سنجش سطح توسعه کشاورزی در استان‏های غرب کشور با استفاده از تکنیک‏های تصمیم‏گیری چند شاخصه (MADM)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه بوعلی سینا همدان

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه بوعلی سینا همدان

3 دانشجوی دکتری توسعه کشاورزی دانشگاه تبریز

چکیده

شناخت و درک تفاوت‌ های موجود میان مناطق مختلف، به لحاظ سطح برخورداری از امکانات و توانمندی‌ های توسعه بخش کشاورزی، برای برنامه‌ریزی و تصمیم‌ گیری مناسب، ضروری است. بنابراین پژوهش حاضر با هدف تعیین سطح توسعه‌یافتگیبخش کشاورزی دراستان‌ های غرب کشور (همدان، کرمانشاه، کردستان، لرستان و ایلام)با استفاده از روش‌ های تصمیم‌ گیری چند شاخصه انجام شده است.بدین منظور 33 شاخص در سه گروه اجتماعی، فنی- تولیدی و خدماتی- زیربنایی تعریف و تنظیم گردید و وزن آن‌ها با بهره ‌گیری از روش آنتروپی شانون تعیین شد. سپس سطح توسعه بخش کشاورزی استان‌ ها با استفاده از تکنیک‌ های TOPSIS، SAW و تاکسونومی عددی مشخص شد و برایرتبه‌ بندینهایی استان‌هانتایج حاصل از هر سه روش با استفادهاز روش ‌های میانگین رتبه ‌ها، بردا و کاپلندادغام گردید. نتایج نهایی نشان داد استان‌ های همدان و کرمانشاه بالاترین درجه توسعه ‌یافتگی را دارند و استان‌ های لرستان، ایلام و کردستان در سطح پایین ‌تری از توسعه قرار دارند. از این ‌رو،انجام اقداماتضربتیبرایتسریعروندتوسعهکشاورزی این استان‌ ها از اهمیتدوچندانیبرخورداراست.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Appraisal of Agricultural Development Level in the Western Iran, Using Multi-Criteria Decision Techniques

نویسندگان [English]

  • Karim Naderi mahdei 1
  • Tahereh Charkhtabian 2
  • Somayeh Latifi 3
1 Assistant Professor of Agricultural Extension and Education, Department of Agricultural Extension and Education, Bu-Ali Sina University
2 Former M.Sc. Student of Agricultural Extension and Education, Department of Agricultural Extension and Education, Bu-Ali Sina University
3 Ph.D. Student of Agricultural Development, University of Tabriz
چکیده [English]

Recognition and understanding of existing differences between regions potential for development levels in the agricultural sector are necessary for planning and appropriate decision making. The main purpose of study was to measure the level of agriculture development in the Western provinces of Iran (Hamedan, Kermanshah, Kurdistan, Lorestan and Ilam) by using the Multi-Criteria Decision Technique. For this purpose, 33 different indicators in three groups of socio-structural, technological and services – infrastructure were defined. Their weights were determined by using the Entropy method. Then the development level of agricultural sector was determined by using TOPSIS, SAW and numerical taxonomy techniques and for final ranking agricultural development levels of provinces, the results of all three techniques were merged by using mean scores, Copland and Borda methods. Final results indicated the Hamedan and Kermanshah provinces have the highest level of agricultural development level and Lorestan, Ilam and Kurdistan provinces had lower level of development.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Agricultural Development Level
  • Technical Indicators
  • Social and Infrastructural Indicators
  • Multi-Criteria Techniques

آذر، ع.، و عبدالعلی پور، ا. ح. (1385). ارزیابی سازمان­های بازرگانی استان­ها با رویکرد MADM. فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی شماره 39، صص189-157.

اتحادی، م.، روستا، ک.، و محمد قلی نیا، ج. (1390). بررسی اثربخشی رهیافت مزرعه کشاورزی در گسترش مدیریت تلفیقی آفات از دیدگاه کشاورزان: مورد مطالعه استان سیستان و بلوچستان. مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، سال 7، شماره 1، صص 40-27.

اصغری­زاده، ع.، و ذبیحی جامخانه، م. (1392). ارزیابی و رتبه­بندی میزان توسعه­یافتگی مناطق روستایی با استفاده از تکنیک‏های تصمیم­گیری چند شاخصه (مطالعه موردی: دهستان­های شهرستان ساری). مجله پژوهش و برنامه­ریزی روستایی، سال 2، شماره 3، صص 48-27.

اکبری، ن.، و زاهدی کیوان، م. (1387). کاربرد روش‌های رتبه­بندی و تصمیم‌گیری چند شاخصه. تهران: انتشارات سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور.

بردی، ر.، و مرادنژاد، آ. (1387). جایگاه توسعه‌یافتگی استان­های کشور در شاخص­های عمده بخش کشاورزی. فصلنامه روستا و توسعه، سال 11، شماره 3، صص 194-173.

جمشیدی، م. ت. (1390). تعیین سطوح توسعه کشاورزی و نابرابری­های منطقه­ای در استان زنجان. مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، سال 2-42، شماره 1، صص 78-67.

رکن‌الدین افتخاری، ع.، وجدانی طهرانی، ه.، و رازینی، ا. (1388). ارزیابی و اولویت‌بندی مناطق آزاد تجاری ایران با استفاده از روش MADM، فصلنامه مدرس علوم انسانی، سال 13، شماره3، صص 166- 143.

سعادت مهر، م. (1384). تحلیلی مقایسه­ای از سطح نسبی توسعه کشاورزی شهرستان­های استان لرستان. فصلنامه بررسی­های اقتصادی، سال 2، شماره 4، صص 104-73.

شریف‌زاده، ا.، حسینی، س. م.، کلانتری، خ.، اسدی، ع.، و شریفی، م. (1386). تدوین الگوی نمایای پارادایم جدید برای نظام تحقیقات کشاورزی کشور. مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، سال 3، شماره 2، صص 83-69.

شریفی، م. ا.، و خالدی، ک. (1388). اندازه‌گیری و تحلیل سطح توسعه مناطق روستایی در استان کردستان با استفاده از روش­های تحلیل عاملی و تاکسونومی عددی. مجله اقتصاد کشاورزی و توسعه، سال 17، شماره 67،                 صص 202-179.

فطرس، م. ح.، و بهشتی­فر، م. (1388). مقایسه درجه توسعه­یافتگی بخش کشاورزی استان­های کشور در دو مقطع 1372 و1382. مجله اقتصاد کشاورزی و  توسعه، سال 17، شماره 65، صص 38-17.

قاضی­نوری، س.، و طباطبائیان، س. ح. (1381). تحلیل حساسیت مسائل تصمیم­گیری چند شاخصه نسبت به نوع تکنیک مورداستفاده. مجله دانش مدیریت، سال 15، شماره 56، صص 141-129.

کلانتری، خ. (1387). برنامه­ریزی توسعه منطقه­ای (تئوری­ها و تکنیک­ها). تهران: انتشارات خوشبین.

کهنسال، م.، و رفیعی دارانی، ه. (1389). سنجش درجه­ی توسعه‌یافتگی کشاورزی شهرستان­های استان خراسان رضوی. مجله اقتصادکشاورزی، سال 3، شماره 4، صص 66-45.

مولایی، م. (1387). بررسی و مقایسه درجه توسعه­یافتگی بخش کشاورزی استان­های ایران طی سال­های 1373و 1383. مجله اقتصاد کشاورزی و توسعه، سال 16، شماره 63، صص 88-71.

نظامی­وند چگینی، ه. (1377). کشاورزی در توسعه و توسعه در کشاورزی. فصلنامه اقتصاد کشاورزی و توسعه، شماره22، صص 197-179.

نوجوان، م.، محمدی، ع. ا.، و صالحی، ا. (1390). کاربرد روش­های تصمیم‌گیری چند معیاره در برنامه­ریزی شهری و منطقه­ای با تأکید بر روش­های TOPSIS  و SAW. مجله مدیریت شهری، شماره 28، صص 296- 285.

نوری زمان آبادی، ه.، و امینی فسخودی، ع. (1386). سهم توسعه کشاورزی در توسعه روستایی (مطالعه موردی: مناطق روستایی استان اصفهان). مجله علوم کشاورزی ایران، دوره 2-38، شماره2، صص 275-263.

 

Bhatia, V.K., and Rai, S.C. (2004). Evaluation of socio-economic development in small areas, Project Report 2003-2004,  Indian Society of  Agricultural Statistics, New Delhi.

Cziráky, D., Sambt, J., Rovan, J., and Puljiz, J. (2006). Regional development assessment: A structural equation approach. European Journal of Operational Research, 174, 1, 427–442.

Cheng, S. K. (2000). Development of a fuzzy multi – criteria decision making support system for municipal solid waste management. M.A.Thesis. University of Regina, Saskatchewan.

Janic, M., and Reggiani, A. (2002). An Application of the multiple criteria decision making (MCDM) analysis to the selection of a NewHub Airport, EJTIR, 2, 113-141.

Joao, O. S., Manuela L.M., and Carloes, M. (2002). A multivariate methodology to uncover regional disparities: A contribution to improve European union and government decision. Departamento de mathematical, faculdade de ciencias e tecnologia- U.N.L, Lisbon, Portugal. PP.188.

Qing-feng, W. (2012). Establishment of the evaluation index system and measurement of the development level of ningxia agricultural modernization, Journal of Anhui Agricultural Sciences, .5, 3189-3192

Shi, Y., Zhou, C., Wang, R., and Xu, W. (2012). Measuring China's regional ecological development through “EcoDP”. Ecological Indicators, 15, (1), 253–262.

Topcu, Y. and Burnaz, S. (2007). A multiple criteria decision making approach for the evaluation of retail location, Journal of Multi-Criteria Decision Analysis, 14 (1-3),67–76.

Wheeler, M. (1986). Economic Geography, John Wiley and sons Inc. New York: 3rd rev. Ed.

Zarei Matin, H. and et al. (2011). The application of fuzzy TOPSIS approach to personnel selection for padir company: Iran, Journal of Management Research, 2 (3), 1-14.

Zavadskas, E. K., Vilutiene, T., Turskis, Z., and Tamosaitiene, J. (2010). Contractor selection for construction works by applying SAW-G and TOPSIS Grey techniques, Journal of Business Economics and Management, 11, 34-55.