انجمن ترویج و آموزش کشاورزی ایران علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران 2008-1758 21 2 2026 02 27 Analysis of the Components for the Effective Implementation of Model Sites (Case Study: Urmia Lake Basin) تحلیل مؤلفه‌های اجرای اثربخش سایت‌های جامع الگویی (مورد مطالعه: حوضه آبریز دریاچه ارومیه) 197 214 243200 10.22034/iaeej.2026.546255.1876 FA مجید رضا خداوردیان استادیار، موسسه آموزش و ترویج کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. 0000-0001-8536-4249 جواد قاسمی استادیار، موسسه آموزش و ترویج کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. عرفان علی میرزایی استادیار، موسسه آموزش و ترویج کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. Journal Article 2025 09 10 One of the factors influencing the improvement of the effectiveness of extension activities is the appropriate selection and implementation of extension models and methods. Among these, model sites are one of the common extension models in Iran, which are implemented with a participatory and synergistic approach in various fields and sub-sectors of agriculture. Accordingly, the main objective of this survey research was to investigate and analyze the components of effective implementation of model sites in the Urmia Lake basin. The statistical population of the study consisted of the core farmers of the main units of 80 model sites in the Urmia Lake basin across three provinces: East Azerbaijan (34 sites), West Azerbaijan (40 sites), and Kurdistan (6 sites), which were evaluated using a census method. The validity of the questionnaire was confirmed by a panel of experts and the Average Variance Extracted (AVE), and its reliability was confirmed by Cronbach's alpha and Composite Reliability (CR). The collected data were analyzed using Smart PLS3 software. The results of the confirmatory factor analysis showed that the presented model for the effective implementation of model sites has seven dimensions: "informing and awareness raising," "comprehensive joint action plan," "executive organization," "predicted expectations," "practical techniques and strategies presented at the site," "implementation of field extension programs," and "documentation of actions and activities," all of which were confirmed for homogeneity and reliability. Accordingly, it is suggested that in order to institutionalize model sites as a participatory and problem-oriented model in agricultural extension based on the confirmed implementation dimensions and components, in addition to policymaking, training of implementing agents, and providing adequate funding and technical and logistical support must also be ensured. یکی از عوامل مؤثر بر بهبود اثربخشی فعالیت‌های ترویجی، انتخاب و اجرای مناسب الگوها و روش‌های ترویجی است. در این بین، سایت‌های جامع الگویی تولیدی ـ ترویجی، یکی از الگوهای ترویجی رایج در کشور است که با رویکردی مشارکتی و هم‌افزایانه در حوزه‌ها و زیربخش‌های مختلف کشاورزی اجرا می‌شود. هدف کلی پژوهش پیمایشی حاضر، بررسی و تحلیل مؤلفه‌های اجرای اثربخش سایت‌های جامع الگویی در حوزه آبریز دریاچه ارومیه بود. جامعه آماری تحقیق، کشاورزان محوری واحدهای اصلی 80 سایت جامع الگویی تولیدی ـ ترویجی حوزه دریاچه ارومیه بود که به‌صورت تمام شماری مورد ارزیابی قرار گرفته‌اند. روایی پرسشنامه توسط پنل متخصصان و میانگین واریانس استخراج شده و پایایی آن توسط آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی تأیید شد. واکاوی داده‌ها توسط نرم‌افزار Smart PLS3 انجام گرفت. نتایج حاصل از تحلیل عاملی تأییدی نشان داد که مدل ارائه شده اجرای اثربخش سایت‌های جامع الگویی دارای هفت بعد «زمینه‌یابی، اطلاع‌رسانی و آگاهی‌بخشی»، «برنامه جامع اقدام مشترک»، «سازمان اجرایی کار»، «انتظارات پیش‌بینی شده»، «فنون و راهکارهای عملی ارائه شده در سایت»، «اجرای برنامه‌های ترویجی عرصه‌ای» و «مستندسازی اقدامات» بود که همگنی و پایایی آن‌ها مورد تأیید قرار گرفت. بر این اساس پیشنهاد می‌شود که برای نهادینه‌سازی سایت‌های جامع الگویی به‌عنوان الگویی مشارکتی و مسئله‌محور در ترویج کشاورزی بر اساس ابعاد و مؤلفه‌های اجرایی تأیید شده، علاوه بر سیاست‌گذاری، آموزش‌‌‌ و توجیه عوامل اجرایی، بایستی اعتبار و پشتیبانی فنی و لجستیک مناسب نیز فراهم شود.

http://www.iaeej.ir/article_243200_d8ad66c6352390fda38cdafc47479d07.pdf