اثرات تالاب زریوار مریوان بر معیشت پایدار خانوارهای روستایی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‏ آموخته کارشناسی ارشد گروه توسعه روستایی، دانشگاه بوعلی سینا

2 دانشیار گروه توسعه روستایی، دانشگاه بوعلی سینا

چکیده

تالاب­ها به‌عنوان یکی از باارزش­ترین زیست­بوم­ های طبیعی از کارکردهای متنوعی برخوردارند که می­توانند بر سطح معیشت مردم محلی تأثیرگذار باشند. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی اثرات تالاب زریوار مریوان بر معیشت پایدار خانوارهای روستایی حاشیه آن به انجام رسیده است. این تحقیق توصیفی- تحلیلی از نوع همبستگی است که به روش کتابخانه ­ای (اسنادی) و میدانی (با بهره­ گیری از ابزار پرسشنامه) بر اساس چارچوب معیشت پایدار ارائه شده از سوی سازمان توسعه بین الملل  انجام گرفته است. جامعه آماری تحقیق را 1539 نفر از سرپرستان خانوار ساکن در هفت روستای حاشیه تالاب زریوار در شهرستان مریوان تشکیل می­دهند که با استفاده از فرمول­ کوکران 230 نفر از آن‌ها به‌عنوان نمونه برآورد گردید و جهت تجزیه و تحلیل داده­ های گردآوری شده از نرم‌افزار SPSS استفاده شده است. بر اساس یافته­های پژوهش، بین سرمایه ­های پنج‌گانه معیشتی ناشی از تالاب با سطح معیشت خانوارها رابطه مثبت و معنی­ دار وجود دارد. با توجه به نتایج حاصل از تحلیل رگرسیون در مجموع 65/1 درصد از تغییرات متغیر وابسته سطح معیشت خانوارهای روستایی حاشیه تالاب توسط چهار متغیر سرمایه مالی، طبیعی، اجتماعی و فیزیکی تبیین شد که نشان از نقش مهم سرمایه ­های معیشتی تولید شده ناشی از تالاب در تعیین سطح معیشت روستاییان و وابستگی جوامع روستایی به کارکردها و خدمات اکوسیستم ‏های تالابی دارد. تالاب زریوار یک امکان و فرصت اقتصادی و زیست‌محیطی در منطقه بوده و می­تواند به راهبردی برای خروج منطقه از انزوای اقتصادی و جغرافیایی تبدیل شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Impacts of Zarivar Wetland on the Sustainable Livelihoods of Rural Households

نویسندگان [English]

  • Karvan Shanazi 1
  • Mousa Aazami 2
1 Former M.Sc. Student Department of Rural Development, Bu- Ali Sina University
2 Associate Professor, Department of Rural Development, Bu- Ali Sina University
چکیده [English]

The wetlands are one of the valuable ecosystems with diverse functions which could affect the livelihood of local people. The present study aiming to evaluate the effects of Zarivar wetland in Marivan township on households’ livelihood assets living around the wetland. As a descriptive-analytical research using both documentary and survey methods, necessary data were gathered by a structured questionnaire based on the sustainable livelihood framework of the Department for International Development. The study area was Marivan township and studied population consisted of 1539 household heads of the seven villages around the wetland in which 230 individuals were selected as a sample using Cochran`s formula. The collected data were analyzed by SPSS software. Based on the findings, there was a positive and significant relationship between the five dimensions of livelihood assets and the households` livelihood level. According to the results of regression analysis, 65.1 percent of dependent variable (households’ livelihood level) was explained by the four main assets including financial, natural, social and physical. This indicated the vital role of livelihood assets of the wetland on the rural livelihood level as well as the dependency of the rural areas on the functions and benefits of the wetland. Zarivar wetland is an economic and environmental opportunity in the region and could be turned into a strategy in order to withdrawal of the area from the economic and geographical isolation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sustainable livelihood
  • Livelihood Assets
  • Livelihood Outcomes
  • Zarivar Wetland
  • Marivan

بریمانی، ف.، راستی، ه.، رئیسی، ا.، و محمدزاده، م. (1395). تحلیل عوامل جغرافیایی مؤثر بر معیشت خانوار در سکونتگاه­های روستایی (مورد شهرستان قصرقند). جغرافیا و آمایش شهری- منطقه­ای. سال 6، شماره 18، صص 96-85.

بهروزی­راد، ب. (1387). تالاب­های ایران. تهران: انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.

دهمرده، م.، و شهرکی، ج. (1394). ارزیابی اقتصادی خسارات ناشی از خشکی تالاب هامون بر زیست­بوم گیاهی و جانوری تالاب. تحقیقات اقتصاد کشاورزی، جلد 7، شماره 4، صص 38-21.

سجاسی قیداری، ح.، صادقلو، طاهره.، و پالوج، م. (1392). اولویت­بندی راهبرد­های توسعه معیشت پایدار روستایی با مدل ترکیبی سوات تاپسیس فازی (مورد: شهرستان خدابنده). فصلنامه روستا و توسعه، سال 16. شماره 2. صص 110-85.

صرامی فروشان، م.، فرهادیان، ه.، و شعبانعلی فمی، ح. (1391). بررسی تأثیر پروژه­های اشتغال‌زایی زنان روستایی در ارتقا معیشت پایدار خانواده­های تحت پوشش استان مرکزی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه رازی.

عبدالله زاده، غ.، صالحی، خ.، شریف‌زاده، م ش.، و خواجه شاهکوهی، ع. (1394). بررسی تأثیر گردشگری بر معیشت پایدار روستایی در استان گلستان. مجله­ی برنامه­ریزی و توسعه گردشگری، سال 4، شماره 15، صص 169-148.

مرکز آمار ایران. (1390). نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن، استان کردستان.

مهندسین مشاور آساراب. (1385). مطالعات زیست­محیطی، لیمنولوژیکی و حفظ تعادل اکولوژیک دریاچه زریوار مریوان. استانداری کردستان، صص57.

نوروزی، م.، و حیاتی، د. (1394).سازه­های مؤثر بر معیشت پایدار روستایی از دیدگاه کشاورزان استان کرمانشاه. مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، جلد 11، شماره 1، صص 144-127.

 

Açıksöz, S. Ciftcioglu, G.C., Uzun, O., Nemutlu, F.E., and Figen Ilke, E. (2015). Linkages among ecotourism, landscape and natural resource management, and livelihood diversification in the region of Suğla lake, Turkey. International Journal of Sustainable Development & World Ecology, 23, 15-27.

Allison, E., and Ellis, F. (2001) .The livelihood approach and management of small-scale fisheries. Marine Policy, 25, 377-388.

Babulo, B,. Muys, B., Nega, F., Tollens, E., Nyssen, J., Deckers, J., and Mathijs, E. )2008). Household livelihood strategies and forest dependence in the highlands of tigray, northern Ethiopia. Agricultural Systems, 98, 147–155

Chambers, R., and Conway, G.R. (1992). Sustainable rural livelihoods: Practical concepts for the 21st century, (IDS Discussion Paper No.  296). Brighton:IDS.

Clarkson B.R, Ausseil A.E., and Gerbeaux., P. (2013). Wetland ecosystem services. In Diamond JR (Ed). Ecosystem services in New Zealand – conditions and trends. Manaaki Whenua Press,PP. 192-202. Lincoln, New Zealand.

Corney, C., and Litvinoff, M. (1988). The greening of aid: Sustainable livelihoods in practice. London: Earth scans Publications Limited.

Department for international development (DFID) (1999). Sustainable livelihoods guidance sheets. London, UK: DFID.

Yiping, F. )2013(. The effects of natural capital protection on pastoralist’s livelihood and management implication in the source region of the Yellow River, China. Journal of Mountain Science.10(5), 885-97.

Kangalawe, R.Y.M., and Liwenga, E.T. (2005). Livelihoods in the wetlands of Kilombero valley in Tanzania: Opportunities and challenges to integrated water resource management. Physics and Chemistry of the Earth, 30, 968–975.

Kumar, R., Horwitz, P., Milton, R.G., Sellamuttu, S.S., Buckton, S.T., Davidson, N.C., Pattnaik, A.K., Zavagli, M., and Baker, C. (2011). Assessing wetland ecosystem services and poverty inter linkages: A general framework and case study, Hydrological SciencesJournal,56 (8),1602–1621.

Lamsal, P., K. P. Kumar, Pant, L., and Atreya, K. (2015). Sustainable livelihoods through conservation of wetland resources: A case of economic benefits from Ghodaghodi Lake, western Nepal. Ecology and Society, 20(1), 10-21. Available at: >http://dx.doi.org/10.5751/ES-07172-200110>.

McDonagh, J., and Bunning, S. (2009). Methodological approach, planning and analysis, field manual for local level land degradation assessment in dry lands, United Nations University (UNU). Shibuya, Tokyo, Japan

Mulatu, K., Hunde, D., kissi, E. (2015). Socio-economic impacts of wetland cultivation in South-Bench, Ethiopia. African Journal of Agricultural research, 10(8), 840-848.

Orchard, S. E., Stringer, L. C., and Quinn, C. H. (2016). Mangrove system dynamics in Southeast Asia: linking livelihoods and ecosystem services in Vietnam. Regional Environmental Change, 16(3), 865–879

Scoones, I. (1998). Sustainable rural livelihoods: A framework for analysis (No. IDS Working Paper 72). Brighton: IDS.

Shen, F. (2009(. Tourism and the sustainable livelihoods approach: application within the Chinese context, Ph.D. Dissertation, Lincoln University research archive, Newzeland.

Turner, R., Bergh, C., Soderqvist, T., Barendregt. A., Straaten, J., Maltby, E., and Ierland, E. (2000). Ecological-economic analysis of wetlands: scientific integration for management and policy. Ecological Economics, 35, 7-23.

Udayakumara, E.P.N., and Shrestha, R.P. (2011). Assessing livelihood for improvement: Samanalawewa reservoir environs, Sri Lanka. Journal of Sustainable Development and World Ecology, 18(4), 366-376.

Ulrich, A., Speranza, C.I., Roden, P., Kiteme, B., and Wiesmann, U. (2012). Small-scale farming in semi-arid areas: livelihood dynamics between 1997 and 2010 in Laikipia, Kenya. Rural Study, 28, 241–251.

Xu,D., Zhang, J., Rasul, G., Liu, S., Xie, F., Cao, M., and Liu, E. (2015). Household livelihood strategies and dependence on agriculture in the mountainous settlements in the three Gorges Reservoir Area, China. Sustainability, 7(5), 4850-4869.

Zenteno, M, Z., Pieter A., Jong, W., Boot, and René G.A.) 2013(. Livelihood strategies and forest dependence: New insights from Bolivian forest communities. Forest Policy and Economics, 26, 12-21.

Zhang, R., Jianchao, XI., and Nan, Z. (2015). The comparative study on peasant sustainable livelihood models in rural tourism areas - a case from Jixian, Tianjin, Chinese. Journal of Urban and Environmental Studies, 3 (1), 1550086-1550098.