علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران

علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران

بررسی اثربخشی دوره‌های آموزشی مدیران عامل اتحادیه‌ها و شرکت‌های تعاونی روستایی استان فارس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد رشته ترویج و آموزش کشاورزی، کارشناس سازمان جهاد کشاورزی استان فارس، شیراز، ایران.
2 استادیار بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران.
3 دانشیار گروه ترویج‌ و‍‌آموزش کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران.
چکیده
آموزش ضمن خدمت برای مدیران عامل تعاونی‌ها، دانش نظری را با چالش‌های دنیای واقعی پیوند می‌دهد؛ به‌گونه‌ای که بتوانند در تصمیم‌گیری‌ها با مأموریت و اهداف کاری هماهنگ باشند. ازاین‌رو، پژوهشی پیمایشی با هدف بررسی اثربخشی دوره‌های آموزشی مدیران عامل اتحادیه‌ها و شرکت‌های تعاونی روستایی صورت گرفت که در آن دوره‌های مذکور بر اساس مدل کرک پاتریک در سه سطح (واکنش، یادگیری و رفتار) ارزیابی شدند. جامعه آماری پژوهش شامل 140 نفر از مدیران عامل اتحادیه‌ها و شرکت‌های تعاونی روستایی تحت پوشش مدیریت تعاون روستایی استان فارس بودند که در دوره‌های مذکور حضور داشته‌اند؛ و از این تعداد، 103 نفر به‌عنوان نمونه بر اساس جدول کرجسی‌ و‌ مورگان به روش تصادفی ساده برای سنجش اثربخشی در سطح واکنش و یادگیری انتخاب شدند. به منظور ارزشیابی سطح رفتار، از دیدگاه مدیران و روسای ادارات شهرستان‌های استان استفاده شد. ابزار تحقیق پرسشنامه بود که روایی صوری آن مورد تأیید گروهی از متخصصین قرار گرفت و پایایی آن بر اساس ضریب تتا به میزان 0/901=θ و 0/894= θ برآورد شد. در تحلیل داده‌ها از روش‌های آماری توصیفی و استنباطی به کمک نرم‌افزارهای R و SPSS25 استفاده گردید. نتایج سطح واکنش نشان داد که میانگین نمره واکنش کل 17/12 می‌باشد که حاکی از برگزاری مطلوب دوره‌ها‌ است. به‌گونه‌ای که میزان رضایت فراگیران از مدرس، محتوای آموزشی، امکانات و زمان‌بندی و رضایت عمومی از دوره‌های آموزشی در حد خوب و مطلوب است. نتایج سطح یادگیری نیز نشان داد که تفاوت نمرات پیش‌آزمون و پس‌آزمون فراگیران برای تمامی دوره‌های آموزشی معنادار است و دوره‌های آموزشی توانسته است سطح یادگیری فراگیران را افزایش دهد. نتایج مرتبط با ارزیابی سطح سوم یعنی رفتار و اثربخشی کل نیز روشن نمود که اثربخشی در سطح رفتار تقریباً مطلوب است و در مجموع، اثربخشی کلی دوره‌های آموزشی مورد مطالعه، کمی بیش از سطح متوسط است. از آنجا که هدف از برگزاری دوره‌های آموزش ضمن خدمت، تجلی فراگرفته‌ها در محیط کار است، توصیه می‌شود مدیران اجرایی برای تقویت توانمندی کارکنان، بر به‌کارگیری یافته‌های آموزشی در سطح رفتار متمرکز شوند و تغییر عملکرد کارکنان پس از شرکت در دوره‌های آموزشی را رصد نمایند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Investigating the Effectiveness of Training Courses for Chief Executive Officers (CEOs) of Rural Unions and Cooperatives in Fars Province

نویسندگان English

Sorayya Arabi Monfared 1
Arman Bakhshi Jahromi 2
Masoumeh Forouzani 3
1 Jihad-e-Agriculture Organization, Fars Province, Shiraz, Iran
2 Socio-Economic and Agricultural Extension Research Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Shiraz, Iran
3 Agricultural Extension and Education Department, Agricultural Sciences and Natural Resources University of Khuzestan, Mollasani, Iran.
چکیده English

In-service training for cooperative CEOs combines theoretical knowledge with real-world challenges, enabling them to make decisions align with the mission and planned goals. To evaluate the effectiveness of training courses for CEOs of rural cooperative unions and companies, a survey study was conducted using the Kirkpatrick model, which assesses effectiveness at three levels: reaction, learning, and behavior. The statistical population included 140 CEOs from rural cooperative unions and companies under the Rural Cooperative Management of Fars Province, Souuthern Iran, with a sample of 103 selected through simple random sampling to measure effectiveness at the reaction and learning levels. Managers and department heads were consulted to evaluate the behavioral level. The research instrument was a questionnaire, whose face validity was confirmed by a group of experts, and its reliability was calculated using the theta coefficient, with values of θ = 0.901 and θ = 0.894. Descriptive and inferential statistical methods were employed for data analysis using R and SPSS25 software. The results at the reaction level revealed a mean score of 17.12, indicating that the courses were well-received. Learners expressed good and desirable satisfaction with the instructor, content, facilities, timing, and overall course experience. At the learning level, significant differences between pre-test and post-test scores were observed for all training courses, demonstrating that the courses successfully enhanced learners' knowledge. The findings at the behavioral level showed that the effectiveness was nearly desirable, and the overall effectiveness of the training courses was slightly above average. Since the purpose of the training courses is to apply learned material in the workplace, it is recommended that managers focus on translating training outcomes into behavioral changes, strengthening employees' skills, and monitoring performance improvements following course participation.

کلیدواژه‌ها English

Educational Effectiveness
Evaluation
In-service training
Kirkpatrick Model
Rural cooperative
اخوان‌تفتی، م.، و کدخدایی، م. (1396). بررسی اثربخشی آموزش راهبردهای موفقیت در دانشگاه بر خودکارآمدی و انگیزش تحصیلی دانشجویان. پژوهش در آموزش علوم پزشکی، دوره 9، صص 66-58. https://doi.org/10.18869/acadpub.rme.9.1.66
بخشی‌جهرمی، آ.، و حیدری، م. (1401). اثربخشی دوره‌های آموزش ضمن خدمت کارکنان سازمان جهاد کشاورزی استان فارس، مجموعه مقالات نهمین کنگره ملی علوم ترویج و آموزش کشاورزی، منابع طبیعی و محیط زیست پایدار، 17-15 شهریورماه، دانشگاه تبریز، صص. 10-1.
پاسبان، م. (1391). حقوق شرکت‌های تجاری. تهران: انتشارات سمت.
پرندین، ک.، و نجفی، م. (1401). نگاهی علمی به اهداف و دلایل ضرورت آموزش ضمن خدمت معلمان. پژوهش‌های مدیریت در جهان اسلام. شماره 10، 237-255.
جلالیان، ح.، مرادی، ح.، و حجی‌پور، م. (1393). کارکرد برنامه‌های آموزشی در دست‌یابی به توسعه پایدار کشاورزی (مورد: روستاهای ناحیه اورامانات در کرمانشاه). برنامه‌ریزی و آمایش فضا، دوره 18، شماره 4، صص 128-97.
حاجی میررحیمی، س. د. (1401). ارزیابی پیامدهای اجتماعی-اقتصادی تورهای آموزشی، ترویجی و پژوهشی کشاورزان پیشرو استان البرز: کاربرد مدل کرک پاتریک. علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، دوره 18، شماره 1، صص 159-143. https:doi.org/20.1001.1.20081758.1401.18.1.9.2
دری، ص.، اکبری، م.، و ماه‌ور، ط. (1395) . ارزیابی اثربخشی دوره آموزش ضمن خدمت احیای قلبی – ریوی. مجله تحقیقات پرستاری و مامایی ایران، دوره 21، شماره 1، صص 72-67.
دهقان‌زاده، ا.، دشمن‌زیاری، ا.، معظمی، م.، و کاووسی، ا. (1401) ارائه مدل کمی ارزیابی اثربخشی دوره‌های مجازی آموزش‌های ضمن خدمت کارکنان با رویکرد بازاریابی کارآفرینانه (مورد مطالعه: بانک تجارت). مدیریت کسب‌وکار، دوره 60، شماره 15، صص 135-115.
رحیمی، ه.، و بردبار، م. (1400). اثر بخشی آموزش‌های تخصصی کشاورزی مورد نیاز اعضاء تعاونی‌های تولید روستایی و سهامی زراعی و تحلیل بازدارنده‌های موانع اثربخشی (مورد مطالعه استان فارس). پژوهش مدیریت آموزش کشاورزی، دوره 13، شماره 57، صص 169-148. https://doi.org/10.22092/jaear.2022.356902.1867
سیف‌اللهی، ن.، و کشاورز، م. (1402). تبیین مدل بهبود عملکرد و شایستگی‌های مدیران تعاونی‌های کشاورزی. فصلنامه تعاون و کشاورزی، دوره 2، شماره 48، صص 104-117. https://doi.org/10.22034/ajcoop.2024.404721.1845
شعوری بیدگلی، ویسی.، و شریفی‌راد. (1400). تبیین عوامل موثر در اثربخشی آموزش در تدوین برنامه‌ی دوره آموزشی دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور. پژوهش در آموزش علوم پزشکی، دوره 14، شماره 3، صص 48-38. https://doi.org/ 10.52547/rme.14.3.38
صفایی‌موحد، س.، میر‌احمدی، خ.، و صالحی، م. (1392). بررسی اثربخشی دوره‌های آموزش ضمن خدمت مجازی و نقش آن در ارتقای عملکرد حرفه‌ای معلمان دبیرستان‌های شهرستان پاوه. مجله رفتار سازمانی در آموزش‌و‌پرورش، دوره 1، شماره 2، صص 34-23.
طاهرخانی، م.، و حمیدی، ن. (1399). ارزیابی اثربخشی دوره‌های آموزش ضمن خدمت در افزایش توانمندی کارکنان. فصلنامه مدیریت توسعه و تحول، دوره 12، شماره 14، صص 36-21.
علی‌پور، م.، و قاسمی، ع. (1401). بررسی و مقایسه میزان اثربخشی آموزش‌های ضمن خدمت مجازی و حضوری معلمان بر اساس الگوی کرک پاتریک. فصلنامه توسعه حرفه‌ای معلم، دوره 7، شماره 2، صص 45-31. https://doi.org/20.1001.1.24765600.1401.7.2.3.5
فرنیا، م.، ملکی‌آوارسین، ص.، و فرشباف‌جور، و. (1392). بررسی اثربخشی دوره‌های آموزشی ارائه‌شده برای اعضای شرکت‌های تعاونی کشاورزی و غیرکشاورزی در استان آذربایجان شرقی با استفاده از مدل کرک پاتریک. فصلنامه تعاون و کشاورزی، دوره 1، شماره 4، صص 84-63.
قاسمی، ج.، و توکلی، ع. (1401). ارزیابی اثربخشی سایت‌های جامع الگویی در طرح احیای اراضی استان‌های خوزستان و ایلام: کاربرد الگوی کریک‌پاتریک. مطالعات کارآفرینی و توسعه پایدار کشاورزی، دوره 9، شماره 1، صص 72-51. https://doi.org/10.22069/jead.2022.19990.1579
محمدی، ح. (1400). سنجش اثربخشی دوره‌های آموزشی ضمن خدمت مورد‌مطالعه: (شرکت آب منطقه‌ی استان مازندران). فصلنامه بازیابی دانش و نظام‌های معنایی، دوره 8، شماره 27، صص 180-157. https://doi.org/10.22054/jks.2020.48013.1257
محمدی، ی. و عواطفی اکمل، ف. (1400). تحلیل موانع اثربخشی دوره‌های ترویج کشاورزی در استان کرمانشاه، علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، 17دوره (ویژه‌نامه)، صص 38-27.  https://doi.org/20.1001.1.20081758.1400.17.0.2.6
مقدس، ط.، و نوری، آ. (1397). بررسی تأثیر آموزش ضمن خدمت بر بهره‌وری پزشکان شاغل در مراکز بهداشتی درمانی: یک مطالعه نیمه‌تجربی. مدیریت بهداشت و درمان، دوره 9، شماره 4، صص 26-19.
موحدی، ر.، سامیان، م.، و محمدی، م. (1402). عوامل تاثیرگذار در اثربخشی آموزشی تعاونی‌های فرش دستباف،  فصلنامه تعاون و کشاورزی، دوره 12، شماره 45، صص 40-24. https://doi.org/10.22034/AJCOOP.2023.338310.1773
مؤمنی‌هلالی، ه.، عباسی، ع.، و علیلو، ج. (1396). ارزیابی اثربخشی طرح همگام با کشاورز شالیکاران آمل. پژوهش مدیریت آموزش کشاورزی، دوره 9، شماره 42، صص 41-27.  https://doi.org/10.22092/jaear.2017.110239.1379
میرزایی خورشیدی، خ.، شریف‌زاده، م. ش.، و  عبدالله‌زاده، غ. ح. (1398). ارزیابی ظرفیت نهادی شرکت‌های تعاونی روستایی در شهرستان ساری. علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، دوره 15، شماره 2، صص 117-101. https://doi.org/10.22034/iaeej.2019.190290.1436
میر‌سپاسی، ن.، قتیانی، ا.، و معمارزاده طهران، غ. (1396). طراحی مدل مدیریت منابع انسانی با رویکرد اجتماعی ـ فنی و بوم‌شناختی برای بخش دولتی ایران. چشم‌انداز مدیریت دولتی، دوره 8، شماره 2، صص 57-36. https://doi.org/20.1001.1.22516069.1396.8.2.2.2
نوئه، ر. (1399). آموزش و توسعه کارکنان. ترجمه، غلامرضا شمس مورکانی و سمیه دانشمندی. تهران: انتشارات آییژ.
همه‌مرادی، م.، خراسانی، ا.، فتحی واجارگاه، ک. (1393). ارزشیابی اثربخشی دوره‌های آموزش ضمن خدمت شرکت ملی گاز ایران بر اساس سه الگوی پاتریک، فیلیپس و سیپ. فصلنامه مطالعات راهبردی در صنعت نفت و انرژی، دوره 19، شماره 5، صص 130-103.
 
Abdelhakim, A. S., Jones, E., Redmond, E. C., Griffith, C. J., and Hewedi, M. (2018). Evaluating cabin crew food safety training using the Kirkpatrick model: an airlines’ perspective. British Food Journal, 120(7), 1574-1589.‏ DOI:10.1108/BFJ-07-2017-0395.
Craig, P., Hall, S., and Phillips, C. (2016). Using the Freeth/Kirkpatrick model to evaluate interprofessional learning outcomes in a rural setting. Focus on Health Professional Education: A Multi-Professional Journal, 17(1), 84-99.‏ https://doi.org/10.11157/fohpe.v17i1.124
Davies, K., & Burt, S. (2007). Consumer co‐operatives and retail internationalisation: problems and prospects. International Journal of Retail & Distribution Management, 35(2), 156-177.‏ DOI:10.1108/09590550710728101
Gorecky, D., Khamis, M., and Mura, K. (2017). Introduction and establishment of virtual training in the factory of the future. International Journal of Computer Integrated Manufacturing, 30(1), 182-190.‏ DOI:10.1080/0951192X.2015.1067918
Hendy, N. T. (2021). The effectiveness of technology delivered instruction in teaching Human Resource Management. The International Journal of Management Education, 19(2), 100479.‏ https://doi.org/10.1016/j.ijme.2021.100479
Ho, A. D., Arendt, S. W., Zheng, T., & Hanisch, K. A. (2016). Exploration of hotel managers' training evaluation practices and perceptions utilizing Kirkpatrick's and Phillips's models. Journal of Human Resources in Hospitality & Tourism, 15(2), 184-208.‏ DOI:10.1080/15332845.2016.1084861
Jala, M. (2022). Online in-service training for teachers in a new pedagogical setting. Psychology and Education: A Multidisciplinary Journal, 3(8), 701-710.‏ doi: 10.5281/zenodo.6994862, ISSN 2822-4353
Kirkpatrick, D.L. & Kirkpatrick, J.D. (2009). Transferring learning to behavior: Using the four levels to improve performance. Berrett-Koehler Publishers.
Krejcie, R. V., and Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607-610. https://doi.org/10.1177/0013164470030003
Leigh, J., Lamont, M., and Cairncross, G. (2021). Event managers' leadership styles and attitudes towards resourcing volunteer training: Exploring variation and practice implications. Tourism Management Perspectives, 40, 100887. https://doi.org/10.1016/j.tmp.2021.100887
Lippe, M., and Carter, P. (2018). Using the CIPP model to assess nursing education program quality and merit. Teaching and Learning in Nursing, 13(1), 9-13.‏ https://doi.org/10.1016/j.teln.2017.09.008
Paull, M., Whitsed, C., and Girardi, A. (2016). Applying the Kirkpatrick model: Evaluating an'interaction for learning framework'curriculum intervention. Issues in Educational Research, 26(3), 490-507.‏ http://www.iier.org.au/iier26/paull.pdf
Tandon, A (2019). How to measure the effectiveness of employee training program.Mettlblog publication. Retrieved Apr. 16. 2019 from: https://medium.com/mettlblog/how-to-measure-the-effectiveness-of-employee-training-program-cf22728a9ab6
Verma, R. (2023). The role of cooperatives in rural economic empowerment. International Journal of Multidisciplinary Trends, 5(1), 49-50.