انجمن ترویج و آموزش کشاورزی ایران علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران 2008-1758 11 2 2016 12 01 The Comparison of Farmers’ Satisfaction with Implementation of Laser Land Levelling Plans in Fars Province مقایسه رضایتمندی کشاورزان از اجرای طرح تسطیح مهندسی و لیزری در استان فارس 1 20 13941 FA سمیه توحیدیان فر دانش آموخته کارشناسی ارشد بخش ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه شیراز کورش رضائی مقدم دانشیار بخش ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه شیراز 0000-0003-2661-453X Journal Article 2014 10 12 Farmers’ satisfaction with technology impacts is considered as one of the determinants of continuation of adopted technology is considering the promotion of laser land leveling it is important to compere the level of farmers’ satisfaction with the new technology and the conventional method. Purpose of this paper was to analysis farmers’ satisfaction with implementation of conventional and laser land levelling. Quantitative and qualitative methods were used. In quantitative stage of survey method and in qualitative stage case study were used. The participants at quantitative stage were 375 farmers (258 adopters of laser land leveling and 117 adopters of conventional leveling) were selected with using stratified random sampling. At qualitative stage 7 farmers were interviewed. The results show that the farmers believe that the main problems of conventional leveling are improper slope rating, high volume of excavation and lack of expertise of topographer. The main problems of laser land leveling are uneconomical efficiency in the first year after leveling, lack of monitoring and low accuracy leveling. Also the satisfaction of farmers with laser land levelling is higher than conventional levelling. At the end based on the results some practical suggestions have been presented. میزان رضایت کشاورزان از اثرات فناوری یکی از عوامل تعیین‌کننده تصمیم به ادامه پذیرش و یا جایگزین نمودن آن با فناوری دیگر است. با توجه به اجرای گسترده طرح تسطیح لیزری و معرفی آن به‌عنوان جایگزینی برای دستگاه‌های مکانیکی، شناخت میزان رضایت کشاورزان از هر دو نوع تسطیح ضروری است. این پژوهش به دنبالبررسی میزان رضایت کشاورزان از طرح تسطیح مهندسی و طرح تسطیح لیزریو همچنین بررسی دیدگاه کشاورزان در مورد مشکلات این دو طرح بود. به‌منظور دستیابی به هدف فوق از دو شیوه کمی و کیفی استفاده شد. در مرحله کمی با استفاده از فن پیمایش و در مرحله کیفی با بهره‌گیری از مطالعه موردی و مشاهده اطلاعات جمع‌آوری گردید. آزمودنی‌های این تحقیق در مرحله کمی 375 نفر (258 نفر اجراکننده تسطیح لیزری و 117 نفر اجراکننده تسطیح مهندسی) از کشاورزان بودند که با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌بندی انتخاب شدند و در مرحله کیفی نیز با 7 نفر از کشاورزان مصاحبه حضوری به عمل آمد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد کهمهم‌ترین مشکلات طرح تسطیح مهندسی، شیب بندی نامناسب، حجم زیاد خاک‌برداری و تخصص نداشتن نقشه‌بردار و مهم‌ترین مشکلات اجرایی طرح تسطیح لیزری عدم بازدهی اقتصادی در سال اول بعد از اجرای طرح، عدم نظارت و عدم انجام صحیح تسطیح می‌باشد و همچنین کشاورزان از طرح تسطیح لیزری بیشتر از طرح تسطیح مهندسی رضایت دارند. در پایان بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، توصیه‌های عملی ارائه‌شده است.

http://www.iaeej.ir/article_13941_b06cbb874ce37177f6dcdf690b5ac490.pdf

انجمن ترویج و آموزش کشاورزی ایران علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران 2008-1758 11 2 2016 12 01 Investigating Factors Influence Farmers’ Intention Regarding Safe Use of Pesticides through Health Belief Model بررسی عوامل مؤثر بر نیت کشاورزان در رابطه با کاربرد ایمن سموم شیمیایی: کاربرد مدل اعتقادات سلامت 21 29 13942 FA مسعود یزدان پناه استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان کبری توکلی کارشناس ارشد سازمان جهاد کشاورزی بوشهر افشین مرزبان استادیار گروه مکانیزاسیون دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان Journal Article 2013 12 08 Use of pesticides in agriculture has increased agricultural production and productivity. However, negative externalities from such use have increased too. These externalities include damage to agricultural land, fisheries, fauna and flora. Furthermore, increased mortality and morbidity of humans due to unsafe use of these chemicals are the most prevalent and serious occupational hazards faced by farmers and agricultural workers in developing countries. As such, the aim of this article to investigate farmers’ intention regarding safe use of pesticides. To achieving this aim, the study uses health beliefs model to predict the intentions regarding safe use of pesticides in a multistage, random quota sample of farmers (n= 150) in a survey conducted in Southern Iran, Boushehr province. Findings revealed that the model is a suitable for predicting intention. Hierarchical regression analysis showed that cue to action, perceived severity and self-efficacy can predict 38.5% of variances in safe use pesticides intentions. Therefore, those farmers who received more cue to action, perceived more severity and feel less self-efficacy also had a greater intention to engage in safe behavior استفاده از سموم شیمیایی موجب افزایش تولید محصولات کشاورزی و بهره‏ وری در بخش کشاورزی شده است. با این حال، اثرات منفی حاصل از کاربرد بیش از حد آن‏ ها نیز افزایش یافته است. بعضی از این اثرات منفی و جانبی شامل آسیب به زمین ‏های کشاورزی، شیلات، گیاهان و حیوانات می‏ باشند. به علاوه، افزایش مرگ و میر انسان‏ ها به علت استفاده نا امن از این مواد شیمیایی، یکی از شایع‏ ترین و جدی ‏ترین خطرات شغلی است که کشاورزان و کارگران کشاورزی در کشور‏های در حال توسعه با آن مواجه هستند. بنابر‏این، هدف این مقاله بررسی نیت کشاورزان در خصوص استفاده ایمن از سموم شیمیایی می ‏باشد. برای دستیابی به این هدف، این مطالعه با استفاده از مدل اعتقادات سلامت برای پیش ‏بینی نیت کشاورزان در خصوص استفاده ایمن از سموم شیمیایی و تعیین عوامل مؤثر بر آن در شهرستان دیر در استان بوشهر به اجرا در آمده است. با استفاده از روش نمونه ‏گیری تصادفی سهمیه‏ ای چند مرحله ای 150 نفر از کشاورزان شهرستان دیر انتخاب گردیدند. نتایج نشان داد، مدل انتخابی برای پیش بینی نیت مناسب است. همچنین تجزیه و تحلیل رگرسیون نشان داد، تشویق به عمل، شدت خطر درک شده و خود کارآمدی می توانند 38/5 درصد از واریانس را در نیت استفاده ایمن از سموم شیمیایی تبیین نمایند. بنابراین، آن دسته از کشاورزان که راهنمای عمل بیشتر، شدت درک خطر بیشتر و احساس خود‏کارآمدی بیشتری داشته اند، نیت بیشتری برای استفاده امن از سموم شیمیایی داشته ‏اند.

http://www.iaeej.ir/article_13942_5a2cb441c18f6535a9fb765251345d0f.pdf

انجمن ترویج و آموزش کشاورزی ایران علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران 2008-1758 11 2 2016 12 01 Assessment of the Quality of Life (QL) in Rural Areas Using Numerical Taxonomy: The Case of Esfandegheh Area of Jiroft County ارزیابی کیفیت زندگی مناطق روستایی با استفاده از تاکسونومی عددی (مورد مطالعه: دهستان اسفندقه، شهرستان جیرفت) 31 47 13943 FA صالح شاهرخی ساردو دانشجوی دوره دکتری گروه مدیریت توسعه روستایی دانشگاه یاسوج مهدی نوری‏ پور دانشیارگروه مدیریت توسعه روستایی دانشگاه یاسوج 0000-0003-0315-2141 پیمان پیمان پدرام دانش ‏‏آموخته کارشناسی ارشد توسعه روستایی دانشگاه تبریز Journal Article 2014 12 20 Today, the improvement of the quality of life (QL) is one of the main objectives of development programs in every country. Thus, at first, an accurate and comprehensive understanding of the current status of QL should be achieved through a systematic approach. Therefore, the aim of this research was to assess the QL status of rural areas of Esfandegheh Township. A survey research method was used in this study. Research population included villages with 10 or more households (34 villages) that about 343 household heads of these villages were selected as research sample based on Kerjcie and Morgan Sampling table. A researcher constructed questionnaire was used to collect data that its validity was verified via face validity procedure and its reliability was also verified calculating Cronbach's Alpha reliability (0.63≤ ≤0.82). Numerical Taxonomy, coefficient of variation and one sample T tests were used to analyze data. Data processing was done using MATLAB7.10 software. The findings of the current situation of of QL criteria showed that the studied villages had an inappropriate conditions in some aspects of QL such as property, education, community resources and satisfaction about eco-tourism situation. Moreover, the findings of numerical taxonomy showed that villages named Dowlatabad, Ferdows and Hosseinabad ranked first to third respectively and Gloueieh, Darrehbami and Dehnezam ranked last in terms of the QL. The overall results of this study showed that the QL is not in a good situation in the studied areas and spatial distribution of quality of life in the study areas is not in a balanced state. امروزه بهبود کیفیت زندگی، یکی از اهداف اصلی برنامه‏ ریزی‏ ها در هر کشور است.برای این منظور در درجه‏ ی اول باید شناخت دقیق و همه جانبه‌ ای از وضعیت موجود کیفیت زندگی به عمل آید که این امر بر اساس یک نگرش نظام‌ مند امکان‌ پذیر خواهد بود. از این رو، هدف پژوهش حاضر، سنجش کیفیت زندگی مناطق روستایی دهستان اسفندقه بود. این پژوهش به روش پیمایش صورت پذیرفت. جامعه‌ ی آماری پژوهش، روستاهای ده خانوار و بالاتر دهستان اسفندقه (34 روستا) بود که با استفاده از جدول نمونه‌گیری کریجسی و مورگان 343 نفر از سرپرستان خانوار در این روستاها انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفتند. برای جمع‌ آوری داده ‌ها، از پرسشنامه ‏ی محقق ساخته استفاده شد. روایی پرسشنامه از طریق روایی صوری و پایایی آن از طریق محاسبه ضریب آلفای کرونباخ (0/62 تا 0/82) تأیید گردید. در این پژوهش به منظور سنجش کیفیت زندگی از روش تاکسونومی عددی بهره گرفته شد. همچنین از ضریب پراکندگی و آزمون tتک نمونه‌ای نیز استفاده شد. داده‌پردازی نیز با استفاده از نرم‌افزار MATLAB 7.10 انجام گرفت. یافته‌ های وضعیت‌ شناسی شاخص‌ های متعارف کیفیت زندگی نشان داد که روستاهای مورد مطالعه از لحاظ شاخص‏ های اوقات فراغت، دارایی، آموزش، کیفیت منابع جمعی و رضایت از ویژگی ‌های گردشگری طبیعی در وضعیت نامناسبی قرار دارند. علاوه بر آن، نتایج روش تاکسونومی عددی نیز نشان داد که روستاهای دولت‌ آباد، فردوس و حسین ‌آباد در رتبه ‏های اول تا سوم از لحاظ کیفیت زندگی قرار دارند و روستاهای گلوییه،دره بمی و ده‏ نظام در رتبه‌های آخر قرار دارند. نتایج کلی پژوهش حاکی از وضعیت نامطلوب کیفیت زندگی در روستاهای مورد مطالعه بود و این امر بیانگر آن است که در مجموع پراکنش فضایی کیفیت زندگی در منطقه‌ی مورد مطالعه در وضعیت متوازنی قرار ندارد.

http://www.iaeej.ir/article_13943_2dc8bd91d566cac1abc88917ca71e1ee.pdf

انجمن ترویج و آموزش کشاورزی ایران علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران 2008-1758 11 2 2016 12 01 The Analysis of Farmers’ Environmental Moral Norms: The Case of Shiraz County Farmers واکاوی هنجارهای اخلاقی زیست محیطی کشاورزان: مورد مطالعه کشاورزان شهرستان شیراز 49 65 13945 FA میثم منتی زاده دانشجوی دکتری، بخش ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه شیراز غلامحسین زمانی استاد بخش ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه شیراز سعید غلامرضایی استادیار گروه اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی دانشگاه لرستان Journal Article 2014 12 24 So far, many technological solutions, like precision agriculture, offered to solve environmental challenges. But nowadays, ethical dimension has been added to other dimensions to protection of environment which shows the importance of attention to soft dimension beside hard dimensions in protection of environment. This research implemented for investigation of environmental moral norms among farmers in Shiraz County. In this study, survey technique and questionnaire instrument have been used to collect data from 272 farmers as a sample. Questionnaire validity was confirmed by agricultural extension and education experts, and its’ reliability was confirmed by pilot study and Cronbach’s Alpha. In this research, based on virtue theory, four types of environmental moral norms such as profit-centered orientation, water saving, taking responsibility and forecasting were investigated among farmers community. Results showed many farmers in spite of incidental acceptation of taking responsibility for consumers health, other organisms and biosphere, are following only their profits by excessive use of fertilizers and chemical pesticides and burning residuals. In other hand, many farmers in spite of incidental acceptation of future generation rights to use natural resources have a little forethought and practice unsustainable behaviors that can decrease future generation ability to use these resources. At the end, some suggestions recommended for farmers’ practical commitment to environmental moral norms. تاکنون برای حل مسائل و معضلات زیست‌محیطی، راهکارهای فنی و فناورانه بسیاری در قالب شیوه‌های نوین کشاورزی مثل کشاورزی دقیق ارائه‌شده است. اما امروزه توجه به بعد اخلاقی در کنار سایر ابعاد مهم حفاظت از محیط‌زیست را می‌توان بیانگر اهمیت توجه به بعد نرم‌افزاری حفاظت از محیط‌زیست در کنار بعد سخت‌افزاری و فنی دانست. زیرا سوابق نشان داده که راه‌حل‌های فنی نتوانسته‌اند از نابودی‌های روزافزون محیط‌زیست جلوگیری کنند. تحقیق حاضر با هدف بررسی وضعیت هنجارهای اخلاقی زیست‌محیطی در بین کشاورزان شهرستان شیراز انجام‌شده است. در این پژوهش از فن پیمایش و ابزار پرسشنامه برای جمع‌آوری اطلاعات از 272 نمونه از کشاورزان شهرستان شیراز استفاده شد. روایی پرسشنامه توسط اساتید ترویج و آموزش کشاورزی و پایایی آن از طریق مطالعه راهنما و آماره آلفای کرونباخ تائید گردید. در این تحقیق بر اساس نظریه فضیلت گرایی، چهار دسته از هنجارهای اخلاقی زیست‌محیطی از قبیل منفعت‌طلبی، صرفه‌جویی، مسئولیت‌پذیری، و آینده‌نگری در بین جامعه کشاورزان موردبررسی قرار گرفتند. نتایج پژوهش نشان داد که بسیاری از کشاورزان باوجود پذیرش ضمنی مسئولیت در قبال سلامتی مصرف‌کنندگان، سایر موجودات زنده و زیست‌کره، در بسیاری از موارد از طریق مصرف بی‌رویه کودها و سموم شیمایی و سوزاندن بقایای گیاهی صرفاً به دنبال کسب منفعت خود (ورای از منفعت عام) می‌باشند. از سوی دیگر، بسیاری از کشاورزان باوجود پذیرش حق نسل‌های آینده در بهره‌برداری از محیط‌زیست، از آینده‌نگری پایینی برخوردار بوده و فعالیت‌های ناپایدار و حال نگری را در برخورد با منابع زیست‌محیطی از خود نشان می‌دهند. در پایان توصیه‌هایی در راستای اصلاح اخلاق زیست‌محیطی در بین کشاورزان و پایبندی هرچه بیشتر آن‌ها به رعایت اصول اخلاقی زیست‌محیطی ارائه‌شده است.

http://www.iaeej.ir/article_13945_c413f7f539f39425597705c9142a94b0.pdf

انجمن ترویج و آموزش کشاورزی ایران علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران 2008-1758 11 2 2016 12 01 Appraisal of Agricultural Development Level in the Western Iran, Using Multi-Criteria Decision Techniques سنجش سطح توسعه کشاورزی در استان‏های غرب کشور با استفاده از تکنیک‏های تصمیم‏گیری چند شاخصه (MADM) 67 81 13946 FA کریم نادری مهدیی دانشیار ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه بوعلی سینا همدان 0000-0001-9665-6765 طاهره چرخ تابیان دانش‌آموخته کارشناسی ارشد ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه بوعلی سینا همدان سمیه لطیفی دانشجوی دکتری توسعه کشاورزی دانشگاه تبریز Journal Article 2014 12 20 Recognition and understanding of existing differences between regions potential for development levels in the agricultural sector are necessary for planning and appropriate decision making. The main purpose of study was to measure the level of agriculture development in the Western provinces of Iran (Hamedan, Kermanshah, Kurdistan, Lorestan and Ilam) by using the Multi-Criteria Decision Technique. For this purpose, 33 different indicators in three groups of socio-structural, technological and services – infrastructure were defined. Their weights were determined by using the Entropy method. Then the development level of agricultural sector was determined by using TOPSIS, SAW and numerical taxonomy techniques and for final ranking agricultural development levels of provinces, the results of all three techniques were merged by using mean scores, Copland and Borda methods. Final results indicated the Hamedan and Kermanshah provinces have the highest level of agricultural development level and Lorestan, Ilam and Kurdistan provinces had lower level of development. شناخت و درک تفاوت‌ های موجود میان مناطق مختلف، به لحاظ سطح برخورداری از امکانات و توانمندی‌ های توسعه بخش کشاورزی، برای برنامه‌ریزی و تصمیم‌ گیری مناسب، ضروری است. بنابراین پژوهش حاضر با هدف تعیین سطح توسعه‌یافتگیبخش کشاورزی دراستان‌ های غرب کشور (همدان، کرمانشاه، کردستان، لرستان و ایلام)با استفاده از روش‌ های تصمیم‌ گیری چند شاخصه انجام شده است.بدین منظور 33 شاخص در سه گروه اجتماعی، فنی- تولیدی و خدماتی- زیربنایی تعریف و تنظیم گردید و وزن آن‌ها با بهره ‌گیری از روش آنتروپی شانون تعیین شد. سپس سطح توسعه بخش کشاورزی استان‌ ها با استفاده از تکنیک‌ های TOPSIS، SAW و تاکسونومی عددی مشخص شد و برایرتبه‌ بندینهایی استان‌هانتایج حاصل از هر سه روش با استفادهاز روش ‌های میانگین رتبه ‌ها، بردا و کاپلندادغام گردید. نتایج نهایی نشان داد استان‌ های همدان و کرمانشاه بالاترین درجه توسعه ‌یافتگی را دارند و استان‌ های لرستان، ایلام و کردستان در سطح پایین ‌تری از توسعه قرار دارند. از این ‌رو،انجام اقداماتضربتیبرایتسریعروندتوسعهکشاورزی این استان‌ ها از اهمیتدوچندانیبرخورداراست.

http://www.iaeej.ir/article_13946_1e00996d70a49ff85e8269693709c490.pdf

انجمن ترویج و آموزش کشاورزی ایران علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران 2008-1758 11 2 2016 12 01 The Simulation of Energy Consumption Behavior in Greenhouse Systems of Yazd County شبیه‌سازی رفتار مصرف انرژی در نظام‎های گلخانه‎ای شهرستان یزد 83 99 13947 FA بیژن ابدی استادیار دانشکده کشاورزی دانشگاه مراغه منصور شاه ولی استاد بخش ترویج و آموزش کشاورزی دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز Journal Article 2014 12 22 The energy reality constructed by farmers, whose connections with energy resources, the ways they perceive them and the kind of valuing the energy sources, all determine the modality of energy consumption in agriculture community. As a result, present study aims at simulating the greenhouse farmers’ energy consumption behavior in Yazd county. Research population consisted of all the greenhouse farmers raising cucumber in 2012-2013. from 2076 greenhouse farmers, 322 ones were selected in random stratified sampling. The human ecology and goal-based theories were theoretically base used to explain the interactions of greenhouse farmers with the energy resources. To analyze the data and simulate energy consumption scenarios, the software of SPSS (version 12) and Netlogo were used, respectively. It was found that after changing in the value of the predictor parameters of the behavioral intention, e.g., “environmental paradigm, “incentives of changing the energy use behavior and attitude” and “attitude towards the targeted energy subsidy plan”, the power-saving amounted to about 15% in greenhouse systems. Furthermore, by changing the life-time of appliances, the power-saving amounted between 57% and 77%. In order to optimize the energy consumption, paper recommends some practical solutions and implications نوع تلقی، تعامل، شناخت و ارزش‌گذاری منابع انرژی توسط کشاورزان، چگونگی بهره‌برداری آن‏ها را از این منابع تعیین می‌کند. در این راستا، مطالعه حاضر از نقطه ‌نظر یک پارادایم علمی محیط ‎زیستی به شبیه‌سازی رفتار مصرف انرژی در نظام ‏های گلخانه‌ای پرداخته است. جمعیت مورد مطالعه تحقیق، کشاورزان تولیدکننده خیار داربستی (سال باغی 92-91) در شهرستان یزد بودند (تعداد 2076 بهره‌بر‌دار) که حجم نمونه پژوهش با فرمول کوکران تعیین گردید و با نمونه‌گیری طبقه‌ایِ متناسب، 322 واحد آنان انتخاب و پیمایش شدند. از نظریه‌های بوم‌شناسی انسانی و رفتار هدف‌محور نیز برای تبیین تعاملات گلخانه‌داران با محیط فناوری استفاده شد. همچنین، برای تجزیه ‌و تحلیل داده‌های جمع‌آوری‌شده با ابزار پرسشنامه، از نرم‌افزار SPSS12 استفاده شد که نتایج آمار توصیفی این نرم‌افزار ورودی‌ نرم‌افزار نت ‌لوگو Netlogo5.0.1. را برای انجام آزمایش‌های شبیه‌سازی عامل محور و نمایش چگونگی تعامل گلخانه‌داران با محیط فناوری تشکیل دادند. روایی صوری پرسشنامه نیز با نظرات متخصصان ترویج و آموزش کشاورزی و جامعه‏ شناسی تعیین و میزان پایایی شاخص‏ های آن با روش آلفای کرونباخ در دامنه 0/76 تا 0/95 تعیین گردید. یافته‌های شبیه‌سازی نشان داد که با دستکاری و تغییر سازه‎های پیش‌بین نیت رفتار مصرف انرژی نظیر ”پارادایم محیط ‎زیستی‎“، ”مشوق‌های تغییر نگرش و رفتار مصرف انرژی“ و ”نگرش پیرامون تأثیرات طرح هدفمندی یارانه انرژی“، 15درصد در میزان مصرف برق صرفه‌جویی می‌گردد. همچنین، با تغییر میزان پارامترِ ”عمرِ“ وسایل و تجهیزات گلخانه‌‌ای، صرفه‌جویی در گلخانه‌ها به میزان 57 تا 77 درصد خواهد رسید. در نهایت، در راستای بهینه شدن مصرف انرژی در نظام‎های گلخانه‎ای، راهکارهای بنیادی و کاربردی پیشنهاد شده است.

http://www.iaeej.ir/article_13947_c821676842228981f9b9618632b27274.pdf

انجمن ترویج و آموزش کشاورزی ایران علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران 2008-1758 11 2 2016 12 01 Natural Resources Conservation: The Human Dimensions ابعاد انسانی حفاظت از منابع طبیعی 101 120 13948 FA عزت اله کرمی استاد ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه شیراز مرضیه کشاورز استادیار گروه کشاورزی دانشگاه پیام نور تهران 0000-0002-0284-5635 Journal Article 2015 07 01 Despite increasing attention to natural resources conservation, protection measures and polices have not been successful. As a result, water, soil, forest and natural habitats’ loss and degradation have increased during the last decades. These degradations of natural resources have raised serious concern. Some believe that the world is running out of natural resources. Also, there is an increasing awareness towards human interventions which inevitably contribute to intensified environmental destruction due to environment policies that grew from the technocratic utilitarianism. This approach considers the natural resources degradation as a part of the natural functioning of the nature and ignores the people-environment interaction. Sustainability is achieved if the conservation policies are considered in light of comtemporary conservation views. Contemporary natural resource management is expanding its focus as a result of the dynamic interchange between conservationists and local people. To attain this goal, it is imperative to pay adequate attention to the social-ecological integration in a systematic and inclusive manner, and understand the humanistic aspects of ecological adaptation. Therefore, the role of culture, values and attitudes in the process of planning, dissemination and implementation of conservation programs must be noticed. حفاظت از منابع طبیعی همواره موردتوجه سیاست‌گذاران قرار داشته، اما برنامه‌های اجراشده در راستای مدیریت این منابع زیستی با توفیق چندانی همراه نبوده‌اند، به‌نحوی‌که تخریب منابع آب، خاک، جنگل و سکونت‏گاه‌های طبیعی در چند دهه اخیر افزایش‌یافته است. همین امر موجب نگرانی اندیشمندان مختلف گردیده است. برخی صاحب‌نظران بر این باورند که جهان در آستانه اتمام منابع طبیعی قرار دارد. در این میان، هرچند نقش مداخله‌گری‌های انسانی در افزایش تخریب منابع زیستی موردپذیرش قرارگرفته، اما سیاست‌گذاری‌های انجام‌شده درزمینه‌ی حفاظت منابع طبیعی همچنان بر مبنای تفکرات سنتی فایده نگر طرح‌ریزی می‌گردند که در آن، تخریب منابع به‌عنوان فرایندی طبیعی تلقی می‌شود و نقش انسان‌ها در شکل‌گیری تغییرات زیست‌محیطی نادیده انگاشته می‌شود. بنابراین، دستیابی به اهداف حفاظت پایدار منابع زیستی نیازمند بازاندیشی در این شیوه تفکر و رویکرد به اندیشه‌های معاصر می‌باشد. به‌منظور حفظ منابع طبیعی می‌بایست در نگرشی سیستمی و جامع‌نگر، رابطه نظام اجتماعی- بوم نظام موردتوجه قرارگرفته و بر نقش ابعاد انسانی در سازگاری با بوم نظام تأکید شود. همچنین حفاظت منابع طبیعی دارای بنیانی فرهنگی می‌باشد. بنابراین، تبیین رابطه فرهنگ و ارزش‌ها و نگرش‌های برآمده از آن با سیاست‌گذاری، تولید، نشر و به‌کارگیری برنامه‌های حفاظتی ضروری است.

http://www.iaeej.ir/article_13948_f4aaa6f85a8a9a5cc063b6b109fe75a2.pdf

انجمن ترویج و آموزش کشاورزی ایران علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران 2008-1758 11 2 2016 12 01 Effect of Social Capital on Organizational Performance of the Agriculture Jihad Organization in Alborz Province بررسی تأثیر سرمایه اجتماعی بر عملکرد سازمانی در سازمان جهاد کشاورزی استان البرز 121 133 13949 FA روح‏ اله رضائی دانشیار دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان حسین شعبانعلی فمی دانشیار دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی دانشگاه تهران نفیسه صلاحی مقدم دانش‏ آموخته کارشناسی ارشد دانشگاه زنجان Journal Article 2014 12 20 The main purpose of this descriptive- correlative research was to study the effect of social capital on organizational performance of the Alborz Jihad-e-Agriculture organization. The study was a descriptive-correlational survey research. The statistical population of the study consisted of 272 experts of the Alborz Agriculture Jihad Organization. According to the Krejcie and Morgan table, a sample size of 213 was selected using a stratified random sampling method. Standard questionnaires were used to collect the data. The content validity of the questionnaire was confirmed by a panel of experts. The construct validity and the composite reliability of the research instrument were tested by estimating the measurement model and they were satisfied after making necessary corrections. Data were collected and analyzed using Structural Equation Modeling (SEM) multivariate technique. The results verified the hypothesis of the research in a way that social capital had positive and significant effect on dependent variable. All in all, social capital explained about 64 percent of the variances of organizational performance of the Alborz Agriculture Jihad Organization. Based on the findings, it could be concluded that reinforcing social capital directly results in improvement of organizational performance of the Agriculture Jihad Organizations. هدف این تحقیق بررسی تأثیر سرمایه اجتماعی بر عملکرد سازمانی در سازمان جهاد کشاورزی استان البرز بود. روش تحقیق، پیمایشی و از نوع توصیفی- همبستگی بود. جامعه آماری تحقیق را 272 نفر از کارشناسان سازمان‌ جهاد کشاورزی در استان البرز تشکیل می‌ دادند که با توجه به جدول کرجسی- مورگان، تعداد 213 نفر از آن‌ ها از طریق روش نمونه‌ گیری طبقه‌ای با انتساب متناسب برای انجام تحقیق انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامه‎های استاندارد استفاده گردید. روایی صوری پرسشنامه با نظر پانلی از متخصصان مورد تأیید قرار گرفت و روایی سازه و پایایی ترکیبی ابزار تحقیق نیز از طریق برآورد مدل اندازه‌ گیری و پس از انجام اصلاحات لازم به دست آمد. داده‌ های گردآوری‌شده با استفاده از تکنیک چند متغیره مدل‌ سازی معادلات ساختاری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج تحقیق نشان داد که فرضیه تحقیق مورد تأیید قرار گرفته و سرمایه اجتماعی از اثر مثبت و معنی ‌داری بر متغیر وابسته برخوردار بود و در مجموع 64 درصد از واریانس عملکرد سازمانی در سازمان جهاد کشاورزی استان البرز را تبیین نمود. با توجه به یافته‌ های پژوهش، می‎توان نتیجه گرفت تقویت سرمایه اجتماعی به‌طور مستقیم منجر به بهبود عملکرد سازمانی در سازمان جهاد کشاورزی می‌ شود.

http://www.iaeej.ir/article_13949_92703b40f4978c54122f6ecedb781546.pdf

انجمن ترویج و آموزش کشاورزی ایران علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران 2008-1758 11 2 2016 12 01 Investigation of Factors Affecting the Possibility of Using Solar Energy in Agriculture as Perceived by Experts of Tehran Province Agriculture Jihad Organization بررسی عوامل مؤثر بر امکان بکارگیری انرژی خورشیدی در بخش کشاورزی از دیدگاه کارشناسان سازمان جهاد کشاورزی استان تهران 135 148 13950 FA نیلوفر لولا آور دانش آموخته گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی مهرداد نیکنامی استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی 0000-0002-8658-1429 Journal Article 2014 05 25 The purpose of this survey study was to investigate factors affecting the possibility of using solar energy in agriculture as perceived by expert of Agriculture Jihad Organization Tehran province. The research instrument was a structured questionnaire with close-ended questions, which its validity was confirmed by a panel of exprts and its reliability by Cronbach's Alpha test (α = 0.82-0.95). The target population in this research, includes the province agriculture experts (N=308). Then, 196 respondents were selected as statistical sample using Morgan’s table and stratified random sampling. The results indicate that there are positive and significant relationships among variebles including work background, economic, socio-cultural, and educational and research requirements with possibility of using solar energy in agriculture. Also, there is a positive and significant relationship between age and education level with possibility of using solar energy in agriculture. Stepwise regression analysis showed that economic requirements, research requirements, work background and educational requirements could explaine 33 percent of changes dependent variable. هدف تحقیق پیمایشی حاضر، بررسی الزامات مؤثر بر بکارگیری انرژی خورشیدی در بخش کشاورزی از دیدگاه کارشناسان کشاورزی استان تهران بود. ابزار پژوهش، پرسشنامه‌ای ساختارمند بود که روایی آن توسط پانل متخصصان و پایایی آن به وسیله آزمون آلفای کرونباخ (0/95 - 0/82=α) تأیید گردید. جامعه آماری شامل کارشناسان سازمان جهاد کشاورزی استان تهران بودند (308N=) که از این میان، تعداد 196 نفر با استفاده از جدول کرجسی و مورگان به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده به ‌عنوان نمونه آماری انتخاب شدند (n=196). نتایج تحقیق نشان داد که بین سابقه کار، الزامات اقتصادی، اجتماعی فرهنگی، آموزشی و تحقیقاتی با امکان بکارگیری انرژی خورشیدی در بخش کشاورزی رابطه مثبت و معنی ‌داری در سطح یک درصد خطا وجود داشت، این در حالی است که بین سن، میزان تحصیلات با امکان بکارگیری انرژی خورشیدی در بخش کشاورزی رابطه مثبت و معنی داری در سطح پنج درصد خطا وجود داشت. نتایج رگرسیون چندگانه به روش گام به گام نشان داد که متغیرهای الزامات اقتصادی، الزامات تحقیقاتی، سابقه کار و الزامات آموزشی، نقش مثبتی در امکان بکارگیری انرژی خورشیدی دارند و 33 درصد از تغییرات متغیر وابسته را تبیین می نمایند.

http://www.iaeej.ir/article_13950_fa45e04412386eaef9d603bc349b5065.pdf

انجمن ترویج و آموزش کشاورزی ایران علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران 2008-1758 11 2 2016 12 01 Factors Influencing Adoption of Seed Potato Mini-Tuber in Ardabil County عوامل مؤثر بر پذیرش و عدم پذیرش ریز‏غده بذری سیب ‏زمینی در شهرستان اردبیل 149 164 13958 FA اصغر باقری دانشیار ترویج و آموزش کشاروزی دانشکده فناوری کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی. فریبا جوادی دانش آموخته کارشناسی ارشد مدیریت کشاورزی، دانشکده فناوری کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی. Journal Article 2015 02 16 One of the main constraints of potato production is the cost of seed potato tubers that accounts for 30-50 percent of production costs. From an economic point of view, the mini-tuber system of seed tuber production has a world wide important place in potato production.The aim of this survey study was to investigate factors influencing adoption of seed potato mini-tuber in Ardabil County. The statistical population of the study was potato growers who were familier with seed potato mini-tuber. A sample of 100 farmers was randomly selected and the data were collected from them. Questionnaire was the instrument of the study. It was validated by specialists and potato field experts. A pilot study was conducted using 30 farmers for reliability and the obtained Cronbach’s Alpha were between 0.77- 0.87. Results revealed that higher yield was the main farmers’ reason for the adoption. On the contrary, more seed cost and lack of technical knowledge about mini-tuber cultivation were the main reasons for non-adoption, respectively. According to the results, adopters had more mechanized farms.The findings revealed that the number of parcels hold by a farmer, age of farmer and years of farming had a negative relationship with adoption. On the other hand, farm size, year of education and number of literate person in the farm household had a positive impact on adoption. یکی از مشکلات تولید سیب‌زمینی، هزینه تولید غده‌های بذری است، به طوری‌که 50-30 درصد هزینه تولید را شامل می‌ شود. سامانه‌ های تولید ریزغده بذری به دلیل کارآمدی و تولید بذور ارزان، جایگاه مهمی در جهان یافته است. تحقیق، حاضر با هدف بررسی عوامل مؤثر بر پذیرش بذر ریزغده سیب‌زمینی توسط سیب‌زمینی‌کاران شهرستان اردبیل و به روش پیمایش انجام شده است. جامعه آماری تحقیق، سیب زمینی‌ کاران آشنا به ریزغده بوده ‏اند. به دلیل مدیریت ریزغده توسط بخش خصوصی و عدم دخالت بخش دولتی، آمار دقیقی از تعداد آن ها در دست نبود. نمونه‌ ای متشکل از 100 نفر به روش تصادفی انتخاب و اطلاعات لازم گردآوری گردید. ابزار تحقیق پرسشنامه بود که روایی آن به کمک اساتید دانشگاه و کارشناسان ترویج شهرستان اردبیل به دست آمد. برای به دست آوردن پایایی پرسشنامه، یک مطالعه راهنما به کمک 30 نفر از کشاورزان خارج از نمونه انجام گردید. مقدار آلفای کرونباخ برای بخش ‌های مختلف پرسشنامه بین 0/77 تا 0/87 به دست آمد. نتایج نشان داد کهعملکرد بیشتر در واحد سطح مهم ‌ترین دلیل پذیرش بود. در مقابل، بالابودن قیمت بذر، نداشتن اطلاعات کافی در مورد کشت و کار ریزغده، به ترتیب مهم ‌ترین دلایل عدم پذیرش ریزغده بذری بودند. نتایج نشان داد که پذیرندگان، دارای مزارع سیب‌زمینی مکانیزه ‌تری بودند. براساس این نتایج، از میان ویژگی‌های واحدهای کشاورزی، تعداد قطعات اراضی ملکی دارای تاثیر منفی ولی اندازه زمین ملکی و سطح زیرکشت سیب‌ زمینی ملکی دارای تاثیر مثبت و معنی‌داری بر پذیرش بودند. از میان ویژگی‌های فردی، تحصیلات و تعداد افراد باسواد خانواده، دارای تاثیر مثبت ولی سن و تجربه کشاورزی دارای تاثیر منفی معنی‌داری بر پذیرش بودند.

http://www.iaeej.ir/article_13958_cd50a6640d6284992905dc447fd7701d.pdf

انجمن ترویج و آموزش کشاورزی ایران علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران 2008-1758 11 2 2016 12 01 Effectiveness of Agricultural Television Programs as Perceived by Audiences: The Case of Fars Province ارزیابی اثربخشی برنامه‌های تلویزیونی کشاورزی از دیدگاه مخاطبان: مورد مطالعه استان فارس 165 181 13959 FA داریوش حیاتی دانشیار بخش ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه شیراز معصومه مؤیدی کارشناس ارشد ترویج و آموزش کشاورزی سازمان جهاد کشاورزی استان فارس Journal Article 2014 10 12 This study was conducted to evaluate the effectiveness of agricultural television programs based on farmers’ perspective in Fars province and to distinguish its effective factors. This was an applied research using survey technique. The study population included 280,000 farmers in Fars province that 397 of them were selected as research sample group based on stratified random sampling method. Questionnaire was used for collection of data. Its validity was approved by an expert’s panel. In order to determine reliability, a pilot study was conducted, which revealed that the Cronbach’s alpha coefficients for different scales used in the study to range from 0.6 to 0.95. Perse’s model was used to investigate effectiveness of provincial agricultural television programs. Findings revealed that low percent of farmers are as the programs audiences. According to the programs audiences, provincial agricultural television programs have been evaluated about medium level regarding direct, conditional and overall effects and they have been evaluated less than medium toward cumulative and cognitive effects. Variables that have had the most important roles in predicting audiences’ opinion toward effectiveness of the programs are: Satisfaction toward provincial television network; audiences’ goals to pay attention to programs; and trust in provincial programs. Findings revealed that among audiences’ agricultural information resources, television has the forth rank. Some applicable recommendations is presented at the end of article to enhance programs effectiveness and improve program attraction for audiences. این پژوهش با هدف بررسی اثر‏بخشی برنامه‌های تلویزیونی کشاورزی از دیدگاه بهره‌برداران بخش کشاورزی استان فارس و تعیین سازه‌های مؤثر بر آن به اجرا در آمده است. پژوهش انجام‌گرفته، یک تحقیق کاربردی است که با روش پیمایشی اجرا گردیده است. جامعه آماری پژوهش ۲۸۰ هزار نفر بهره‌بردار کشاورزی استان فارس بوده‌اند که با استفاده از روش نمونه‌گیری طبقه‌بندی تصادفی، تعداد 397 بهره‌بردار به‌عنوان نمونه، تعیین و موردمطالعه قرار گرفتند. ابزار سنجش، پرسشنامه بوده و روایی آن توسط پانل متخصصان، تأیید شد. برای تعیین پایایی پرسشنامه، مطالعه راهنما انجام گرفت و میزان ضرایب آلفای کرونباخ حاصل بین 0/60 تا 0/95 به دست آمد. در بررسی اثرات برنامه‌های تلویزیونی کشاورزی از مدل پرسی استفاده شد. نتایج نشان داد که درصد کمی از بهره‌برداران جزء مخاطبان این برنامه‌ها بودند. از دیدگاه مخاطبان، اثرات برنامه‌های تلویزیونی کشاورزی از نظر اثرات مستقیم، شرطی و کلی، در حد متوسط و از نظر اثرات انباشتی و شناختی، زیر متوسط بوده است. متغیرهای رضامندی از شبکه تلویزیونی استانی، اهداف فرد در توجه به برنامه و اعتماد به رسانه استانی بیشترین توانایی را در پیش‌بینی اثربخشی این برنامه‌ها داشته‌اند. در بررسی منابع کسب اطلاعات کشاورزی مخاطبان، مشخص شد که تلویزیون در جایگاه چهارم قرار دارد. در پایان به‌منظور ارتقاء اثربخشی این‌گونه برنامه‏ ها و همچنین جذب مخاطبان بیشتر، توصیه‌های کاربردی ارائه گردیده است.

http://www.iaeej.ir/article_13959_df5665df072805334c14ca0c79bbe794.pdf

انجمن ترویج و آموزش کشاورزی ایران علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران 2008-1758 11 2 2016 12 01 Pro-Environmental Analysis of Farmers’ Participatory Behavior toward Conservation of Surface Water Resources in Southern Sector of Urmia Lake’s Catchment Area تحلیل محیط‏ زیست‏ گرایانه رفتار مشارکتی کشاورزان در حفاظت از منابع آب سطحی در حوزه جنوبی آبریز دریاچه ارومیه 183 201 13960 FA ناصر ولی زاده ، دانش‌آموخته کارشناسی ارشد گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس مسعود بیژنی و استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس عنایت عباسی و استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس Journal Article 2015 08 23 Recent droughts and consequently water scarcity and also mismanagement toward exploitation of water resources in Urmia Lake’s catchment area have caused numerous environmental problems. Pro-environmental analysis of farmers' participatory behavior toward conservation of surface water resources in southern part of Urmia Lake’s catchment area was the main purpose of this study. This study is a "descriptive and causal-correlative" research that was conducted using survey technique as a research method. The statistical population was farmers in southern part of Urmia Lake's catchment area (N= 23750) that 378 farmers were selected as a sample using Krejcie and Morgan sample size Table and stratified random sampling method. The research tool was a questionnaire which its validity confirmed by a panel of agricultural extension and education specialists and its items' reliability were confirmed using a pilot test and calculating Cronbach's Alpha test (0.70≤ 15âˆ"> ≤0.90). One Way ANOVA analysis showed that there are a significant difference among three groups of farmers with biospheric, altruistic, and egoistic pro-environmental values regarding participatory behavior toward conservation of surface water resources and farmers who had biospheric and egoistic values had higher and lower participatory behavior respectively. Casual analysis results revealed that participation norms have the highest effect on farmers’ participatory behavior ( 15Î²= "> 0.583). خشکسالی‏ های اخیر و به‌تبع آن کمبود آب و همچنین سوء مدیریت در بهره‏ برداری از منابع آب در حوزه‏ ی آبریز دریاچه‏ ی ارومیه، پیامدهای زیست‎محیطی عدیده ‏ای را باعث شده است. هدف این پژوهش، تحلیل رفتار مشارکتی کشاورزان در حفاظت منابع آب سطحی در حوزه جنوبی دریاچه‎ی ارومیه بود. این از نوع پژوهش‏ های "توصیفی و علّی ـ رابطه‎ای" است که با استفاده از فن پیمایش انجام شد. جامعه‏ ی آماری این پژوهش کشاورزان جنوب حوزه‎ی آبریز دریاچه ‏ی ارومیه (N=23750) بودند که تعداد 378 نفر آن‌ها با بهره‎گیری از جدول کرجسی و مورگان و روش نمونه‎گیری تصادفی طبقه‏ ای با انتساب متناسب انتخاب شدند.ابزار پژوهش، پرسشنامه ‏ای بود که روایی آن توسط تعدادی از متخصصان ترویج و آموزش کشاورزی مورد تأیید قرار گرفت و پایایی دسته گویه‎های آن‌هم با استفاده از یک مطالعه‎ی راهنما و آزمون آلفای کرونباخ، محقق گردید (0/94≥ ≥0/70). نتایج آزمون تحلیل واریانس یک‌طرفه نشان داد که میان سه گروه کشاورزان با نگرش‏ه ای ارزشی زیست ‏کره، نوع‏ دوستانه و خودخواهانه از لحاظ رفتار مشارکت در حفاظت منابع آب سطحی، تفاوت معنی ‏داری وجود دارد و افراد با نگرش‎های زیست‎کره و خودخواهانه به ترتیب دارای بیشترین و کمترین میانگین رفتار مشارکتی بودند. همچنین نتایج تحلیل علّی حاکی از آن بود که هنجارهای مشارکتی دارای بیشترین اثر بر رفتار مشارکتی هستند (583/0 = β).

http://www.iaeej.ir/article_13960_570f6ff5228e5ab43af45555c8710998.pdf

انجمن ترویج و آموزش کشاورزی ایران علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران 2008-1758 11 2 2016 12 01 Comparison Application of the Analytic Network Process (ANP) and Analytic Hierarchy Process (AHP) in Analysis of the Agricultural Water Poverty Index: The Case of Dezful County مقایسه کاربرد فرایند تحلیل شبکه (ANP) و تحلیل سلسله مراتبی (AHP) در تحلیل شاخص فقرآبی کشاورزی: مورد مطالعه شهرستان دزفول 203 221 13961 FA بهنام همتی دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان معصومه فروزانی ، استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان 0000-0001-7669-5329 مسعود یزدانپناه ، استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان بهمن خسروی پور دانشیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان Journal Article 2015 07 25 Agricultural water poverty, generally, means the scarcity of good quality of water for agriculture. Agricultural water poverty index (AWPI) through a combination of natural, physical, social, economic and institutional factors in agricultural context helps to analyze the agricultural water poverty of each place, according to its situation. This characteristic depends on its ability to take advantageous of appropriate weighting techniques by involving the viewpoints of important subjects regarding the issue. In line with this, using Analytical Network Process (ANP) and Analytical Hierarchy Process (AHP) a study was carried out to weighting the components and sub-components of the AWPI in Dezful County. A purposive sample including five agricultural water and soil experts, who showed high academic qualifications and practical experience in Agriculture Jihad Services Centers across Dezful, were selected. They were asked to complete the study questionnaire which contained several paired comparison matrices. The ANP model was constructed according to the original format of the AWPI, in which all the components (5 nodes), criteria (9 nodes) and sub-criteria (27 nodes) were analyzed and weighted using paired comparison. For analyzing of the data collected, Excel, Super Decisions and Expert Choice software were used. Results revealed that the ANP model compared with AHP one is more capable to analyze the Agricultural Water Poverty Index based on the region. In addition, among the effective sub-criteria, drainage system, fertilizer consumption and distances between water source and farm were the most important ones, respectively. On the other hand, upstream lands in water allocation and distribution, land leveling and attending water management classes demonstrated the lowest weight, and also the least important sub-criteria, respectively. فقر آبی کشاورزی به‌طور عام به معنای کمبود آب با کیفیت خوب برای کشاورزی می‌باشد. شاخص فقر آبی کشاورزی با ترکیبی از عوامل طبیعی و فیزیکی، اجتماعی، اقتصادی و نهادی در بخش کشاورزی امکان تحلیل وضعیت آب کشاورزی هر منطقه را متناسب با شرایط آن منطقه فراهم می‌کند. این تناسب درواقع مرهون به‌کارگیری روش‌های مناسب وزن دهی با توجه به دیدگاه افراد مهم درزمینه‌ی موضوعی آن می‌باشد. بر همین مبنا، پژوهشی با هدف اولویت‌ بندی مؤلفه‌ها و زیرمعیارهای اصلی شاخص فقر آبی کشاورزی با استفاده از فرایند تحلیل شبکه (ANP) و مقایسه آن با فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) در شهرستان دزفول انجام گرفت. برای این منظور، نمونه‌ای هدفمند شامل پنج نفر از کارشناسان مراکز ترویج و خدمات جهاد کشاورزی که دارای صلاحیت علمی و تجربی بالایی در مراکز سطح شهرستان بودند، برای تکمیل انجام مقایسات زوجی انتخاب شدند. مدل طراحی شده ANP ، وزن‌ها در قالب مؤلفه‌ها (5 گره یا نود)، معیارها (9 گره) و زیرمعیار‏های شاخص (27 گره) بر اساس فرایند مقایسات زوجی، پردازش، محاسبه و تحلیل شدند. به‌منظور تجزیه‌وتحلیل داده‏های جمع‌آوری‌شده از نرم‌افزارهای Excel، Super Decisions وExpert choice استفاده شد. نتایج، گویای آن است که مدل ANP در مقایسه با مدل AHP از کارایی بیشتری برای تحلیل شاخص فقر آبی کشاورزی در منطقه برخوردار است. همچنین، از میان زیرمعیارهای مؤثر بر هدف پژوهش، سیستم ‌های زهکشی، مصرف کود شیمیایی و فاصله بین منبع آب و مزرعه به ترتیب از مهم‌ترین زیرمعیارها، و بالادست بودن زمین در توزیع و تخصیص آب‌، تسطیح اراضی و شرکت در کلاس‌ های آموزشی مدیریت آب، کمترین وزن را کسب کرده و کم اهمیت ‌ترین زیر معیارها به شمار می‌ آیند.

http://www.iaeej.ir/article_13961_262f3d665f3ebe0bb7af2a1044ea9d23.pdf