultural biotechnology in the Philippines. International Service for the Acquisition of Agri-biotech Applications, Southeast Asian Regional Center for Graduate Study and Research in Agriculture, and College of Development Communication, University of the Philippines Los Baños, College, Laguna, Philippines.

Tsiboe, F., Nalley, L.L., Dixon, B.L., Danforth, D., Delwaide, A.C., and Nayga, R.M. (2017). Ghanaian consumers’ attitudes toward cisgenic rice: Are all genetically modified rice the same? Ghana Journal of Development Studies, 14(1), 1-18.

Usak, M., Erdogan, M., Prokop, P., and Ozel, M. (2009). High school and university students' knowledge and attitudes regarding biotechnology. Biochemistry and molecular biology education, 37(2), 123-130.

Venkatesh, V., Morris, M.G., Davis, G.B., and Davis, F.D. (2003). User acceptance of information technology: Toward a unified view. MIS quarterly, 27 (3), 425-478.

Vikan, R. (2015). Consumer response to Genetically Modified Salmon: A study on benefit importance in the adoption process (Thesis, Master of Commerce). University of Otago. Available at: <http://hdl.handle.net/10523/5804>.

Voss, A.G.A.J., Spiller, A., and Enneking, U. (2009). Farmer acceptance of genetically modified seeds in Germany: Results of a cluster analysis. International Food and Agribusiness Management Review, 12(4), 61-80.

Wunderlich, S., and Gatto, K.A. (2015). Consumer perception of genetically modified organisms and sources of information. Advances in Nutrition, 6(6), 842-851.

Yamane, T. (1973). Statistics: An introductory analysis. New York: Harper and Row.

Yao, Q., and Wang, L. (2012). Consumer purchase intention towards geneticallymodified food: Beneficial, price, socio-demographic and label determinants. International Journal of Trade, Economics and Finance, 3(3), 176-182.

Yang, T., Ames, G., and Berning, J. (2015). Determinants of consumer attitudes and purchasing behaviors on genetically modified foods in Taiwan. Journal of Food Distributions Research, 46(1), 30-36.

Yazdanpanah, M., Hayati, D., and Zamani, G.H. (2011). investigating agricultural professionals’intentions and behaviours towards water conservation: using a modified theory of planned behaviour. International Journal of Environmental Physiology and Toxicology, 9(1), 1-22.

Zhang, M., Chen, C., Hu, W., Chen, L., and Zhan, J. (2016). Influence of source credibility on consumer acceptance of genetically modified foods in China. Sustainability, 8(9), 899-921.