تحلیل عوامل مؤثر بر رفتار کشاورزان در بکارگیری سامانه آبیاری کم‌فشار در استان آذربایجان شرقی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

3 استاد گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

چکیده

مدیریت صحیح آبیاری به­ ویژه مدیریت مصرف در سطح مزرعه، کلید تضمین امنیت آب و در نتیجه امنیت غذایی است.یکی از سازوکارهای اصلی در مدیریت بهینه مصرف آب، استفاده از فناوری­ های مرتبط برای دستیابی به بهره­ وری بالا می­ باشد. در سال­ های اخیر فناوری آبیاری کم ­فشار به‌عنوان یکی از روش­ های نوین بهبود راندمان آبیاری سطحی مورد توجه قرار گرفته است، از این­ رو، پژوهش حاضر با هدف تحلیل عوامل مؤثر بر رفتار کشاورزان در بکارگیری سامانه آبیاری کم ­فشار در استان آذربایجان شرقی انجام شده است. جامعه آماری تحقیق، کشاورزان استان آذربایجان شرقی به تعداد 112010 نفر بودند که بر اساس فرمول کوکران، نمونه 393 نفری از آن‌ها با استفاده از روش نمونه­ گیری چندمرحله ­ای انتخاب گردید. برای تجزیه و تحلیل داده ­ها در این بخش از نرم ­افزارهای SPSS20 و AMOS21 استفاده شد. به‌منظور درک بهتر عوامل اصلی تأثیرگذار بر رفتار بکارگیری سیستم آبیاری کم­ فشار، مدل تحقیق بر مبنای نظریه تجزیه‌یافته رفتار برنامه­ ریزی شده پایه ­ریزی شد. نتایج تجربی پژوهش با استفاده از مدل­ سازی معادلات ساختاری نشان داد که نظریه تجزیه­ یافته رفتار برنامه ­ریزی شده از اثربخشی و کارایی مناسبی برای پیش ­بینی رفتار کشاورزان در استفاده از فناوری آبیاری کم فشار برخوردار بوده و متغیرهای سازگاری، مزایا، تسهیل­ کننده­ ها، خودکارآمدی، رسانه­ ها، نگرش، هنجار ذهنی و کنترل رفتاری در حدود 63 درصد از واریانس آن را تبیین نمودند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of Factors Affecting Farmers’ Behavior in Using Low-Pressure Irrigation System in the East Azerbaijan Province

نویسندگان [English]

  • Arezo Mokhtari Hesari 1
  • Roholah Rezaei 2
  • Hossein Shabanali fami 3
1 Faculty of Agriculture, Payame Noor University, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, Department of Agricultural Extension, Communication and Rural Development, University of Zanjan, Zanjan, Iran.
3 Professor of Economics and Agricultural Development, University of Tehran, Karaj, Iran.
چکیده [English]

Proper irrigation management, particularly consumption management, is a key factor to ensure water security and consequently food security. One of the main mechanisms in optimization of water consumption management is the use of related technologies to achieve high productivity. In recent years, low-pressure irrigation system has been considered as one of the new methods to improve efficiency of surface irrigation. Therefore, present study aimed to analyze the factors affecting farmers' behavior in using low-pressure irrigation system in East Azerbaijan province. The statistical sample population consists of 393 farmers, out of 112010 farmers of East Azerbaijan province. This seems to be a sufficient sample of farmers due to the use of Cochran's formula and multi-stage sampling method. The 20th and 21th versions of SPSS and AMOS were used to analyze the data. In order to better understand the main factors influencing the behavior of low-pressure irrigation systems, the research model was based on the Decomposed Theory of Planned Behavior (DTPB). The results of using structural equation modeling showed that DTPB had a suitable effectiveness and efficiency to predict farmers' behavior in using low-pressure irrigation system. In addition, variables including compatibility, advantages, facilitators, self-efficacy, the media, attitudes, subjective norms, and behavioral control were explained 63 percent of the variance changes for the dependent variable.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Water consumption management
  • Surface irrigation
  • Low-pressure irrigation system
  • Decomposed Theory of Planned Behavior
احمدی، ا. (1395). مکان‌یابی نواحی مستعد اجرای فناوری­های نوین آبیاری (موضعی–بارانی–کم­ فشار) با تحلیل سلسله مراتبی در GIS (مطالعه موردی شهرستان اسفراین-خراسان شمالی). پایان­نامه کارشناسی ارشد دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان.
اسدزاده شرفه، ح.، و رئوف، م. (1397). مقایسه کارایی مصرف آب در سامانه­ های آبیاری بارانی و هیدروفلوم (مطالعه موردی: دشت اردبیل). مجله مدیریت آب و آبیاری، دوره 8، شماره 1، صص 68-55.
بهبهانی­ مطلق، م.، شریف ­زاده، م. ش.، عبدالله­ زاده، غ. م.، و محبوبی، م. (1396). واکاوی رفتار کشاورزان در پذیرش فناوری آبیاری تحت­ فشار در شهرستان دشتستان. مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، دوره 13، شماره 1، صص 103-89.
پیری، ج.، انصاری، ح.، و شیرزادی لسکوکلایه، س. (1393). ارزیابی اقتصادی و مقایسه سیستم­های ثقلی و تحت فشار شبکه توزیع آب در منطقه سیستان. مجله پژوهش آب در کشاورزی. سال 28، شماره 4، صص724-713.
تاجری مقدم، م. (1397). تحلیل رفتار حفاظت آب کشاورزان استان خراسان رضوی. رساله دکتری دانشگاه تبریز.
حاجی­هاشمی، ز.، سعدی، ح.، و صنایعی، ع. (1395). عوامل مؤثر بر پذیرش تجارت الکترونیک در شرکت­ های تعاونی کشاورزی و ادارات تعاون. مجله تعاون و کشاورزی، شماره 20، صص140-113.
خطیبی، ع.، نجیب، ز.، و سرنج، م. (1395). ارزیابی استفاده از سامانه­های آبیاری کم­فشار و تأثیر آن بر سفره آب زیرزمینی و معیشت منطقه (مطالعه موردی دشت مرند). ششمین کنفرانس ملی مدیریت منابع آب ایران، سنندج، 1 تا 3 اردیبهشت، صص74- 66.
دادمهر، ح. (1398). تحلیل مؤلفه‌های اثرگذار بر رفتار حفاظت از آب کشاورزان در شهرستان سراب. پایان­ نامه کارشناسی ارشد دانشگاه محقق اردبیلی.
رحیمی فیض­ آباد، ف.، یزدان‌پناه، م.، فروزانی، م.، محمدزاده، س.، و برتون، ر. (1395). تبیین رفتار حفاظت از آب کشاورزان با استفاده از تئوری توسعه یافته رفتار برنامه ­ریزی شده: مورد مطالعه شهرستان الشتر. مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، دوره 12، شماره 2، صص 17-1.
رندی، و.، خون­سیاوش، م.، و معصومی، ب. (1393). عوامل مؤثر بر رفتار خرید مشتریان اینترنتی در ایران با توجه به مدل پذیرش فناوری. مدیریت توسعه و تحول (ویژه نامه)، صص 118-109.
سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان‌شرقی. (1397). پنجاه و هفت هزار هکتار اراضی آذربایجان شرقی به آبیاری نوین مجهز است. قابل دسترسی در آدرس اینترنتی: <http://www.irna.ir/eazarbaijan/fa/News>.
سبزچی، ح. (1396). بررسی و تحلیل تأمین و بهره‌برداری بهینه از منابع آبی استان آذربایجان شرقی. ماهنامه اقتصادی کارایی، شماره 35، صص 56-42.
سرلک، م. ع.، گلپایگانی، ز.، و یمانی، م. (1393). بررسی عوامل مؤثر بر پذیرش دولت الکترونیک از سوی مراجعه­ کنندگان به دادگستری استان تهران بر اساس مدل DTPB. مجله فرایند مدیریت و توسعه، دوره 27، شماره 1، صص 42-27.
سبزیان ملایی، خ.، آجیلی، ع.، محمدزاده، س.، یزدان پناه، م.، و فروزانی، م. (1394). بررسی تمایل و رفتار کشاورزان نسبت به به کارگیری مدیریت تلفیقی آفات ، استفاده از تئوری توسعه ­یافته رفتار برنامه­ریزی شده. مجله پژوهش ­های ترویج و آموزش کشاورزی، دوره 8، شماره 2، صص 70-57.
سبحانی، س. م. ج.، جمشیدی، ا.، و نوروزی، ع. (1397). تمایل دانشجویان به خرید غذاهای ارگانیک: کاربرد تئوری توسعه‌یافته رفتار برنامه ­ریزی شده. مجله آموزش محیط زیست و توسعه پایدار، دوره 7، شماره 1، صص 62-49.
سیدحسینی، م.، بشیر خباز، ن.، و نادران، ک. (1394). بررسی و مقایسه فنی، اقتصادی و اجتماعی اجرای کانال درجا، کانالت و لوله کم­ فشار (بررسی موردی ناحیه عمرانی ویس). اولین همایش ملی بررسی ابعاد فنی، اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی طرح احیاء 550 هزار هکتاری اراضی خوزستان و ایلام ، اهواز، 26 و 27 آبان، صص 9-1.
صندوقی، ع.، و راحلی، ح. (1395). توسعه مدل رفتار برنامه­ریزی شده برای تبیین قصد تولید محصولات ارگانیک بین گلخانه‌داران خیار شهرستان اصفهان با متغیر هنجار اخلاقی. مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، دوره 2-47، شماره 4، صص 974-961.
عبدالوند، م. ع.، و باروند، پ. (1389). عوامل مؤثر بر شکل­گیری نگرش مصرف­ کننده نسبت به بانکداری الکترونیک. مجله مدیریت بازاریابی، شماره 9، صص 102-85.
فتحی، ر.، و صیف، م. ح. (1396). مدل علی پذیرش و بکارگیری مجازی در کارکنان. آموزش و توسعه منابع انسانی، سال 4، شماره 12، 165-149.
قدمی، ع.، سیدان، س. م.، و عباسی، ف. (1389). ارزیابی فنی و اقتصادی آبیاری با لوله­های کم ­فشار(هیدروفلوم) و مقایسه آن با آبیاری سنتی و بارانی. مجله تحقیقات مهندسی کشاورزی، دوره 11، شماره 2، صص 84-73.
ملکی نجفدر، ع. ر.، رسولی شمیرانی، ر.، و روستا، م. (1391). بررسی عوامل مؤثر بر پذیرش و کاربرد فناوری اطلاعات بر اساس مدل دیویس. پژوهشنامه مالیات، شماره 14، صص 167-135.
منفرد، ن. (1393). سازه­های مؤثر بر نگرش و تمایل رفتاری کارشناسان سازمان جهادکشاورزی استان بوشهر نسبت به کاربرد فناوری آبیاری. مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، دوره 10، شماره 2، صص 104-91.
موحدی، ر.، ایزدی، ن.، و وحدت­ادب، ر. (1396). بررسی عوامل مؤثر بر پذیرش فناوری تحت­فشار بین کشاورزان شهرستان اسد آباد. مجله پژوهش آب در کشاورزی، دوره 31، شماره 2، صص 300-287.
موسوی فضل، س. ح.، و کوهی، ن. (1389). کاربرد هیدروفلوم در آبیاری سطحی. نشریه فنی موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی وزارت جهادکشاورزی، شماره 29.
نبی­ افجدی، س.، شعبانعلی فمی، ح.، و رضوانفر، ا. (1394). واکاوی میزان دانش فناوری­های مدیریت آب کشاورزی در شهرستان فلاورجان. مجله آبیاری و زهکشی، دوره 9، شماره 2، صص 251-242.
نوری، س. ه.، و علویون، س. ج. (1395). تحلیل عوامل مؤثر بر رفتار روستائیان در بکارگیری خدمات آموزشی در استان گیلان. مجله پژوهش و برنامه ریزی روستایی، سال 4، شماره 4، صص 176-163
یادآور، ح.، نامی، م.، و ظریفیان، ش. (1397). کاربست تئوری تجزیه رفتار برنامه ریزی شده در پذیرش کشاورزی ارگانیک. مجله دانش کشاورزی و تولید پایدار، دوره 28، شماره 1، صص 183-169.
یزدان­پناه، م.، و هاشمی نژاد، آ. (1394). مقایسه قدرت پیش­بینی­کنندگی تئوری رفتار برنامه ­ریزی شده و مدل اعتقادات سلامت جهت سنجش تمایل دانشجویان نسبت به استفاده از محصولات ارگانیک، مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی، دوره 2-46، شماره 4، صص831-817.
 
Alkhasawneh, M. H., and Irshaidat, R. (2017). Empirical validation of the decomposed theory of planned behavior model within the mobile bank in adoption context. International Journal of Electronic Marketing and Retailing, (8)1, 58-76.
Besbes Sahli, A., and Legohérel, P. (2014). Using the decomposed theory of planned behavior (DTPB) to explain the intention to book tourism products online. International Journal of Online Marketing, 4(1), 1-10.
Bolliger, D. U., Supanakorn, S., and Boggs, C. (2010). Impact of podcasting on student motivation inthe online learning environment. Computers and Education, 55(2), 714-722.
Chau, P. Y. K., and Hu, P. J. H. (2001). Information technology acceptance by individual professionals: A model comparison approach. Journal of Decision Sciences,32(4), 699-719.
Chen, M. F., and Tung, P. J. (2014). Developing an extended theory of planned behavior model to predict consumers' intention to visit green hotels. Hospitality Management, 36, 221-230.
Chen, C. B., Wu, W. T., and You, C. H. (2017). The acceptance intention of consumers for a dynamic payment mechanism for health insurance coverage. Journal of Economics World, 5 (4), 370-388.
Clark, W. A., and Finley, J. C. (2007). Determinants of water conservation intention in Blagoevgrad, Bulgaria. Society and Natural Resources, 20(7), 613-627.
El-Shafie, A. F., Marwa, M. A., and Dewedar, O. M. (2018). Research article hydraulic performance analysis of flexible gated pipe irrigation technique using GPIMOD Model. Asian Journal of Crop Science, 10 (4), 180-189.
Folorunso, O., and Ogunseye, S. (2008). Applying an enhanced technology acceptance model to knowledge management in agricultural extension services. Data Science Journal, 8, 45-31.
Gangwal, N., and Bansal, V. (2016). Application of decomposed theory of planned behavior for m-commerce adoption in India. Proceeding of 18th International Conference on Enterprise Information Systems (ICEIS), 25-28 April, Rome, Italy, 357-367.
Garcia-Saldana, A., Landeros-Sanchez, C., Castaneda-Chavez, M., Martinez-Davila, J., Perez-Vazquez, A., and Carrillo-Avila, E. (2019). Fertirrigation with low-pressure multi-gate irrigation systems in sugarcane agro ecosystems: A review. Pedosphere, 29(11), 1-11
Haacker, E., Sharda, V., Cano, A., Hrozencik, R., Nunez, A., Zambreski, Z., Nozari, S., Smith, G., Moore, L., Sharma, S., Gowda, P., Ray, C., Schipanski, M., and Wascom, R. (2019). Transition pathways to sustainable agricultural water management. Journal of the American Water Resources Association, 55(1), 6-27.
Hoseini, Y. (2019). Use fuzzy interface systems to optimize land suitability evaluation for surface and trickle irrigation. Information Processing in Agriculture, 6(1), 11-19.
Hsieh, P. (2014). Physicians’ acceptance of electronic medical records exchange: An extension of the decomposed TPB model with institutional trust and perceived risk. Medical Informatics. 84(1), 1-14.
Hung, S. Y., Ku, Y. C., and Chien, J. C. (2011). Understanding physicians’ acceptance of the medline system for practicing evidence based medicine: A decomposed TPB model. Medical Informatics, 81(2), 130-142.
Hung, S. Y., and Wu, H, L. (2015). Factors influencing user acceptance of web-based decision support systems. Journal of Computer Information Systems. 52(4), 70-77.
Kang, S., Hao, X., Du, T., Tong, L., Su, X., Lu, H., Li, X., Huo, Z., Li, S., and Ding, R. (2017). Improving agricultural water productivity to ensure food security in China under changing environment: From research to practice. Agricultural Water Management, 179, 5-17.
Kazemi, A., Nilipour, A., and Kabiry, N. (2013). Factors affecting Isfahanian mobile banking adoption based on the decomposed theory of planned behavior. Academic Research in Business and Social Sciences, 7(3), 230-245.
Leejoeiwara, B. (2013). Modeling adoption intention of online education in Thailand using DTPB with self- directed learning. Assumption University. AU Journal of Management, 11(2), 13-26.
Mastrangelo, M. E., Gavin, M., Laterra, P., Linklater, W., and Milfont, T. (2014). Psycho-social factors influencing forest conservation intentions on the agricultural frontier. Conservation Letters, 7(2), 103- 110.
Moons, I., De Pelsmacker, P. (2015). An extended decomposed theory of planned behavior to predict the usage intention of the electric car. Sustainability, 7, 6212-6245.
Neissi, L., Albaji, M., and Nasab, S. B. (2019). Site selection of different irrigation systems using an analytical hierarchy process integrated with GIS in a semi-arid region. Water Resource Management, 33, 4955-4967.
Osama, A., M., Ahmed, A., and Mohammed, S. H. (2015). Performance evaluation of gated pipes technique for improving surface irrigation efficiency in maize hybrids. Agricultural Sciences, 6, 550-570.
Pereira, L. S., Calejo, M. J., Lamaddalena, N., Douteb, A., and Bounoua, R. (2003). Design and performance analysis of low pressure irrigation distribution systems. Irrigation and Drainage Systems, 17, 305-324.
Rana, N. P., Yogesh, K. D., Banita, L., and Michael, D. W. (2015). Assessing citizens’ adoption of a transactional e-government system: Validation of the Extended Decomposed Theory of Planned behavior (DTPB). Association for information systems AIS electronic library (AISeL). Pacific Asia conference on information systems (PACIS), 217, Available at: <htp://aisel.aisnet.org/pacis<
Shen, C. C., and Chiou, J. S. (2010). The impact of perceived ease of use on internet service adoption: the moderating effects of temporal distance and perceived risk. Computers in Human. Behavior, 29 (1), 42-50.
Sikolia, D., Twitchell, D., and Sagers, G. (2018). Protection motivation and deterrence: Evidence from a fortune 100 company. Journal of Transactions on Replication Research. 4 (7), 1-14.
Singh, A., Jhorar, R. K., Kumar, S., and Kumar, N. (2018). Performance evaluation of surface irrigation method under cotton-wheat rotation. Current Microbiology and Applied Sciences, 7(5), 1014-1026.
Tao, C. C., and Fan, C. C. (2017). A modified decomposed theory of planned behavior model to analyze user intention towards distance-based electronic toll collection services. Promet – Traffic and Transportation, 29 (1), 85-97.
Taylor, S., and Todd, P. A. (1995). Understanding information technology usage, a test of competing modeles. Information Systems Research, 6(2) 144-176.
Teo, T., Keng, N., and Beng Lee, C. (2011). Teachers’ intention to teach financial literacy in Singapore: A path analysis of an extended theory of planned behavior (TPB). The Asia-pacific education researcher, 20(2), 410-419.
Trumbo, C. W., and O'Keefe, G. J. (2005). Intention to conserve water: Environmental values, reasoned action, and information effects across time. Society and Natural Resources, 18(6), 573-585.
Venkatesh, V., Morris, M., Davis, G., and Davis, F. (2003). User acceptance of information technology: Toward a unified view. MIS Quarterly, 27(3), 425-478.
Venkatesh, V., and Davis, F. D. (2000). A theoretical extension of the technology acceptance model: Four longitudinal field studies. Journal of Management Science, 46(2) 186 -204.
Verma, P., and Sinha, N. (2018). Integrating perceived economic wellbeing to technology acceptance model: The case of mobile based agricultural extension service. Technological Forecasting and Social Change, 126, 207-216.
Zeweld, W., Huylenbroeck, G. V., Tesfay, G., and Speelman, S. (2018). Smallholder farmers' behavioral intentions towards sustainable agricultural practices. Environmental Management, 187, 71-81.