عوامل مؤثر بر کاربست فناوری های و عملیات کشاورزی پایدار مزارع سیب زمینی در دشت اردبیل

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه مهندسی آب، دانشکده فناوری کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی

چکیده

هدف این تحقیق، بررسی عوامل مؤثر  بر به کارگیری عملیات و فناوری‌های کشاورزی پایدار توسط کشاورزان سیب‌زمینی‌کار دشت اردبیل بوده است. این تحقیق به روش پیمایشی انجام شد. نمونه متشکل از 140 نفر کشاورز با استفاده از فرمول کوکران تعیین گردید و اطلاعات لازم با تکمیل پرسشنامه از طریق مصاحبه گردآوری گردید. ابزار اصلی تحقیق، پرسشنامه  بود که روایی آن به کمک متخصصین به دست آمد. پایایی ابزار تحقیق با یک مطالعه راهنما بدست آمد (مقدار آلفا 87/.). نتایج نشان داد که کاربست برخی عملیات سنتی کشاورزی پایدار، نظیر وجین، شخم حفاظتی، استفاده از کود دامی در حد مطلوبی بود. برخی اصول استفاده از فناوری‌های شیمیایی، نظیر مصرف کود به مقدار توصیه شده، مصرف کود اوره به صورت سرک، مصرف بهینه کودهای فسفاته، و انتخاب زمان مناسب سمپاشی در حد نسبتاً مطلوبی بود. کاربرد برخی از فناوری های مهم پایداری، نظیر آزمایش خاک، تغییر زمان کاشت و برداشت، کم خاک‌ورزی، ابقای بقایای نباتی، و مدیریت تلفیقی آفات در حد متوسط تا کم بود و کاربرد دیگر فناوری‌های مهم پایداری مثل کشت مخلوط و کشت همزمان، استفاده از کود سبز، کنترل غیر شیمیایی آفات و ضد عفونی بذر در حد کم تا خیلی کم بوده است. نتایج همچنین نشان داد که بین کاربست عملیات پایدار و متغیرهای تجربه کشاورزی و میزان کاربرد کودهای ازته و فسفاته رابطه منفی وجود داشت ولی، رابطه تماس با منابع اطلاعات کشاورزی، و مشارکت در برنامه های ترویج با به کارگیری این عملیات مثبت و معنی‌دار بود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Factors Affecting Application of Sustainable Agricultural Technologies and Practices in Potato Farms of the Ardabil Region

نویسنده [English]

  • Asghar Bagheri
چکیده [English]

The aim of this study was to investigate factors affecting application of sustainable agricultural technologies and practices by potato farmers in the Ardabil region. Survey research method using a questionnaire was used in this study. A sample of 140 potato growers was selected from the population using Cochran sampling formula. Face to face interviewing method was conducted to complete closed and open ended questions. The instrument was validated by a panel of experts. A pilot study was conducted for reliability (Alpha= 0.87). Results showed that application of some traditional sustainable practices, such as weeding, conservation tillage and application of organic manure was optimum. Agrochemicals' use according to experts' recommendation, such as applying recommended extent of fertilizers, timely application of N, optimum application of N and P, and selecting appropriate time for spraying was moderate to high. Application of some determinant practices for sustainability, such as soil testing, change in planting and harvesting times for pest control, retaining plant residues, low tillage and IPM were low to moderate, however, for other determinant technologies, such as simultaneous and intercropping, application of green manure, nonchemical pest control and seed disinfection, the application was low and very low. Results also showed that application of sustainable agricultural technologies and practices was negatively correlated with farming experiences and NP/h. as well as it was positively correlated with contact with information sources and participation in extension.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sustainable Technologies
  • practices
  • Potato
  • Ardabil

اتحادی، م.، روستا، و محمدقلی نیا، ج. (1390). بررسی اثربخشی رهیافت مدرسه مزرعه کشاورزان در گسترش مدیریت تلفیقی آفات از دیدگاه کشاورزان: مورد مطالعه، استان سیستان و بلوچستان، علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، جلد 7، شماره 1، ص 40- 27.

باقری، ا.، شعبانعلی فمی، ح.، رضوانفر، ا.، اسدی،. و یزدانی، س. (1387). تحلیل بکارگیری فناوری‌های کشاورزی پایدار در میان شالیکاران حوزه آبریز هراز- مازندران، مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، جلد39، شماره2، ص152- 139.

بصیری، ش. (1379). تأثیر  سموم و آفت‌کش­های شیمیایی بر سلامت غذایی و ایجاد اثرات سوء در ارگانیسم‌های زنده. زیتون، ویژه نامه کاربرد مواد بیولوژیک و استفاده بهینه از سم و کود در کشاورزی، شماره 10، ص29.

حیاتی، د. و کرمی، ع. (1375). تدوین شاخصی جهت سنجش پایداری نظام‌های زراعی به منظور یاتی کاربرد در پژوهش های اقتصادی – اجتماعی. مجموعه مقالات کنفرانس اقتصاد کشاورزی. ص649.

رضائیمقدم، ک.،و  کرمی، ع. (1385). ترویجکشاورزی،فقروکشاورزیپایدار: کاربردتحلیلمسیر،  علومترویجوآموزشکشاورزیایران،جلد 2، شماره. 1، ص 72- 55.

رولینگ، ن. و پرتی، جی. ان. (1997). نقش ترویج در توسعه کشاورزی پایدار در: ارتقاء ترویج کشاورزی، ترجمه ا. باقری و ت. صیامی. انتشارات دانشگاه محقق اردبیلی، 1381، ص 588.

صالحی، س.، رضایی مقدم، ک.، حیاتی، د. (1389). کاربرد مدل اصلاح شده پذیرش فناوری برای پیش بینی تمایلات رفتاری و ایستارهای ریست محیطی کارشناسان کشاورزی. علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، جلد 6، شماره 1، ص 29- 15.

عمانی، ا.، و چیذری، م. (1385). تحلیل پایداری نظام زراعی گندم‌کاران (مطالعه‌ای در استان خوزستان). مجله علوم کشاورزی، جلد 2- 37، شماره 2، ص 275.

عنایتی راد، م.، آجیلی، ع.، و رضایی مقدم، ک. (1388). بررسی و تبیین فعالیت‌های پایداری در بین ذرت‌کاران استان خوزستان، مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، جلد 2-40، شماره 4، ص 109.

یانگ، تی.، و بورتون، ام. پی. (1377). پایداری کشاورزی: تعریف و دلالت‌های آن در سیاست تجاری کشاورزی. ترجمه محسن تشکری. مؤسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی و اقتصاد کشاورزی، وزارت کشاورزی، تهران.

Alonge, A. J., and Martin, R. A. (1995). Assessment of the adoption of sustainable agriculture practices: Implications for agricultural education. Journal of Agricultural Education. 3 (3): 34-42.

Bagheri, A., Shabanali Fami, H., Razeghi, M. (2011). Potato growers' knowledge of sustainability in Ardabil region of Iran. Spanish Journal of Rural Development, II (4): 85-96.

Bagheri, A., Shabanali Fami, H., Rezvanfar, A., Asadi, A., Yazdani, S. (2008). Perceptions of paddy farmers towards sustainable agricultural technologies: Case of Haraz Catchments area in Mazandaran province of Iran. American Journal of Applied Sciences, 5 (10): 1384-1391.

Bylin, C., Misra, R., Murch, M., Rigterink, W. (2004). Sustainable agriculture: development of an on-farm assessment tool. Msc. thesis of Forestry/Master of Landscape Architecture at the University of Michigan.available at: http://css.snre.umich.edu

 Carolan, M. S. (2005). Barriers to the adoption of sustainable agriculture on rented land: An examination of contesting social fields. Rural Sociology 70: 387-413.

Cho,Y.S. and Choe, Z.R. (1999). Effect of Chinese milk vetch (Astragalus sinicus L.) cultivation during  winter on rice yield and soil properties. Korean Journal of Crop Sciences, 44: 49-54.

Cochran, W.G. (1977). Sampling Techniques. New York: John Willey and Sons.

Comer, S., Ekonem E. Muhammad, S., Singh P., and Tegegne F.(1999). Sustainable and conventional farmers: a comparison of socio- economic characteristics, attitude, and beliefs. Journal of sustainable Agriculture, 15 (1): 29-45.

Cromwell, E., Kambewa, P., Mwanza, R. and Chirwa, R. (2001). Impact assessment using participatory approaches: 'STARTER PACK' and sustainable agriculture in Malawi. Agricultural & Extension Network (AgREN) Paper No, 112.

De Souza Filho, H. M., Young, T.  and Burton, M. P. (1999). Factors influencing the adoption of sustainable agricultural technologies: evidence from the state of Espirito Santo, Brazil. Technological Forecasting and Social Change, 60, 97- 112.

Fretz, T. A. (1991). Sustainable agriculture and the land grant university. In Leopold Center for Sustainable Agriculture (Ed.), Setting priorities: Research, practice and policy for a more sustainable agriculture (pp. 15-19). Ames, IA: Leopold Center for Sustainable Agriculture, Iowa State University.

Ghosh, N. (2004). Reducing dependence on chemical fertilizers and its financial implications for farmers in India. Ecological Economics,49: 149-162.

Gold, M. V. (1999). Sustainable Agriculture: Definitions and Terms, Special Reference Briefs Series no. SRB 99-02 Updates SRB 94-05. Alternative Farming Systems Information Center. Available at: http://www.nal.usda.gov/afsic/AFSIC_pubs/srb9902.htm.

Horrigan, L., Lawrence, R.S., and Walker, P. (2002). How sustainable agriculture can address the environmental and human health harms of industrial agriculture. Environmental Health Perspectives, 110 (5), 445-456.

Lal, R. (1995). The Role of Residues Management in Sustainable Agricultural Systems. Journal of Sustainable Agriculture: 51 – 78.

Malik, R. K., Mahlak, S. and Singh, B. K. (2000). Conservation tillage technologies and farmer’ participatory research and extension. approaches in Haryana, Proceedings of intl. workshop on devel. an action prog. for farm level impact in rice- wheat systems.Sept. 25-27, New Delhi, India.

Negatu W., Parikh A. (1999). The impact of perception and other factors on the adoption of agricultural technology in the Moret and Jiru Woreda (district) of Ethiopia. Agricultural Economics, 21, 205-216.

Pretty, J., Hine, H. (2001). Reducing Food Poverty with Sustainable Agriculture: A Summary of New Evidence. Centre for Environment and Society, University of Essex, Colchester, UK. Unpublished manuscript. Available at: http://www.essex.ac.uk.

Rahman, S. (2003). Environmental impacts of modern agricultural technology diffusion in Bangladesh: an analysis of farmers’ perceptions and their determinants. Journal of Environmental Management, 68, 183–191.

Rodriguez Baide, J. M. (2005). Barriers to adoption of sustainable agriculture practices in the south: change agents perspectives. Msc. thesis, Auburn University, Alabama.

Rodrigues, G. S., Campanhola, C. and Kitamura, P.C. (2003). An environmental impact assessment system for agricultural R&D. Environmental Impact Assessment Review, 23: 219–244.

 Roling, N. G., Jiggins, J. (1994). Policy paradigm for sustainable farming. Journal of Agricultural Education and Extension, 1(1): 23-43.

Sheikh, A. D., Rehman, T., and Yates, C. M. (2003). Logit models for identifying the factors that influence the uptake of new ‘no-tillage’ technologies by farmers in the rice- wheat and the cotton–wheat farming systems of Pakistan’s Punjab. Agricultural Systems, 75: 79– 95.

Sheriff, G. (2005). Efficient waste? Why farmers over- apply nutrients and the implications for policy design. Review of Agricultural Economics, 27 (4): 542-557.

Tatlidil, F. F., Boz, I., and Tatlidil, H. (2009). Farmers’ perception of sustainable agriculture and its determinants: a case study in Kahramanmaras province of Turkey. Environ Dev Sustain,11, 1091–1106.

Theodor R. K., Rajasekar, D. D., Selvaraj, G., and Jawahar, D. (2001). Sustainability of diversified farms in Timbiraparani River Commanl area, South India. AgRen network (Agricultural research and Extension network) paper, No. 108.

Tiessen, K., Lobb, D., and Guy, M. (2007). The Canon of Potato Science: 30. Tillage Erosion within Potato Production – Soil Tillage, Earthing Up and Planting. Potato Research, 50, 327–330.

Vanclay, F. and Lawrence. G. (1994). Farmer rationality and the adoption of environmentally sound practices, a critic of the assumptions of traditional agricultural extension. Journal of Agricultural Education and Extension, 1(1): 59-90.