عوامل مؤثر بر رفتار مصرف سموم شیمیایی توسط گلخانه‌داران استان زنجان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان

2 استادیار گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان

چکیده

تحقیق توصیفی همبستگی حاضر با هدف سنجش عوامل مؤثر بر رفتار مصرف سموم شیمیایی گلخانه‌داران (میزان، نحوه مصرف و اقدامات احتیاطی) صورت گرفت. روایی پرسشنامه توسط متخصصان موضوعی و پایایی آن از طریق محاسبه آلفای کرونباخ بالاتر از 0/7 برای بخش ‏های مختلف تأیید شد. از بین کلیه گلخانه ‏داران استان زنجان (80 نفر)، از طریق روش نمونه‌گیری تصادفی ساده 66 گلخانه‌دار انتخاب و مطالعه شدند. نتایج نشان داد که سطح دانش 88/7 درصد گلخانه‏ داران در خصوص سموم، متوسط به بالا بود. میزان استفاده 89/5 درصد گلخانه‏ داران از سموم، بیشتر از مقدار معمول بود و 82/5 درصد نیز سطح بالایی از اقدامات احتیاطی در زمان مصرف را به‏ کار می بستند. نتایج همبستگی نشان داد میزان مصرف سموم با سن، سابقه کار و درآمد گلخانه رابطه مثبت، ولی با دانش، استفاده از رسانه‌های جمعی و تعداد دوره آموزشی رابطه منفی و معنی‌داری داشت. همچنین رابطه بین دانش، ساعت کار، مساحت گلخانه و رضایت شغلی گلخانه ‏داران با سطح اقدامات احتیاطی، مثبت و معنی‏ داری بود. تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد، متغیرهای رضایت شغلی، مساحت گلخانه و دانش، 33/5 درصد واریانس سطح اقدامات احتیاطی و نیز متغیرهای سن، استفاده از رسانه‌های ارتباطی و درآمد گلخانه، 57/9 درصد از واریانس میزان مصرف سموم شیمیایی را تبیین می‏ کنند. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Factors Affecting Pesticide Consumption Behavior of Greenhouse Owners in Zanjan Province

نویسندگان [English]

  • Zahra Hooshmandan Moghaddam Fard 1
  • Ali Shams 2
چکیده [English]

The purpose of this descriptive- correlational study was to investigate factors affecting pesticide consumption behavior of greenhouse owners (three dimensions of consumption extent, consumption method and precautionary actions). The validity of questionnaire was verified by a panel of experts and to obtain its reliability, alpha Cronbach's coefficient calculated and it was higher than 0.7 for different parts of questionnaire. The statistical population consisted all greenhouse owners in Zanjan province (N=80) and based on Krejcsi and Morgan sampling Table and using randomized sampling method 66 greenhouse owners were selected. The result showed that 88.7 percent had medium and higher level of knowledge regarding pesticide. About 89.5 percent, used of pesticides more than normal. Using level of precautionary actions by 82.5 percent was high. There were positive meaningful correlation among pesticide consumption with age, job experience and income from greenhouse, but correlation with knowledge, mass media using and number of attended educational classes was negative. Also, precautionary actions had a positive meaningful correlation with knowledge, work hours, job satisfaction and greenhouse size. Multiple regression analysis revealed that job satisfaction, greenhouse size and knowledge were explained 33.5 percent of precautionary action. Also, age, mass media using and income from greenhouse were explained 57.9 percent of pesticide consumption. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Consumption Behavior
  • pesticide
  • Precautionary Action
  • Greenhouse Owners
  • Zanjan Province

باقری، ا. (1392). عوامل مؤثر بر کاربست فناوری‌ها و عملیات کشاورزی پایدار مزارع سیب‌زمینی در دشت اردبیل. مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی، جلد 9، شماره 2، صص87-73.

باکند، ش.، دهقانی، ی.، گوهری، م. ر.، مصدق، م.ح.، و میرمحمدی، س. ج. (1391). ارزیابی میزان تماس کارگران شاغل در گلخانه با سموم آنتی کولین استراز از طریق پایش بیولوژیک. مجله سلامت کار ایران، دوره 9، شماره 3، صص 1-10.

جاهد خانیکی، غ.، فدایی، ع. ا.، صادقی، م.، و مردانی، گ. (2011). بررسی میزان باقیمانده سم اکسی دیمتون متیل در خیار و گوجه‌فرنگی گلخانه‏ای در استان چهارمحال و بختیاری. مجله دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، دوره 13، شماره 4، صص، 9-17.

شائقی، م.، و شائقی ش. (1381). اثرات حشره‌کش فسفره مالاتیون بر روی فعالیت آنزیم کولین استراز کارگران سمپاش (کشاورزی).‎ ارمغان دانش، دوره 7، شماره28، صص 31 -36.

شریفی ا،. رضایی، ر.، و برومند، ن. (1390) بررسی عوامل مؤثر بر پایداری نظام کشت گلخانه‌ای در منطقه جیرفت و کهنوج. مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، دوره 2-42، شماره 1، صص 152-143.

عنایتی، ا. ع. (1382). اثرات سوء باقیمانده آفت‌کش‌ها بر سلامت محیط‌زیست و انسان و راه‌های مدیریت آن. ششمین همایش ملی بهداشت محیط. ساری، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ساری، قابل دسترسی در سایت اینترنتی  <http://www.civilica.com/paper-nceh06-nceh06_112.html<

قاسمی، ص.، و کرمی، ع. ا. (1388). نگرش‏ها و رفتارهای گلخانه‏داران استان فارس نسبت به کاربرد سموم شیمیایی در گلخانه‏ها.‎ مجله اقتصاد و توسعه کشاورزی (علوم و صنایع کشاورزی)، دوره 23، شماره 1، صص، 28-40.

مجردی، غ.ر.، گلباز، ش.، و عطایی، ح. (1393). تحلیل سازه‌های پیش برنده و بازدارنده پذیرش کشاورزی ارگانیک از دیدگاه کارشناسان جهاد کشاورزی زنجان. مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی، جلد 10، شماره 2، صص16-1.

محمدی، ش.، و ایمانی، س. (1391). اندازه‏گیری باقیمانده سموم کلرپیریفوس و دلتامترین در گوجه‌فرنگی‌های گلخانه‏ای کرج به روش استخراج با فاز جامد.‎ مجله گیاه‌پزشکی، دوره 4، شماره 1، صص، 57-66.

مروتی، م.، ابراهیم نژاد، م.، و تاج‏بخش، م.ر. (1392). اندازه‌گیری باقیمانده و دوره کارنس حشره‌کش ایمیداکلوپرید روی خیار گلخانه‌ای در منطقه ورامین. مجله علوم و فنون کشت‌های گلخانه‌ای، جلد 4، شماره14، صص 109-116.

مروتی، م.، و نعمت الهی، م. ر. (1393). بررسی میزان باقیمانده چهار نوع حشره‏کش در خیار گلخانه‏ای استان اصفهان. مجله آفات و بیماری‌های گیاهی، دوره 82، شماره 1، صص، 1-23.

ملک سعیدی، ح.، آجیلی،‌ع. ا.، و رضایی مقدم، ک. (1388). عوامل مؤثر بر دانش کارشناسان کشاورزی استان خوزستان. مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، دوره 2، شماره 2، صص 91-81.

Abang, F. A., Kouamé, M. C., Abang, M., Hanna, R., and Fotso, K.A. (2014). Assessing vegetable farmer knowledge of diseases and insect pests of vegetable and management practices under tropical conditions. International Journal of Vegetable Science, 20(3), 240-253.

Al Zadjali, S., Morse, S., Chenoweth, J., and Deadman, M. (2013). Disposal of pesticide waste from agricultural production in the Al-Batinah region of Northern Oman. Science of the Total Environment, 463, 237-242.

Al-Zaidi, A. A., Elhag, E. A., Al-Otaibi, S. H., and Baig, M. B.(2011). Negative effects of pesticides on the environment and the farmers’ awareness in Saudi Arabia: a case study. Journal of Animal and Plant Sciences, 21(3), 605-611.

Andersson, H., Tago, D., and Treich, N.(2014). Pesticides and health: A review of evidence on health effects, valuation of risks and benefit- cost analysis. Reference Measurement in Health, 1- 61.

Atreya, K. (2007). Pesticide use knowledge and practices: A gender differences in Nepal. Environmental Research, 104(2), 305-311.

Gaber, S., and Abdel-Latif, S. H. (2012). Effect of education and health locus of control on safe use of pesticides: A cross sectional random study. Journal of Occupational Medicine and Toxicology, 7(3), 1-7.

Grover, S. (2013). Exploring motivations and perceptions of small-scale Farmers: considerations for sustainable agriculture in east central Indiana. Ph.D. Dissertation, Ball State University, Muncie.

Gun, S., and Kan, M. (2009). Pesticide use in Turkish greenhouses: Health and environmental consciousness. Polish Journal of Environmental Studies, 18(4), 607-615.

Ibitayo, O. O. (2006). Egyptian farmers' attitudes and behaviors regarding agricultural pesticides: Implications for pesticide risk communication. Risk Analysis, 26(4), 989-995.

Karunamoorthi, K., Mohammed, M., and Wassie, F. (2012). Knowledge and practices of farmers with reference to pesticide management: Implications on human health. Archives of Environmental and Occupational Health, 67(2), 109-116.

Omari, S. (2014). Assessing farmers’ knowledge of effects of agrochemical use on human health and the environment: A case study of Akuapem South Municipality, Ghana. International Journal of Applied Sciences and Engineering Research,3(2), 402-410.

Petrzelka, P., Korsching, P. F., and Malia, J. E. (1996). Farmers' attitudes and behavior toward sustainable agriculture.  Journal of Environmental Education, 28(1), 38-44.

Zhou, Y., Yang, H., Mosler, H. J., and Abbaspour, K. C. (2010). Factors affecting farmers’ decisions on fertilizer use: A case study for the Chaobai watershed in Northern China. Journal of Sustainable Development, 4(1), 80-102.