تأثیر باورهای زیست‌محیطی بر رفتار پایدار کشاورزان استان فارس در بهره‌برداری از منابع آب زیرزمینی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دکتری گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس

2 استاد گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس

3 دانشیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس

4 استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

بسیاری از مشکلات محیط زیست، ریشه در رفتار انسان داشته که با درک رفتار او قابل حل هستند. این مطالعه با هدف بررسی تأثیر علّی باورهای عمومی زیست‌محیطی و باور ویژه آب زیرزمینی بر رفتار پایداری آب زیرزمینی در بین کشاورزان استان فارس انجام شد. مطالعه به روش توصیفی و علّی‌ـ‌رابطه‌ای و با استفاده از فن پیمایش و مبتنی بر پارادایم‌های "روانشناسی محیط‌زیست" انجام شد. اعضای نمونه از بین آب‌بران سه محدوده مطالعات آب زیرزمینی استان فارس با وضعیت آسیب‌پذیری بالا، متوسط و پایین آب زیرزمینی کشاورزی (N=1224)، به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب و با استفاده از فرمول کوکران به تعداد 296 نفر برآورد گردید. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه‌ی ساختارمند بود که روایی آن به روش آماری و همچنین بهره‌گیری از دیدگاه پانلی از استادان دانشگاه و کارشناسان مربوطه و پایایی آن نیز با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ بین 0/61 و 0/82 تأیید گردید. تحلیل علّی با بهره‌گیری از مدل‌سازی معادلات ساختاریانجام شد. نتایج نشان داد باور ویژه آب زیرزمینی تعیین‌کننده قوی از رفتار پایداری آب زیرزمینیاست که خود متأثر از باورهای عمومی زیست‌محیطی پارادایم مستثنی‌ بودن انسان و پارادایم نوین زیست‌محیطی  است. همچنین نتایج نشان داد در بین باورهای عمومی زیست‌محیطی، پارادایم نوین وابستگی متقابل انسانی، بیشترین اثر علّی مستقیم و پارادایم مستثنی ‌بودن انسان، بیشترین اثر علّی غیرمستقیم را بر رفتار کشاورزان استان فارس دارا بودند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effect of Environmental Beliefs on Farmers’ Sustainable Behavior toward Using Groundwater Resources in Fars Province

نویسندگان [English]

  • Saeid Salehi 1
  • Mohammad Chizari 2
  • Hasan Sedighi 3
  • Masoud Bijani 4
1 Former Ph.D. Student, Department of Agricultural Extension and Education, College of Agriculture, Tarbiat Modares University
2 Associate Professor Department of Agricultural Extension and Education, College of Agriculture, Tarbiat Modares University
3 Associate Professor , Department of Agricultural Extension and Education, College of Agriculture, Tarbiat Modares University
4 Assistant Professor, Department of Agricultural Extension and Education, College of Agriculture, Tarbiat Modares University
چکیده [English]

Many environmental problems are rooted in human behavior and can thus be solved by understanding behavior. The purpose of this study was to investigate the causal effect of ‘general environmental beliefs’ and ‘special groundwater belief’ on ‘groundwater sustainable behavior’ among agricultural groundwater users in Fars Province. This study is a ‘descriptive and causal-correlative’ research that was conducted using survey technique as a research method by using the paradigms of environmental psychology. The units of analysis was agricultural groundwater users (owners of agricultural wells; N=1224). Based on the stratified random sampling method, 296 people were selected as a sample in three high, medium and low vulnerability range of groundwater studies limits. A researcher-structured questionnaire was used for data collection, which its validity and reliability were confirmed by using a panel of university professors and relevent experts and using Cronbach's alpha (0.61≤α≤0.82), respectively. A causal analysis was performed by using Structural Equations Modeling. The results showed special groundwater belief was strong determinant of groundwater sustainable behavior that is affected by human exception paradigm and new environmental paradigm. According to results, new human interdependence paradigm has the most direct causal effect and human exception paradigm has the most indirect causal effect on groundwater sustainable behavior.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Farmers’ Environmental Beliefs
  • Human Exception Paradigm
  • New Environmental Paradigm
  • New Human Interdependence Paradigm
  • Fars province

بیـژنی، م.، و حیاتی، د. (1392). کاربرد نگرش‌های ارزشی زیست‌محیطی در واکاوی تضاد آب: مورد مطالعه شبکه‌ی آبیاری سد درودزن. مجله‌ علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، دوره 9، شماره 1، صص 108ـ 101.

سادات میرئی، م.، و فرشی، ع .ا. (1382) .چگونگی مصرف و بهره‌وری آب در بخش کشاورزی. یازدهمین همایش کمیته ملی آبیاری و زهکشی ایران، تهران، 3 و 4 دیماه.

شرکت سهامی آب منطقه‌ای فارس. (1392). بررسی اجمالی وضعیت منابع آب زیرزمینی استان فارس (سال آبی: 92-91). (گزارش منتشر نشده).

شرکت سهامی آب منطقه‌ای فارس. (1393). نتایج اسکن پروانه‌ها و تهیه بانک اطلاعات چاه‌های استان فارس. (منتشر نشده).

شرکت مدیریت منابع آب ایران، وزارت نیرو. (1392). بررسی وضعیت منابع آب زیرزمینی کشور تا پایان سال آبی 91-139. (گزارش منتشر نشده).

صالحی، س. (1395). تحلیل روانشناسی محیط‌زیستی کنشگران تأثیرگذار در رفتار پایداری منابع آب زیرزمینی در استان فارس. رساله دکتری، دانشگاه تربیت مدرس.

کرمی، ع.، و کشاورز، م. (1394). ابعاد انسانی حفاظت از منابع طبیعی. مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، دوره 11، شماره 2، صص 120ـ101.

گروه مطالعات اقتصادی اداره کل مطالعات و بررسی‌‌‌‌‌های اقتصادی بانک کشاورزی. (1390). رتبه بندی استان‌‌‌‌‌های کشور بر حسب تولید و عملکرد محصولات کشاورزی. قابل دسترسی در آدرس اینترنتی:

 <http://www.bki.ir/Portals/0/SBank/ProvinceRating.pdf>

مرکز آمار ایران. (1392). چکیده آمار حساب‌‌‌‌‌‌های منطقه‌ای. قابل دسترسی در آدرس اینترنتی: <www.amar.org.ir<

وزارت جهادکشاورزی. 1392. سالنامه آماری (جلد دوم). منتشر نشده.

ملکی، ا.، صالحی، ص.، و کریمی، ل. (1393). بررسی رابطه پارادایم نوین اکولوژیکی و رفتار مصرف آب. فصلنامه آب و فاضلاب، دوره 25، شماره 1، صص 129-122.

ولی‌زاده، ن.، بیـژنی، م.، و عباسی، ع. (1394). تحلیل محیط‏زیست‏گرایانه رفتار مشارکتی کشاورزان در حفاظت از منابع آب سطحی در حوزه جنوبی آبریز دریاچه ارومیه. مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی، دوره 11، شماره 2، صص 201 ـ 183.

 

 

Abbasian, A. R., Chizari, M., and Bijani, M. (2017). Farmers’ views on the factors inhibiting the implementation of soil conservation practices (the case of Koohdasht Township, Iran). Journal of Agricultural Science and Technology (JAST), 19(4), 797-807.

Alessa, L., Kliskey, A., Lammers, R., White, D., Arp, C., Hinzman, L., and Busey, B. (2009). The arctic water resources vulneraBEHlity index (AWRVI). Available at: <http://www.alaska.edu/ files/epscor/living-on-earth/Lil-Alessa.pptx>.

Bagozzi, R.P., and Yi, Y. (1988). On the evaluation of structural equation models. Journal of Academy of Marketing Science. 16(1), 74-94.

Beardsley, T. (1993). Never give a sucker an even break. Scientific American, 269, 22.

Bell, P.A., Greene, T.C., Fisher, J.D., and Baum, A. (2001). Environmental Psychology, (5th ed.). Belmont, CA: Wadsworth.

Bijani, M., and Hayati, D. (2015). Farmers’ perceptions toward agricultural water conflict: the case of doroodzan dam irrigation network, Iran. Journal of Agricultural Science and Technology (JAST), 17(3), 561-575.

Bijani, M., Ghazani, E., Valizadeh, N., and Fallah Haghighi, N. (2017). Pro-environmental analysis of farmers' voncerns and behaviors towards soil conservation in central district of Sari County, Iran. International Soil and Water Conservation Research, 5(1), 43-49.

Brown, L.R., and Flavin, C. (1999). A new economy for a new century. In L. Starke (Ed.), State of the World. A World watch Institute Report on Progress toward a Sustainable Society. New York: W.W. Norton & Company.

Chandler, E.W., and Dreger, R. M. (1993). Anthropocentrism: Construct validity and measurement. Journal of Social Behavior and Personality, 8, 169- 188.

Clayton, S., and Myers, G. (2015). Conservation psychology: Understanding and promoting human care for nature (2nd Ed.). Chichester, West Sussex, UK: Wiley-Blackwell.

Corral-Verdugo, V. (2010). The psychological dimensions of sustainaBEHlity. Environmental Psychology: New developments. New York: Nova Science Publishers.

Corral-Verdugo, V. and Armendáriz, L. I. (2000). The “New Environmental Paradigm” in a Mexican community. Journal of Environmental Education, 31, 25-31.

Corral-Verdugo, V., and Frías-Armenta, M. (2006). Personal normative beliefs, antisocial behavior, and residential water conservation. Environment & Behavior, 38, 406-421.

Corral-Verdugo, V., Bechtel, R. B., and Fraijo-Singc, B. (2003). Environmental beliefs and water conservation: An empirical study. Journal of Environmental Psychology, 23, 247–257.

Corral-Verdugo, V., Carrus, G., Bonnes, M., Moser, G., and Sinha, J.B.P. (2008). Human interdependence paradigm scale development principles in water conservation: Toward a new environmental beliefs and endorsement of sustainable. Environment and Behavior, 40(5), 703-725.

Dunlap, R.E., and Van Liere, K.D. (1978). The “new environmental paradigm”. Journal of Environmental Education, 9, 10-19.

Dunlap, R. E., Van Liere, K., Mertig, A., and Jones, R. (2000). New trends in measuring environmental attitudes: Measuring endorsement of the new ecological paradigm: A revised NEP scale. Journal of Social Issues, 56, 425-442.

Dunlap, R. E. (2008). The new environmental paradigm scale: From marginality to worldwide use. Journal of Environmental Education, 40(1), 3-18.

Gärling, T., BEHel, A., and Gustafsson, M. (2002). The new environmental psychology: The human interdependence paradigm. The Handbook of Environmental Psychology (Bechtel, R.B. and Churchman, A. (Eds.)). New York: John Wiley & Sons.

Gefen, D., Straub, D.W., and Boudreau, M. (2000). Structural equation modeling and regression: Guidelines for research practice. Communications of Association for Information Systems, 4(7), 1-78.

Gifford, R. (1987). Environmental Psychology: Principles and Practice (1th Ed.). Canada: Optimal Books.

Gifford, R. (2007). EnvironmentalPpsychology: Principles and Practice (4th Ed.). Canada: Optimal Books.

Gifford, R. (2014). Environmental psychology matters. Annual Review of Psychology, 65, 541-79.

Gifford, R., Kormos, C., and McIntyre, A. (2011). Behavioral dimensions of climate change: Drivers, responses, barriers, and interventions. Wiley Interdisciplinary Reviews: Climate Change, 2(6), 801-827.

Hamilton, R. B. (2015). Thinking about our environment- gaining perspective. In Nemeth, D.G.; Hamilton, R.B. and Kuriansky, J. (Eds). Ecopsychology: Advances from the Intersection of Psychology and Environmental Protection. Santa Barbara: ABC-CLIO, (pp. 3-36).

Hardin, G. (1968). The tragedy of the commons. Science, 162, 1243–1248.

Hernández, B., Suárez, E., Corral-Verdugo, V., and Hess, S. (2012). The relationship between Social and environmental interdependence as an explanation of pro-environmental behavior. Human Ecology Review, 19(1), 1-10.

Howley, P., Yadav, L., Hynes, S., Donoghue, C.O., and Neillc, S.O. (2014). Contrasting the attitudes of farmers and the general public regarding the ‘multifunctional’ role of the agricultural sector. Land Use Policy, 38, 248–256.

Jöreskog, K., and Sörbom, D. (1983). LISREL: Analysis of linear structural relations by the method of maximum likelihood (2nd Edition). Chicago: National Educational Resources.

Jöreskog, K., and Sörbom, D. (1989). LISREL7: A guide to the program and applications (2nd edition). Chicago: SPSS Inc.

Jöreskog, K., and Sörbom, D. (2002). PRELIS 2: User’s reference guide. scientific software international, lincolnwood.

Jöreskog, K., Sörbom, D., Du Toit, S., and Du Toit, M. (2001). LISREL 8: New statistical features. Lincolnwood: Scientific software international.

Khoshbakht, K. (2011). Country report: Islamic Republic of Iran. Workshop on climate change and its impact on agriculture. 13th-16th December, Seoul, Republic of Korea.

Kurz, T. (2002).The Psychology of environmentally sustainable behavior: Fitting together pieces of the puzzle. analyses of social issues and public policy, 2(1), 257-278.

Maleki, A., and Karimzadeh, S. (2011). A survey of relationship between the environmental attitudes and environmental knowledge and energy consumption behavior among citizens of urmia, west azerbaijan, Iran. International Journal of Social Sciences and Humanity Studies, 3(1), 27-37.

Markland, D. (2006). Latent variable modeling: An introduction to confirmatory factor analysis and structural equation modeling. University of Wales, Bangor. Available at: <http://www.bangor.ac.uk/~pes004/resmeth/lisrel/lisrel.htm, [15-Jan.-2007]>.

McFarlane, B.A., and Boxall, P.C. (2000). Factors influencing forest values and attitudes of two stakeholder groups: The case of the foothills model forest, Alberta, Canada. Society & Natural Resources, 13(7), 649 – 661.

MEA (2005). Millennium ecosystem assessment synthesis report. Available at: .

Mirilia, B., and Marino, B. (2002). Environmental psychology: From spatial-physical environment to sustainable development. (The Handbook of environmental psychology). New York: John Wiley & Sons, Inc.

Moser, G., and Uzzell, D. (2003). Environmental Psychology. Handbook of Psychology, part 3.. New Jersy: John Wiley & Sons, Inc 3: 419-445.

Noorollah-noorivandi, A., Ajili, A., Chizari, M., and Bijani, M. (2009). The Socio-economic characteristics of farmers regarding adoption of sustainable soil management. Journal of Human Ecology, 27(3), 201-205.

Price, J.C., and Leviston, Z. (2014). Predicting pro-environmental agricultural practices: The social, Psychological and Contextual Influences on Land Management. Journal of Rural Studies, 34, 65-78.

Quental, N., JuLourenco, l.M., and Nunes da Silva, F. (2011). Sustainabelity: Characteristics and scientific roots. Environ Dev Sustain, 13, 257–276.

Rezaei-Moghaddam, K., Karami, E., and Woelfel, J. (2006). The agricultural specialists’ attitudes toward alternative sustainable agricultural paradigms: A galileo method analysis. Journal of Food, Agriculture & Environment, 4(2), 310-319.

Salehi, S., Chizari, M., Sadighi, H., and Bijani, M. (2017). Assessment of agricultural groundwater users in Iran: a cultural environmental bias. Hydrogeology Journal, In press. DOI: 10.1007/s10040-017-1634-9

Scott, B. A.; Amel, E. L.; Koger, S. M. and Manning, C. M. (2015). Psychology for Sustainability (4th Ed.). New York: Routledge.

Scott, D., and Willits, F. K. Ž. (1994). Environmental attitudes and behavior: A pennsylvania survey. Environment & Behavior, 26, 239-260.

Siebert, S., Burke, J., Faures, J. M., Frenken, K., Hoogeveen, J., Doll, P., and Portmann, F.T. (2010). Groundwater use for irrigation - a global inventory. Hydrol. Earth Syst. Sci., 14, 1863-1880.

Sober, E., and Wilson, D. (1998). Unto others: The evolution and psychology of unselfish behavior. Boston: Harvard University Press.

Sulemana, I., and  James Jr., H.S. (2014). Farmer identity, ethical attitudes and environmental practices. Ecological, 98, 49-61.

Tanimoto, J. (2004). Environmental dilemma game to establish a sustainable society dealing with an emergent value system. Physica D: Nonlinear Phenomena, 200, 1-24.

Thompson, S. C. G., and Barton, M. (1994). Ecocentric and anthropocentric attitudes toward the environment. Journal of Environmental Psychology, 14, 149-157.

Tronu, G. (2012). General environmental attitudes and beliefs: The spatial behas and the NHIP Scale. psicologia ambehentale Ph.D. dissertation, Sapienza University of Rome, Italy.

Vlek, C., and Steg, L. (2007). Human behavior and environmental sustainabelity: Problems, driving forces, and research topics. Journal of Social Issues, 63(1), 1-19.

Weigel, R., and Weigel, J. (1978). Environmental concern: The development of a measure. Environment and Behavior, 10(1), 3-15. 

Wiseman, M., and Bogner, F. X. (2003). A higher-order model of ecological values and its relationship to personality. Personality and Individual Differences, 34, 783-794.

Zektser, I. S., and Everett, L. G. (2006). Ground water resources of the world and their use. Westerville: National Ground Water Association Press.