Iranian Agricultural Extension and Education Journal

Iranian Agricultural Extension and Education Journal

Analysis of Factors Affecting Participatory Management of Agricultural Water Resources in Iran: A Content Analysis Approach

Document Type : Original Article

Author
Institute of Agricultural Education and Extension, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran
Abstract
Undoubtedly, water is the cornerstone of agricultural development; however, due to the growing challenges and complexities in water resource management, attention has increasingly shifted toward participatory water management, which has become a necessity. The success of participatory management depends on various factors, and a clear understanding of these determinants is essential. Numerous studies have discussed these factors from different perspectives. Accordingly, the main objective of this study (conducted using the content analysis method) was to identify and analyze the factors influencing participatory management of agricultural water resources in Iran. To this end, eligible sources (scientific journal articles and conference papers) published in Persian between 2002 and 2023 were selected for analysis. Based on the content analysis of 68 selected studies, a total of five categories and 47 key concepts related to the research topic were identified and extracted. These factors were grouped into five main categories: psychological-social, financial-supportive, educational-extension, technical-infrastructural, and policy-managerial. Among these, the psychological-social factor ranked highest in terms of the number and frequency of concepts identified.
Keywords

ابراهیمی، ن.، و اوصیاء، س. ح. (1394). بررسی مشارکت‌پذیری بهره‌برداران در زمینه مدیریت منابع آب (مطالعه موردی منطقه عتابیه- هویزه). اولین همایش ملی بررسی ابعاد اجرای طرح توسعه کشاورزی ۵۵۰ هزار هکتاری، استانداری خوزستان، اهواز، 26 آبان.
احمدوند، م.، و شریف‌زاده، م. (1388). امکان‌پذیری تشکیل انجمن‌های آب بران: مورد مطالعه دشت کوار استان فارس. علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، دوره 5، شماره 2، صص 15-1.
اخوان، ف.، حسینی، س. م.، و چیذری، م. (1391). بررسی عوامل موثر بر مشارکت اعضای تعاونی آب‌بران در مدیریت منابع آب کشاورزی استان قزوین، تعاون و کشاورزی، سال 23، شماره 11، صص 135-117.
ادهم ملکی، م.، خسروی‌پور، ب.، و سلطانی، ف. (1400). عوامل بازدارنده و پیش‌برنده مدیریت مشارکتی منابع آب زیرزمینی در بخش کشاورزی (مطالعه موردی: دشت مرغاب، استان خوزستان). جغرافیا و روابط انسانی، دوره 3، شماره 4، صص 423-419. https://doi.org/10.22034/gahr.2021.279993.1526
اسدپوریان، ز.، نادری مهدیی، ک.، و محمدی، ی. (1400). بررسی راهکارهای مدیریت پایدار منابع آب کشاورزی در استان لرستان. علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، دوره 17، شماره 2، صص 80-63. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.20081758.1400.17.2.5.3
اسلامی، م. (1387). نقش و جایگاه بخش دولتی در پایداری و اثربخشی مدیریت مشارکتی آبیاری؛ نگرشی بر تعاونی‌های آب بران خوزستان. مجموعه مقالات پنجمین کارگاه فنی مشارکت کشاورزان در مدیریت شبکه‌های آبیاری، تهران.
اسمعیلی دستجردی‌پور، چیذری، م.، و صدیقی، ح. (1393). نگرشی نهادی به توسعه در بخش کشاورزی. برنامه‌ریزی و بودجه، دوره 19، شماره 3، صص 150-131. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.22519092.1393.19.3.4.2
اعظمی، م.، شانازی، ک.، و دشتی، ش. (1401). تحقق‌پذیری شاخص‌های حکمرانی شایسته منابع آب کشاورزی در تشکل‌های آب‌بران دشت‌آبی کامیاران کردستان. پژوهش مدیریت آموزش کشاورزی، دوره 14، شماره 63، صص 30-11. https://doi.org/10.22092/jaear.2023.360933.1927
افراخته، ح.، طهماسبی، ا.، عزیزپور، ف.، فتح‌الله طالقانی، د.، و عسکری‌بزایه، ف. (1396). تحلیل نگرش کارشناسان به موانع و چالش‌های انتقال مدیریت آبیاری به بهره‌برداران، پژوهشی بر مبنای روش کیو. پژوهش و برنامه‌ریزی روستایی، سال 6، شماره 17، صص 222-205. https://doi.org/10.22067/jrrp.v6i1.59270
افشار، ن.، و زرافشانی، ک. (1389). تحلیل تمایل به مشارکت در مدیریت آبیاری، مطالعه موردی: تعاونی‌های آب‌بران سفید‌برگ و سراب‌بس استان کرمانشاه. علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، دوره 6، شماره 2، صص 113-99.
امید، م. ح.، اسکندری، غ. ح.، شعبانعلی فمی، ح.، و اکبری، م. (1388). واکاوی مشکلات تشکل‌های آببران در فرآیند انتقال مدیریت آبیاری مطالعه شبکه‌های تجن، مغان و ورامین. تحقیقات آب و خاک ایران، دوره 40، شماره 2، صص 167-175.
باعزم، ز.، و خزیمه‌نژاد، ح. (1399). نقش آموزش اثربخش بر مدیریت منابع آب از دیدگاه کشاورزان بیرجند در شرایط کم‌آبی. پژوهش مدیریت آموزش کشاورزی، دوره 12، شماره 55، صص 94-78. https://doi.org/10.22092/jaear.2021.353430.1793
پرهیزکاری، ا.، مظفری، م. م.، حسینی خدادادی، م.، و پرهیزکاری، ر. (1395). بررسی عوامل مؤثر بر مشارکت کشاورزان حوزه آبخیز شاهرود (استان قزوین) در به‌کارگیری عملیات حفاظت آب و خاک با کاربرد الگوی لاجیت چندگزینه‌ای. مدیریت حوزه آبخیز، دوره 7، شماره 13، صص 253-241. https://doi.org/10.18869/acadpub.jwmr.7.13.253
پژوهان، ع.، عمانی، ا. ر.، و سلمانزاده، س. (1395). تحلیل ‌موانع مشارکت گندم‌کاران در زمینه تشکیل تشکل آب‌بران، شبکه آبیاری دز. راهبردهای توسعه روستایی، دوره 3، شماره 3، صص 378-365. https://doi.org/10.22048/rdsj.2017.22401.1289
تارمحمدی قورچی، ز.، عبدالله‌زاده، غ.، شریف‌زاده، م. ش.، و قزل، ع. (1399). بررسی امکان‌پذیری حکمروایی خوب در فرآیند مدیریت مشارکتی آب در شهرستان آق‌قلا. پژوهش آب در کشاورزی، دوره 34، شماره 2، صص 300-287. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.22287140.1399.34.2.2.10.5.6
تاهباز صالحی، ن.، کوپاهی، م.، و نظری، م. ر. (1389). بررسی عملکرد مدیریت مشارکتی آبیاری در ایران "مطالعه موردی تعاونی آب بران تجن". اقتصاد و توسعه کشاورزی، دوره 24، شماره 2، صص 216-205. https://doi.org/10.22067/jead2.v1389i2.3937
تبریزی، ل.، عبدالله‌زاده، غ.، شریف‌زاده، م. ش.، و قزل، ع. (1399). ارزیابی ظرفیت نهادی در مدیریت مشارکتی آب، مورد مطالعه تعاونی پیوند شهرستان آق‌قلا. تعاون و کشاورزی، سال 9، شماره 36، صص 300-275.
جابری، س.، مهراب قوچانی، ا.، و غنیان، م. (1398). واکاوی نگرش و تمایل به مشارکت کشاورزان نسبت به استقرار تشکل آب‌بران در شهرستان دهلران. تعاون و کشاورزی، سال 8، شماره 29، صص 133-109.
جعفری، ا. ع.، رستم‌زاده، ی.، ادهمی، س.، و مقتدی‌نژاد، ا. (1395). پیاده سازی الگوی مدیریت مشارکتی آب با تاکید بر تشکل‌های آب‌بران در زیر حوضه آبریز نازلوی دریاچه ارومیه. هشتمین کنفرانس بین‌المللی مدیریت جامع بحران، تهران، 26 بهمن.
جعفریان، و.، یزدانی، م. ر.، رحیمی، م.، و قربانی، م. (1395). تحلیل شبکه‌ای ساختار قدرت دست‌اندرکاران سازمانی مدیریت منابع آب دشت گرمسار. تحقیقات منابع آب ایران، دوره 12، شماره 3، صص 129-114.
جنگی‌مرنی، ع.، میردامادی، س. م.، و لشکرآرا، ف. (1392). شناسایی عوامل اقتصادی و اجتماعی توسعه مدیریت مشارکتی آبیاری و ارائه راهکارهای لازم: مطالعه موردی شبکه آبیاری دشت میاندربند کرمانشاه. پنجمین کنفرانس مدیریت منابع آب ایران، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، 29 و 30 بهمن.
جنگی‌مرنی، ع.، و میردامادی، س. م. (1392). تبیین عوامل مؤثر بر توسعه و استقرار مدیریت مشارکتی آبیاری در ایران. اولین همایش ملی آبیاری و بهره‌وری آب کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، 10 بهمن.
حسین‌پور، ز.، منهاج، م. ح.، و کاوسی کلاشمی، م. (1394). ارزیابی عوامل مؤثر بر مشارکت اعضای تعاونی آب بران در مدیریت منابع آب کشاورزی. رشد و توسعه اقتصاد روستایی و کشاورزی، دوره 1، شماره 2، صص 104-91.
حقی، ز.، یزدان‌پناه، م.، و عبدشاهی، ع. (1399). تبیین عوامل مؤثر بر انگیزۀ کشاورزان درجهت مشارکت در تشکل‌های آب‌بران مورد مطالعه: تعاونی‌های آب‌بران شرکت بهره‌برداری کارون بزرگ- شوشتر در استان خوزستان. جغرافیا و توسعه، دوره 18، شماره 59، صص 128-109. https://doi.org/10.22111/gdij.2020.5463
حیدری، ن. (1394). مسائل و راهکارهای مدیریت مشارکتی و انتقال مدیریت آبیاری در چهار شبکه‌ آبیاری کشور. مدیریت آب در کشاورزی، دوره 2، شماره 2، صص 22-11.
حیدریان، س. ا.، و اسلامی، م. (1388). تحولات برون‌زا در ساختار مدیریت سنتی کشاورزی و برنامه نظام بهره‌برداری در طرح‌های توسعه آبیاری، مطالعه موردی: سد و شبکه آبیاری بالاخانلو، سومین کنفرانس ملی تجربه‌های ساخت تاسیسات آبی و شبکه‌های آبیاری و زهکشی، دانشگاه تهران، تهران، 29 و 30 مهر.
دحیماوی، ع.، و اهوازیان، ه. (1387). بررسی نتایج حاصل از طراحی و اجرای فرآیند انتقال مدیریت آبیاری به تشکل‌های آب‌بران در سازمان آب و برق خوزستان. دومین همایش ملی مدیریت شبکه‌های آبیاری و زهکشی. اهواز، 1 بهمن.
رنجبر، ب.، نعیمی، ا.، و نهاوندیان، ف. (1398). تحلیل هنجارهای تأثیرگذار بر رفتار مشارکتی کشاورزان در راستای حفاظت از آب حوضه آبخیز تالاب زریوار شهرستان مریوان. علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، دوره 15، شماره 2، صص 16-1. https://doi.org/10.22034/iaeej.2020.194549.1443
زارعی دستگردی، ز.، ایروانی، ه.، شعبانعلی فمی، ح.، و مختاری حصاری، ا. (1388). تحلیل زمینه‌های مشارکت کشاورزان در مدیریت شبکه آب‌رسانی بخش جرقویه شهرستان اصفهان. روستا و توسعه، دوره 12، شماره 3، صص 92-73.
سالاری، ن.، محبوبی، م.، شریف‌زاده، م. ش.، و عبدالله‌زاده، غ. (1393). امکان‌سنجی مدیریت مشارکتی آبیاری در تعاونی‌های تولید روستایی شهرستان تایباد. تعاون و کشاورزی، سال 3، شماره 12، صص 131-113.
سالاریان، م.، داوری، ک.، علیزاده، ا.، لگزیان، م.، و فاضلی، م. (1398). چارچوب دستیابی به سیاست‌های مدیریت مطلوب مشارکتی-راهبردی آب (مطالعه موردی: حوضه آبریز کشف رود). آبیاری و زهکشی ایران، دوره 13، شماره 6، صص 1760-1743.
سروی صدرآباد، ح. (1399). تحلیل در سطح کلان شبکه مدیریت مشارکتی منابع آب (مطالعه موردی: روستای صدرآباد ندوشن، یزد). نهمین همایش ملی سامانه های سطوح آبگیر باران، دانشگاه تبریز، تبریز، 15 شهریور.
سلیمی کوچی، ج.، و ابراهیمی، پ. (1396). تحلیل شبکه ذینفعان محلی و انسجام اجتماعی در مدیریت مشارکتی منابع آب (مطالعه موردی: حوزه آبخیز میان جنگل، شهرستان فسا). علوم و مهندسی آبخیزداری ایران، دوره 11، شماره 37، صص 63-57.
شاهرودی، ع. ا.، و چیذری، م. (1387). عوامل تأثیرگذار بر مشارکت کشاورزان در مدیریت شبکه‌های آبیاری (مطالعه موردی در استان خراسان رضوی). تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، دوره 39، شماره 1، صص 75-63. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.20084838.1387.39.1.8.8
شفیعی، ف.، جعفری صیادی، ف.، و نوری درزیکلایی، پ. (1399). شناسایی چالش‌ها و الزامات مدیریت بهینه آب در کشاورزی (مورد مطالعه: استان مازندران). آبیاری و آب ایران، دوره 10، شماره 4، صص 288-272. https://doi.org/10.22125/iwe.2020.110310
شکیبایی، ع.، عباسی، ع.، باقری، ع.، و انتشاری، س. (1402). میزان تأثیرگذاری حساسیت، آگاهی و سرمایه اجتماعی بر تمایل ذی‌نفعان به مشارکت در حفاظت از منابع آب زیرزمینی (مطالعه موردی: دشت مهیار جنوبی اصفهان). تحقیقات منابع آب ایران، دوره 19، شماره 3، صفحه 211-195. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.17352347.1402.19.3.13.2
صالحی، م.، مهدوی، ر.، رضایی، م.، نفرزادگان، ع.، و قربانی، م. (1402). بررسی انسجام سازمانی و اشتراک‌گذاری دانش در بین دست‌اندرکاران سازمانی در راستای مدیریت مشارکتی آبخوان دشت ایسین-هرمزگان. مدیریت بیابان، دوره 11، شماره 4، صص 54-37. https://doi.org/10.22034/jdmal.2024.2018501.1448
طاهری تیزرو، ع.، قلعه‌بان تکمه‌داش، م.، و زارع ابیانه، ح. (1397). بررسی اثر قدرت گروداران ذینفوذ در مدیریت مشارکتی منابع آب دشت قزوین. پژوهش‌های حفاظت آب و خاک، دوره 25، شماره 2، صص 130-111. https://doi.org/10.22069/jwsc.2018.12351.2692
عبدالله‌زاده، غ.، جهانگیر، ل.، محبوبی، م. ر.، و قزل، ع. (1397). تأثیر الگوی مدیریت مشارکتی در بهره‌برداری بهینه آب در شهرستان آق‌قلا. پژوهش آب در کشاورزی، دوره 32، شماره 1، صص 145-131.
عربی، ر.، میرک‌زاده، ع. ا.، و زرافشانی، ک. (1393). تحلیل عوامل پیش‏برنده توسعه مدیریت مشارکتی آبیاری (مطالعه موردی: دهستان میان‏دربند). تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، دوره 45، شماره 3، صص 573-565. https://doi.org/10.22059/ijaedr.2014.53173
عزیزی خالخیلی، ط.، و زمانی، غ. (1388). رهیافت مدیریت مشارکتی آبیاری: مبانی روانشناختی انگیزش و موانع موجود. تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، دوره 40، شماره 1، صص 138-129. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.20084838.1388.40.1.14.1
عسکری بزایه، ف.، و طهماسبی، ا. (1398). موانع تحقق مدیریت مشارکتی آبیاری از دیدگاه مدیران اجرایی و کارشناسان. نشریه مدیریت اراضی، جلد 7، شماره 2، صص 179-193. https://doi.org/10.22092/lmj.2019.124393.163
عیدی، ا.، کاظمیه، ف.، و ظریفیان، ش. (1400). واکاوی عوامل موثر بر نگرش کشاورزان نسبت به مدیریت پایدار منابع آب کشاورزی (مطالعه موردی گندمکاران روستاهای شهرستان مراغه). دانش کشاورزی و تولید پایدار، دوره 31، شماره 2، صص 375-361. https://doi.org/10.22034/saps.2021.13118
غلامی، م.، گلبارانی، ر.، و ملک حسینی، ا. (1402). تحلیل عاملی مسئله حکمرانی منابع آب در بخش کشاورزی و تأثیر آن بر جغرافیای سیاسی ایران. پژوهش‌های جغرافیای سیاسی، دوره 8، شماره 30، صص 208-183. https://doi.org/10.22067/pg.2023.80857.1198
غنی پورگورکی، ر.، مهرابی بشرآبادی، ح.، و میرزازاده آذرگنانلو، س. (1402). نقش تشکل‌های مردم ‌NGO)ها) در مدیریت مشارکتی منابع آب. اولین کنفرانس بین‌المللی توانمندی مدیریت، مهندسی صنایع، حسابداری و اقتصاد، بابل، 28 اردیبهشت.
غنیان، م.، برادران، م.، علی‌میرزایی، ع.، سلیمانی هارونی، خ.، و پاشا، س. (1392). مدیریت مشارکتی منابع آب کشاورزی و مولفه‌های موثر بر آن مطالعه استان در خوزستان. پژوهش آب در کشاورزی، دوره 27، شماره 2، صص 190-181. https://doi.org/10.22092/jwra.2013.128826
فرانکفورد، چ.، و نچمیاس، د. (1382). روش‌های پژوهش در علوم اجتماعی. ترجمه: ف، لاریجانی، و ر، فاضلی، تهران: انتشارات سروش، چاپ اول.
قربانی، ف.، بهبودی، د.، و ضرغامی، م. (1401). راهبرد مدیریت مشارکتی منابع آب با رویکرد تحلیل نهادی و کنش‌جمعی (اراضی پایاب سد سهند). مدیریت آب و آبیاری، دوره 12، شماره 1، صص 137-121. https://doi.org/10.22059/jwim.2022.333694.943
قربانی، م.، ابراهیمی آذرخواران، ف.، سلاجقه، ع.، محسنی ساروی، م. (1393). تحلیل شبکه اجتماعی ذینفعان محلی در برنامه عمل مدیریت مشارکتی منابع آب (مطالعه موردی: رودخانه جاجرود در حوزه آبخیز لتیان- روستای دربندسر). علوم و مهندسی آبخیزداری ایران، جلد 8، شماره 25، صص 56-47.
قربانی، م.، سالاری، ف.، ملکیان، آ.، و فهمی، ه. (1394). تحلیل شبکه ذینفعان محلی و سرمایه اجتماعی در راستای مدیریت مشارکتی منابع آب (منطقه مورد مطالعه : حوزه آبخیز رزین، شهرستان کرمانشاه). علوم و مهندسی آبخیزداری ایران، جلد 9، شماره 29، صص ۳۵-۴۶.
قربانیان کردآبادی، م.، لیاقت، ع.، و مالمیر، م. (1399). بررسی علل شکست سیاست‌های مدیریت مشارکتی آب در ایران. سیاستگذاری عمومی، دوره 6، شماره 3، صص 190-169. https://doi.org/10.22059/jppolicy.2021.79496
کریمی، ع.، و دانش‌مهر، ح. (1397). تحلیل عوامل مؤثر بر مشارکت اجتماعی و اقتصادی روستاییان در بهره‌برداری شبکه آبیاری دشت ارایض در شهرستان شوش. اقتصاد فضا و توسعه روستایی، دوره 7، شماره 24، صص 184-165.
لوایی آدریانی، ر.، کلانتری، خ.، اسدی، ع.، و علم بیگی، ا. (1398). تحلیل محتوای نظریه‎های مبتنی بر همکاری کسب‌وکارها با تأکید بر کارکردهای شبکه‎سازی. مدیریت بازرگانی، دوره 11، شماره 1، صص 24-3. https://doi.org/10.22059/jibm.2018.261256.3125
محمدولی سامانی، ج. (1384). مدیریت منابع آب و توسعه پایدار. دفتر مطالعات زیربنایی، صص 32-1.
محمدی دینانی، م.، مولایی، ی.، و بنی‌حبیب، م. ا. (1401). جایگاه اصل مشارکت عمومی در مدیریت منابع آب از منظر حقوق داخلی و حقوق بین‌الملل آب. پایداری، توسعه و محیطزیست، دوره 3، شماره 3، صص 27-15.
محمدی، ی.، شعبانعلی فمی، ح.، و اسدی، ع. (1389). شناسایی و تحلیل مشکلات مدیریت آب کشاورزی در شهرستان زرین‌دشت، استان فارس. تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، دوره 41، شماره 4، صص 511-501. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.20084838.1389.412.4.9.2
معتمد، م.ک.، و دشوارپسند، م. (1396). عوامل موثر بر مشارکت کشاورزان بهره‌بردار در حفظ و نگهداری کانال‌های آب پوشش‌دار روستاهای استان گیلان. فصلنامه روستا و توسعه، سال 20، شماره 4، صص 120-95. https://doi.org/10.30490/rvt.2018.61356
مولان‌نژاد، ل.، و یعقوبی، ج. (1397). بررسی عوامل مؤثر بر مشارکت کشاورزان در مدیریت منابع آب (مورد مطالعه: شهرستان میاندوآب). مهندسی منابع آب، دوره 11، شماره 36، صص 20-11.
میرزایی، ا.، میردامادی، س. م.، حسینی، س. م.، و سجادی، ا. (1390). تاثیر ابزارهای ترویجی و منابع اطلاعاتی بر مشارکت کشاورزان استان گلستان در تعاونی‌های آب‌بران. تعاون، سال 22، شماره 5، صص 143-127.
نادری مهدیی، ک.، سپهوند، ف.، و غلامرضایی، س. (1398). بررسی تأثیر دارایی‌های معیشتی بر مشارکت کشاورزان در مدیریت منابع آب کشاورزی (مورد مطالعه: تشکل‌های آب‌بَران استان لرستان). توسعه محلی، دوره 11، شماره 1، صص 146-125. https://doi.org/10.22059/jrd.2019.74457
نجفی، ن.، غنیان، م.، خسروی‌پور، ب.، برادران، م.، و دحیماوی، ع. (1393). شناسایی عوامل مؤثر بر موفقیت تشکل‌های آب‌بران: دیدگاه بهره‌برداران حوزه‌های کرخه شمالی و جنوبی استان خوزستان. علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، دوره 10، شماره 2، صص 120-105. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.20081758.1393.10.2.7.6
نصرآبادی، ح.، و حیاتی، د. (1393). سازه‌های مؤثر بر مشارکت بهره‌برداران در توسعه‌ی شبکه‌های فرعی آبیاری و زهکشی: کاربرد تحلیل‌مسیر. علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، دوره 10، شماره 1، صص 100-89. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.20081758.1393.10.1.7.4
نوری‌پور، م.، نوری، م.، و کرمی، ا. (1395). تحلیل سازه‌های مؤثر بر مشارکت روستاییان در مدیریت و بهره‌برداری شبکه‌ی آبیاری و زهکشی دشت لیشتر. راهبردهای توسعه روستایی، دوره 3، شماره 1، صص 75-57. https://doi.org/10.22048/rdsj.2016.13608
والی، ن. (1381). عوامل موثر بر افزایش مشارکت کشاورزان در بهره‌برداری و نگهداری شبکه‌های آبیاری و زهکشی: مطالعه موردی ساوه. تهران: وزارت نیرو، موسسه تحقیقات و آموزش مدیریت.
ولی‌زاده، ن.، بیژنی، م.، و عباسی، ع. (1394). تحلیل محیط‌زیست‌گرایانه رفتار مشارکتی کشاورزان در حفاظت از منابع آب سطحی در حوزه جنوبی آبریز دریاچه ارومیه. علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، دوره 11، شماره 2، 201-183. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.20081758.1394.11.2.12.8
هادی، ف.، فرزانه، م.، نادری کردوان، س. چ.، و نجفی بیرگانی، م. (1396). بررسی نقش مولفه قانونی نهاد آب زیرزمینی از منظر مشارکت و مناقشات آبی در ایران. آبخوان و قنات، دوره 1، شماره 1، صص 73-61. https://doi.org/10.22077/jaaq.2017.641
یادآور، ح. (1400). بررسی عوامل موثر بر مشارکت در مدیریت شبکه آبیاری سد قلعه چای. آب و توسعه پایدار، دوره 8، شماره 4، صص 1-10. https://doi.org/10.22067/jwsd.v8i4.2107.1058
یادآور، ح.، کوهستانی، ح.، و خرازی، ش. (1396). معرفی راهکارهای عملی برای مشارکت کشاورزان در انتقال مدیریت آبیاری (مورد مطالعه شبکه آبیاری و زهکشی قلعه‌چای). تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، دوره 48، شماره 2، صص 358-345. https://doi.org/10.22059/ijaedr.2017.62752
یازرلو، ب.، شهیدی، ع.، و فرزانه، م. (1401). بررسی نقش دانش جوامع محلی بر نگرش و رفتارهای بهره‌برداری مشارکتی از منابع آب. محیط‌زیست و توسعه فرابخشی، دوره 7، شماره 78، صص 37-24. https://doi.org/10.22034/envj.2023.375899.1265
یازرلو، ب.، شهیدی، ع.، و فرزانه، م. ر. (1400). نقش هنجارهای اخلاقی در مدیریت مشارکتی منابع آب محدوده توشن استان گلستان. تحقیقات منابع آب ایران، دوره 17، شماره 2، صص 16-1.   https://doi.org/20.1001.1.17352347.1400.17.2.1.4
 
Agustini, D. T., and Iskandar, J. (2021). Overview of participatory water management to overcome drought towards agricultural sector. E3S Web of Conferences. 249, 01008. https://doi.org/10.1051/e3sconf/202124901008.
Andersson, K. P. (2004). Who talks with whom? The role of repeated interactions in decentralized forest governance. World development, 32, 233-249. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2003.07.007
Anh, N. T., Can, D., Schmalz, B., and Luu, T. L. (2025). Key factors affecting people's willingness to participate in water resource protection in the agricultural Ba River Basin–in the highlands of Vietnam. Journal of Water and Climate Change, 16(4), 1225–1237. https://doi.org/10.2166/wcc.2025.103
Berglund, E. Z. (2015). Using agent-based modeling for water resources planning and management. Journal of Water Resources Planning and Management, 141(11), 1-17. https://doi.org/10.1061/(ASCE)WR.1943-5452.0000544.
Burton, M., Marsh, S., and Patterson, J. (2007). Community attitudes towards water management in the Moore Catchment, Western Australia. Agriculture Systems, 92, 157-178. https://doi.org/10.1016/j.agsy.2006.03.004
Chaudhary, S. K., and Srivastava, P. K. (2021). Future challenges in agricultural water management. In P. K. Srivastava, M. Gupta, G. Tsakiris and N. Wyndham Quinn (Eds.), Agricultural Water Management, PP. 445-456. Academic Press. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-812362-1.00021-7.
Deribe, R. (2008). Irrigation system in Ethiopia: the case of Atsbi Wemberta, Tigray region and Adaa Woreda. Oromiya Region, Ethiopia: Addis Ababa University Publication.
Gouthami, B., Prajwal, D., Chilakamari, L., and Jyothsna. K (2024). Advances in Agronomy A Compilation of Research. Kurukshetra, Haryana: Stella International Publication.
Kiron, A. (2023). Research on significance of water management and conservation in agriculture. Available at:
Malano, H. M., and Van Hofwegen, P. (2018). Management of irrigation and drainage systems. London: CRC Press. https://doi.org/10.1201/9780203748428
Muchara, B., Nciizah, A., Mupambwa, H., and Nyambo, P. (2022). Agricultural water resource governance for sustainable food production: Lessons from developing economies. Sustainability Sciences in Asia and Africa Food Security for African Smallholder Farmers, 155, 17010. https://doi.org/1007/978-981-16-6771-8_10
Paras, H., Rank, P. H., Patel, R. J., Vekariya, P. B., Parmar, H. V., Rank, H. D., Patel, K. C., and Sojitra, M. A. (2024). Participatory irrigation management: empowering communities for sustainable agriculture. Agri-India TODAY, 4(3), 104-112.
Valizadeh, N., Bijani, M., and Abbasi, E. (2018). Farmers active participation in water conservation: Insights from a Survey among Farmers in Southern Regions of West Azerbaijan Province, Iran, Journal of Agricultural Science and Technology, 20, 895-910. https://doi.org/20.1001.1.16807073.2018.20.5.14.4
Yin, W., Yang, X., and Liu, W. (2025). Sustainable management and regulation of agricultural water resources in the context of global climate change. Sustainability, 17(6): 2760. https://doi.org/10.3390/su17062760