عوامل مؤثر بر پذیرش و عدم پذیرش ریز‏غده بذری سیب ‏زمینی در شهرستان اردبیل

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار ترویج و آموزش کشاروزی دانشکده فناوری کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی.

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد مدیریت کشاورزی، دانشکده فناوری کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی.

چکیده

یکی از مشکلات تولید سیب‌زمینی، هزینه تولید غده‌های بذری است، به طوری‌که 50-30 درصد هزینه تولید را شامل می‌ شود. سامانه‌ های تولید ریزغده بذری به دلیل کارآمدی و تولید بذور ارزان، جایگاه مهمی در جهان یافته است. تحقیق، حاضر با هدف بررسی عوامل مؤثر بر پذیرش بذر ریزغده سیب‌زمینی توسط سیب‌زمینی‌کاران شهرستان اردبیل و به روش پیمایش انجام شده است. جامعه آماری تحقیق، سیب زمینی‌ کاران آشنا به ریزغده بوده ‏اند. به دلیل مدیریت ریزغده توسط بخش خصوصی و عدم دخالت بخش دولتی، آمار دقیقی از تعداد آن ها در دست نبود. نمونه‌ ای متشکل از 100 نفر به روش تصادفی انتخاب و اطلاعات لازم گردآوری گردید. ابزار تحقیق پرسشنامه بود که روایی آن به کمک اساتید دانشگاه و کارشناسان ترویج شهرستان اردبیل به دست آمد. برای به دست آوردن پایایی پرسشنامه، یک مطالعه راهنما به کمک 30 نفر از کشاورزان خارج از نمونه انجام گردید. مقدار آلفای کرونباخ برای بخش ‌های مختلف پرسشنامه بین 0/77 تا 0/87 به دست آمد. نتایج نشان داد کهعملکرد بیشتر در واحد سطح مهم ‌ترین دلیل پذیرش بود. در مقابل، بالابودن قیمت بذر، نداشتن اطلاعات کافی در مورد کشت و کار ریزغده، به ترتیب مهم ‌ترین دلایل عدم پذیرش ریزغده بذری بودند. نتایج نشان داد که پذیرندگان، دارای مزارع سیب‌زمینی مکانیزه ‌تری بودند. براساس این نتایج، از میان ویژگی‌های واحدهای کشاورزی، تعداد قطعات اراضی ملکی دارای تاثیر منفی ولی اندازه زمین ملکی و سطح زیرکشت سیب‌ زمینی ملکی دارای تاثیر مثبت و معنی‌داری بر پذیرش بودند. از میان ویژگی‌های فردی، تحصیلات و تعداد افراد باسواد خانواده، دارای تاثیر مثبت ولی سن و تجربه کشاورزی دارای تاثیر منفی معنی‌داری بر پذیرش بودند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Factors Influencing Adoption of Seed Potato Mini-Tuber in Ardabil County

نویسندگان [English]

  • Asghar Bagheri 1
  • Fariba Javadi 2
1 Associate Professor of Agricultural Technology and Natural Resources, University of Mohaghegh Ardabili
2 Former M.Sc. Student of Agricultural Management, Faculty of Agricultural Technology and Natural Resources, University of Mohaghegh Ardabili
چکیده [English]

One of the main constraints of potato production is the cost of seed potato tubers that accounts for 30-50 percent of production costs. From an economic point of view, the mini-tuber system of seed tuber production has a world wide important place in potato production.The aim of this survey study was to investigate factors influencing  adoption of seed potato mini-tuber in Ardabil County. The statistical population of the study was potato growers who were familier with seed potato mini-tuber. A sample of 100 farmers was randomly selected and the data were collected from them. Questionnaire was the instrument of the study. It was validated by specialists and potato field experts. A pilot study was conducted using 30 farmers for reliability and the obtained Cronbach’s Alpha were between 0.77- 0.87. Results revealed that higher yield was the main farmers’ reason for the adoption. On the contrary, more seed cost and lack of technical knowledge about mini-tuber cultivation were the main reasons for non-adoption, respectively. According to the results, adopters had more mechanized farms.The findings revealed that  the number of parcels hold by a farmer, age of farmer and years of farming had a negative relationship with adoption. On the other hand, farm size, year of education and number of literate person in the farm household had a positive impact on adoption. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Potato
  • Mini-Tuber
  • Adoption
  • Ardabil

باقری، ا. (1392). عوامل مؤثر بر کاربست فناوری­ها و عملیات کشاورزی پایدار در مزارع سیب‌زمینی در دشت اردبیل. مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی، جلد 9، شماره 2، صص 87-73

 باقری، ا. و ملک‌محمدی، ا. (1384). رفتار پذیرش آبیاری بارانی در میان کشاورزان استان اردبیل. مجله علوم کشاورزی ایران، جلد 36، شماره 6، صص 1488-1479.

پزشکی راد، غ.، و مسائلی، م. (1381). بررسی عوامل اقتصادی مؤثر بر پذیرش مبارزه تلفیقی در کنترل کرم ساقه خوار برنج استان اصفهان. مجله علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی، جلد 6، شماره 4، صص 64-53.

پژوهنده، م. (1380). ایجاد بانک درون شیشه‌ای ژرم پلاسم عاری از ویروس سیب‌زمینی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس.

رجایی، ی.، و نجفلو، ب. (1390). بررسی نگرش کشاورزان گندم­کار دیم شهرستان میانه بر پذیرش عملیات کشاورزی پایدار (مطالعه موردی: بخش حومه شهرستان میانه). اولین کنگره ملی علوم و فناوری­های نوین کشاورزی، زنجان،21- 19 شهریور.

تبرایی، م.، و حسن نژاد، م. (1388). بررسی عملکرد و عوامل مؤثر بر پذیرش برنامه‌های ترویجی اجراشده در مسیر فرایند توسعه کشاورزی، مطالعه موردی گندم کاران شهرستان مشهد. مجله اقتصاد و توسعه کشاورزی (علوم و صنایع کشاورزی)، جلد 23، شماره 1، صص 68-59.

ضرغامی، ر. (1378). اثر محیط کشت و هورمون­های مورداستفاده بر ریشه­زایی و رشد تک گره­های حاصل از کشت مریستم سیب­زمینی. مجموعه مقالات نخستین همایش بیوتکنولوژی جمهوری اسلامی ایران، تهران، اسفند ماه، صص 1179-1177.

عمانی، ا. ر.، و چیذری، م. (1385). تعیین ویژگی‌های اجتماعی، اقتصادی و زراعی گندم کاران شهرستان‌های اهواز، دزفول و بهبهان با توجه به پذیرش روش‌های کشاورزی پایدار کم نهاده. مجله علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی، سال 10، شماره 1، صص 23-13.

فرجی، ا.، و میردامادی، س. م. (1385). بررسی نقش ترویج در پذیرش بیمه محصول سیب توسط باغداران شهرستان دماوند. مجله علمی پژوهشی علوم کشاورزی، سال 12، شماره 3، صص 500-489.

کشاورز، ف.، اللهیاری، م. ص.، آذرمیسه ساری، ذ.، و خیاطی، م. (1389). عوامل مؤثر بر عدم پذیرش کشت ارقام برنج پر محصول در میان کشاورزان استان گیلان. مجله پژوهش­های ترویج و آموزش کشاورزی، جلد3، شماره 4، صص 112-109.

کهنسال، م. ر.، قربانی، م.، و رفیعی، ه. (1388). بررسی عوامل محیطی و غیر محیطی مؤثر بر پذیرش آبیاری بارانی، مطالعه موردی استان خراسان رضوی. مجله اقتصاد کشاورزی و توسعه، سال 17، شماره 65، صص 112-97.

منافی ملایوسفی، م.، حیاتی، ب.، و حسین زاد، ج. (1388). عوامل مؤثر بر پذیرش تکنولوژی­های کشاورزی پایدار در میان زارعین گندم­کار دیم شهرستان مرند. ششمین کنفرانس اقتصاد کشاورزی ایران، مشهد، 9-8 آبان صص 13-1.

Boahene, K., Snijders, T. A. B., and Folmer, H. (1999). An integrated socioeconomic analysis of innovation: The case of hybrid cocoa in Ghana. Journal of Policy Modeling, 21 (2), 167-184.

Deffo, V., and Demo, P. (2003). Adoption of Two New Potato Varieties in Cameroon: Progress and Constraints. Amer J of Potato Res, 80, 263-270.

Ekwek, C., and Onunka, B.N. (2006). Adoption of sweet potato production technologies in Abia state, Nigeria. JASR, 6 (20),92-100.

FAO .(2008). International year of the potato. Available at:< http://www.fao.org/potato-2008/en/world/asia.html>.

Hirpa, A., Meuwissen, M. P. M., Tesfaye, A., Lommen, W. J. M., Oude Lansink, A., Tsegaye, A., and Struik, P. C. (2010). Analysis of Seed Potato Systems in Ethiopia, Amer J of Potato Res, 87, 537–552.

Iqbal, M., Bashir, A., and Farooq, U. (1999). Factors affecting the adoption of hybrid maize varieties in the irrigated Punjab.International Journal of Agriculture and Biology, 1(3), 149-151.

Jara-Rojas, R., Bravo-Ureta, B.E., and Diaz, J. (2012). Adoption of water conservation practices: A socioeconomic analysis of small-scale farmers in Central Chile. Agricultural Systems, 110, 54–62.

Joshi, G., and Pandy, S. (2005). Effects of farmer's perception on the adoption of modern rice varieties in Nepal.conference on international agricultural research for development, stuttgart-Hohenheim. October 11-13, Nepal.

Kafle, B., and Shah, P. (2012). Adoption of improved potato varieties in Nepal: a case of Bara district. The Journal of Agricultural Sciences, 7 (1), 14-22.

Lal, B., Sinha, T. K., Kumar, A., Pandit, A., and Pandey, N.K. (2011). Constraints perceived by the farmers in adoption of potato technology, Journal of Potato. 38 (1), 73-77.

Mariano, M. J., Villano, R., and Fleming, E. (2012). Factors influencing farmers’ adoption of modern rice technologies and good management practices in the Philippines. Agricultural Systems, 110, 41-53.

Mbanaso, E. O., Agwu, A. E., Anyanwu, A. C., and Asumugha, G. N. (2012). Assessment of the extent of adoption of sweet potato production technology by farmers in the southeast agro-cological zone of Nigeria. JASR, 12(1), 124-136.

Neupane, R.P. Sharma, K.R., and Thapa, G.B. (2002). Adoption of agroforestry in the hills of Nepal: a logistic regression analysis. Agricultural Systems, 72, 177-196.

Peng, C.Y., Lee, J. K .L., and Ingersoll, G. M. (2002). An introduction to logistic regression analysis and reporting. Journal of Educational Research, 96, 1(5), 3-14.

Rogers, E. M. (2003). Diffusion of Innovations (Fourth Edition). New York: Free Press.

Saka, J. O., Okoruwa, V. O., Lawal, B. O., and Ajijola, S.  (2005). Adoption of improved rice varieties among smallholder farmers in south-western Nigeria. World Journal of Agricultural Sciences, 1(1), 42-49.

Struik, P.C. (2007). The canon of potato science: 25- minitubers. Potato Research 50,305–308.

Zhou, S., Herzfeld, T., Glauben, T., and Zhang, Y., Hu, B. (2008). Factors affecting Chinese farmers’ decisions to adopt a water-saving technology. Journal of Agricultural Economincs, 56, 51–61.