انجمن ترویج و آموزش کشاورزی ایران علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران 2008-1758 21 2 2026 02 20 Push and Pull Factors of Rural Migration: From the Perspective of the Origin Community and Translocal Migrants عوامل رانشی و کششی مهاجرت روستاییان: از دیدگاه جامعه مبدا و مهاجران ترامکان 69 90 237546 10.22034/iaeej.2025.544646.1872 FA پریسا پاک دانشجوی دکتری رشته ترویج کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران. معصومه فروزانی دانشیار گروه ترویج‌ و‍‌آموزش کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران. 0000-0001-7669-5329 منصور غنیان استاد گروه ترویج‌ و‍‌آموزش کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران. عباس عبدشاهی دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران. Journal Article 2025 09 02 Rural-to-urban migration is one of the most significant socio-economic phenomena in Iran, exerting profound impacts on both rural and urban communities and arising from a complex interplay of social, psychological, economic, and political factors. This study aims to identify the push and pull factors of rural–urban migration from the perspectives of origin communities and translocal migrants. Employing a quantitative, descriptive–analytical, survey-based design, data were collected through a questionnaire with confirmed face validity and acceptable reliability (Cronbach’s alpha = 0.75). The statistical sample comprised 390 rural residents and 150 translocal migrants from Behbahan County. Data analysis was conducted using SPSS software. The results of factor analysis indicated that eight factors—employment–income, economic, educational, social, urban–rural discrimination, infrastructural, geographical–climatic, and cultural—explained 66.8% of the total variance for translocal migrants and 63% for the origin community. Employment–income and educational factors emerged as the most influential drivers of migration, whereas cultural and geographical–climatic factors had the least impact. The similarity of factor analysis results between the two groups suggests that translocal migrants, owing to their rural living experiences, familiarity with local challenges, and geographical and cultural proximity to the origin community, hold comparable perspectives. This shared viewpoint leads both groups to identify similar factors as the primary reasons for migration. مهاجرت روستا ـ شهری یکی از پدیده‌های مهم اجتماعی ـ اقتصادی است که عوامل متعددی بر آن تأثیر میگذارند. بررسی علل مهاجرت از دیدگاه مهاجران ترامکان در کنار دیدگاه جامعه مبدأ می‌تواند به درک عمیق‌تر انگیزه‌ها و عوامل محرک این پدیده در جوامع روستایی کمک کند. با توجه به اهمیت شناخت این عوامل، پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل رانشی و کششی مهاجرت روستا ـ شهری از دیدگاه جامعه مبدأ و مهاجران ترامکان انجام شد. این مطالعه پیمایشی است و داده‌ها از طریق پرسشنامه با روایی صوری و پایایی تأییدشده (آلفای کرونباخ 0/751) جمع‌آوری گردیدند. نمونه آماری شامل 390 نفر از روستاییان و 150 نفر از مهاجران ترامکان شهرستان بهبهان بود. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSSver26 واکاوی شدند. نتایج تحلیل عاملی نشان داد که برای جامعه مهاجران ترامکان 66/8 درصد از واریانس کل و برای جامعه مهاجرفرست 63 درصد توسط هشت عامل شغلی ـ درآمدی، اقتصادی، آموزشی، اجتماعی، تبعیض شهر و روستا، زیرساختی، جغرافیایی ـ اقلیمی و فرهنگی تبیین شدند؛ به‌گونه‌ای که عوامل شغلی ـ درآمدی و آموزشی مهم‌ترین محرک‌های مهاجرت بودند؛ در حالی‌ که عوامل فرهنگی و جغرافیایی ـ اقلیمی کم‌ترین تأثیر را داشتند. تشابه نتایج تحلیل عاملی دو گروه نیز نشانگر آن است که مهاجران ترامکان به دلیل تجربه زندگی در روستا و آشنایی با مشکلات و تشابه جغرافیایی و فرهنگی با جامعه مبدأ دیدگاه‌های نزدیک با آنان داشته‌اند و این دیدگاه مشترک باعث می‌شود هر دو گروه عوامل مشابهی را به‌عنوان دلایل مهاجرت درنظر بگیرند. به‌منظور کاهش عوامل رانشی و ایجاد کشش در مبدأ، پیشنهاد می‌گردد اقداماتی انجام شود که موجب تسهیل سرمایه‌گذاری مهاجران ترامکان در روستاهای مبدأ خود شده و به ایجاد فرصت‌های اقتصادی متنوع در روستا کمک نماید تا از این طریق پدیده مهاجرت به‌ویژه در میان قشر جوان کنترل‌شده و ارتباط پایدار مهاجران ترامکان با جامعه مبدأ خود نیز حفظ شود.

http://www.iaeej.ir/article_237546_459742a44e64678514057d54d8937379.pdf