انجمن ترویج و آموزش کشاورزی ایران علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران 2008-1758 21 2 2026 02 20 Sustainability Assessment of Sheep and Goat Farming Systems in Jiroft County ارزیابی پایداری سامانه‌های پرورش گوسفند و بز در شهرستان جیرفت 215 235 245310 10.22034/iaeej.2026.553451.1886 FA محسن عادلی ساردوئی استادیار، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه جیرفت، جیرفت، ایران. باب اله حیاتی استاد، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. Journal Article 2025 10 15 Many researchers argue that goat and sheep farming systems, which have evolved to adapt to environmental conditions, differ in production scale, resource use, species diversity, production patterns, and socioeconomic as well as marketing characteristics at local and regional levels. Therefore, the sustainability of livestock systems should be analyzed separately. In Iran, most sustainability assessments have focused on agricultural and horticultural systems, while livestock production systems have received limited attention despite their importance for sustainable development. This study aimed to evaluate the sustainability of nomadic and village-based livestock systems in one of Iran’s main agricultural and pastoral regions, located in southern Kerman Province. The research was conducted during the 2023–2024 agricultural year among livestock producers in Jiroft County, using a localized framework derived from international sustainability indicators. A total of 29 parameters were designed under four components: productivity, stability and resilience, self-management, and adaptability and equity. Data were collected through field surveys using structured questionnaires. Results indicated significant differences between the two systems across the studied parameters. Overall, 53% of the farms exhibited low sustainability levels, while only 11 percent were highly sustainable. The study highlights the need to enhance sustainability across all examined <span lang="AR-SA">بسیاری از پژوهشگران معتقدند سامانه­های پرورش گوسفند و بز در سطح محلی و ناحیه­ای به لحاظ فاکتورهای تولیدی متمایز هستند و بر این اساس باید پایداری سیستم‌های دامی به‌طور جداگانه مورد تجزیه تحلیل قرار گیرند. </span><span lang="FA">مطالعات پایداری در ایران بیشتر تمرکز بر مطالعه بوم‌ نظام‌های زراعی و باغی داشته است و کمتر به بررسی پایداری نظام‌های دامپروری به‌عنوانی عامل تأثیرگذار در اهداف توسعه پایدار پرداخته شده است. هدف این مطالعه ارزیابی سامانه‌های پرورش گوسفند و بز در شهرستان جیرفت در یکی از قطب‌های کشاورزی و دامپروری ایران، در جنوب استان کرمان بوده است. با استفاده از تلفیقی از شاخص‌های برگرفته شده از مطالعات بین‌المللی و تلاش برای بومی‌سازی آن‌ها این مطالعه در سال زراعی 1402 در جمعیت دامپروری شهرستان جیرفت در دو سامانه پرورش عشایری و روستایی صورت پذیرفت. جامعه آماری تحقیق بر اساس گزارش سازمان جهاد کشاورزی جنوب استان کرمان شامل </span><span lang="AR-SA">7714 بهره‌بردار سامانه عشایری و 12575 بهره‌بردار در نظام روستایی بوده است. حجم نمونه با استفاده از جدول کرجسی و مورگان </span><span lang="FA">377</span><span lang="AR-SA"> نفر تعیین شد؛ که به ترتیب </span><span lang="FA">143 و 234 نمونه از سامانه عشایری و روستایی انتخاب شده‌اند در مجموع 29 پارامتر در قالب 5 عامل شامل: بهره‌وری (7 متغیر)، پایایی و ثبات (8 متغیر)، خود مدیریتی (5 متغیر) و قابلیت سازگاری و برابری (9 متغیر) طراحی شد و با استفاده از پرسشنامه به صورت حضوری در جامعه مورد مطالعه تکمیل شد. در نگاه کلی بیش از 53 درصد نمونه‌های مورد مطالعه در طبقه با امتیاز پایداری پایین قرار دارند و تنها 11 درصد آن‌ها در وضعیت مناسب پایداری قرار دارند. نتایج نشان داد بین دو سامانه فوق به لحاظ پارامترهای مورد مطالعه تفاوت معنی‌داری وجود دارد. نتایج تحقیق با مطالعات قبلی هم‌راستا بوده است. بر اساس نتایج تحقیق همه سامانه‌های تولید دامپروری در منطقه مورد مطالعه نیاز به بهبود وضعیت پایداری در عامل‌های مورد مطالعه دارند. در این تحقیق یک نوآوری و ابزار مناسب جهت بررسی سامانه‌های دامپروری در مطالعه‌های داخل کشور معرفی شده است. نتایج این مطالعه می‌تواند به‌منظور بهبود وضعیت پایداری در منطقه مورد مطالعه توسط تصمیم‌گیران و سیاست‌گذاران مورد بهره‌برداری قرار گیرد.</span> http://www.iaeej.ir/article_245310_3d2be70e0fe454729f39bc597ca587a9.pdf