عوامل تأثیرگذار بر رفتار ایمنی کشاورزان شهرستان زنجان در استفاده از تجهیزات حفاظت فردی در کار با آفت‏کش ‏ها: کاربرد مدل اعتقاد سلامت

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان. زنجان، ایران.

2 دانشیار دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

10.22034/iaeej.2019.95290

چکیده

هدف این پژوهش بررسی عوامل تأثیرگذار بر رفتار ایمنی کشاورزان گندم‌کار در استفاده از تجهیزات حفاظت فردی در کار با آفت­کش­ها بود. جامعه آماری تحقیق شامل کشاورزان گندم‌کار در بخش مرکزی شهرستان زنجان بود (4739 =N) که 322 نفر از آنان از طریق روش نمونه­ گیری چندمرحله­ ای برای انجام تحقیق انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده­ ها پرسشنامه بود. روایی محتوایی پرسشنامه با نظر پانلی از کارشناسان و متخصصان در زمینه‏ ی موضوع مورد پژوهش مورد تأیید قرار گرفت و روایی سازه و پایایی ترکیبی آن نیز از طریق برآورد مدل اندازه ­گیری و پس از انجام اصلاحات لازم به دست آمد. نتایج این تحقیق حاکی از آن بود که رفتار کشاورزان در استفاده از تجهیزات حفاظت فردی در سطح پایین (نا‏ایمن و بالقوه نا‏ایمن) قرار داشت. همچنین، نتایج تجربی با استفاده از تکنیک چند متغیره مدل­ سازی معادلات ساختاری نشان داد که شش مؤلفه مدل اعتقاد سلامت شامل حساسیت درک ­شده، شدت درک­ شده، منافع درک­ شده، موانع درک ­شده، خودکارآمدی و راهنمای عمل هر یک دارای اثر معنی­داری بر میزان استفاده کشاورزان از تجهیزات حفاظت فردی بوده و حدود 64 درصد از واریانس آن را تبیین کردند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Factors Affecting Farmers’ Safety Behavior in the Use of Personal Protective Equipments in Working with Pesticides in Zanjan County: An Application of Health Belief Model

نویسندگان [English]

  • Mina Seydi 1
  • Rohollah rezaei 2
1 Former M.Sc. Student, Faculty of Agriculture, University of Zanjan, Zanjan, Iran.
2 Associate Professor, Faculty of Agriculture, University of Zanjan, Zanjan, Iran.
چکیده [English]

The objective of this study was to identify factors affecting wheat farmers’ safety behavior in the use of personal protective equipment (PPE) in working with pesticides. The statistical population of present study comprised 4739 of wheat farmers in the central district of Zanjan County from whom which 322 farmers were selected through multi-stage sampling method. Data were collected through a questionnaire. A panel of experts confirmed the content validity of the questionnaire. Composite reliablility and construct validity of research instrument were tested by estimating the measurement model and they were fulfilled through making necessary corrections. The results indicated that farmers’ behavior in the use of PPE was at a low level (i.e., unsafe and potentially unsafe). Moreover, the empirical results of structural equation modeling multivariate technique revealed that the six components of health belief model including perceived susceptibility, perceived severity, perceived benefits, perceived barriers, self-efficacy, and cues to action had statistically significant impacts on the farmers’ use of PPE and explained about 64% of its variance.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Safely Use of Pesticide
  • Protective Personal Equipment
  • Health Belief Model
  • Perceived barriers
  • farmers
پهلوان­شریف، س.، و مهدویان، و. (1394). مدل­سازی معادلات ساختاری با AMOS. تهران: انتشارات بیشه.

جمشیدی، ن. (1392). بررسی رفتار ایمنی کشاورزان گندمکار و عوامل تأثیرگذار بر آن در شهرستان زنجان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان.

دژم، س.، روزبهانی، ن.، و خورسندی، م. (1393). سنجش سازه­های نظریه رفتار برنامه­ریزی­شده. دو ماهنامه علمی- پژوهشی دانشور پزشکی/ دانشگاه شاهد، دوره 22، شماره 114، صص 40-33.

رضائی، ر.، منگلی، ن.، و صفا، ل. (1396). اثر میانجی بازاریابی کارآفرینانه در رابطه بین گرایش کارآفرینانه و عملکرد کسب و کارهای گلخانه­ای در شهرستان جیرفت. مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی، دوره 13، شماره 1، صص 210-195.

رضائی، ر. ا.، و جمشیدی، ن. (1394). بررسی رفتار ایمنی در مقابل عوامل زیان­آور محیط کار در شهرستان زنجان. فصلنامه مدیریت ارتقاء سلامت، دوره 4، شماره 4، صص 21-14.

رمضانی، م. ک. (1392). مروری بر سرنوشت آفت‏کش‏ها و ارزیابی مخاطرات آن‌ها در محیط. فصلنامه پژوهش علف‏های هرز، دوره 5، شماره 1، صص 121-97.

شاطری، ا.، و ترکاشوند، م. (1393). نقش آموزش در استفاده از تجهیزات حفاظت فردی. مجموعه مقالات کنفرانس سراسری الکترونیکی محیط­زیست و انرژی ایران، صفا شهر، 20 مرداد، صص 8-1.

شریفی­راد، غ. ر.، انتظاری، م. ح.، کامران، ع.، و آزادبخت، ل. (1387). اثربخشی آموزش تغذیه به بیماران دیابتی نوع 2 با استفاده از مدل اعتقاد بهداشتی. مجله دیابت و لیپید ایران، دوره 7، شماره 4، صص 386-379.

صفا، ل.، صلاحی­مقدم، ن.، و گنج­خانلو، م. (1396). مدلی­یابی رفتار حفاظت زیست­محیطی روستاییان بر مبنای تئوری ارزش- عقیده- هنجار (مورد مطالعه: شهرستان خدابنده). مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی، دوره 13، شماره 2، صص 108-91.

غفاری، م. و عزتیان، ر. (1388). بهداشت کشاورزی و محیط‌زیست پایدار. تهران: انتشارات موفق.

قاسمی، ص.، و کرمی، ع. (1388). نگرش­ها و رفتارهای گلخانه­داران استان فارس نسبت به کاربرد سموم شیمیایی در گلخانه‏ها. فصلنامه اقتصاد و توسعه کشاورزی، دوره 23، شماره 1، صص 40-28.

قمصری، ش. (1382). لوازم حفاظت فردی. پیام ایمنی، دوره 1، شماره 1، صص 48-41.

قنبری، (1392). تأثیر آموزش بر اساس مدل اعتقاد بهداشتی بر رفتارهای پیشگیرانه در عفونت‌های بیمارستان‌های پرستاری. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علوم پزشکی تهران.

قنبری، ر.، شاکرمی، ج.، سپهوند، ف.، و اسدپوریان، ز. (1397). تحلیل رفتار حفاظتی کشاورزان شهرستان خرم‏آباد در استفاده از آفت‏کش‏ها: کاربرد الگوی اعتقاد بهداشتی. فصلنامه تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، دوره 2، شماره 1، صص 133-121.

کرمی، غ. ح.، بیژنی، م.، و سلامت، ع. (1395). بررسی نگرش کارشناسان جهاد کشاورزی به ایمنی در کشاورزی با تأکید بر آموزش ایمنی. فصلنامه بهداشت و ایمنی کار، دوره 6، شماره 1، صص 59-43.

محمودی، م. ر. (1389). شناسایی مولکولی گونه لیشمانیا در بروز لیشمانیوز جلدی در مشهد. مجله میکروبیولوژی جندی‏شاپور، شماره 4، صص 200-195.

یزدان­پناه، م.، توکلی، ک.، و مرزبان، ا. (1394). بررسی عوامل مؤثر بر نیت کشاورزان در رابطه با کاربرد ایمن سموم شیمیایی: کاربرد مدل اعتقادات سلامت. مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی، دوره 11، شماره 2، صص 29-21.

 

Ajzen, I., and Fishbein, M. (2005). The Influence of Attitudes on Behavior. In: Albarracín, D., Johnson, B.T. and Zanna, M.P., (Eds.), the Handbook of Attitudes, Erlbaum, Mahwah, PP. 173-221.  Durham, North Carolina: Duke University.

Atreya, K. (2008). Probabilistic assessment of acute health symptoms related to pesticide use under intensified Nepalese agriculture. International Journal of Environmental Health Research, 18(3), 187-208.

Bagheri, A., Emami, N., Allahyari, M. S., and Damalas, C. A. (2018). Pesticide handling practices, health risks, and determinants of safety behavior among Iranian apple farmers. Human and Ecological Risk Assessment: An International Journal, 24(8), 2209-2223.

Baksh, K., Ganpat, W., and Narine, L. (2015). Farmers’ knowledge, attitudes and perceptions of occupational health and safety hazards in Trinidad, West Indies and implications for the Agriculture sector. Journal of Agricultural Extension and Rural Development, 7(7), 221-228.

Bandura, A. (1997). Self-efficacy: the exercise of control. New York: Worth Publishers.

Bartlett, J., Kotrlik, J., and Higgins, C. (2001). Organizational research: Determining appropriation sample size in research. Information Technology, Learning, and Performance Journal, 19(1), 43- 50.

Bhandari, G., Atreya, K., Yang, X., Fan, L., and Geissen, V. (2018). Factors affecting pesticide safety behaviour: The perceptions of Nepalese farmers and retailers. Science of the Total Environment, 631(632), 1560-1571.

Blancomuoz, J., and Lacasana, M. (2011). Practices in pesticide handling and the use of personal protective equipment in Mexican agricultural workers. Journal of Agromedicine, 16(2), 117-126.

Colémont, S., and Van den Broucke, S. (2008). Measuring determinants of occupational health related behavior in Flemish farmers: An application of the theory of planned behavior. Journal of Safety Research, 39, 55-64.

Damalas, C. A., and Abdollahzadeh, G. (2016). Farmers' use of personal protective equipment during handling of plant protection products: Determinants of implementation. Science of the Total Environment, 571, 730- 736.

Damalas, C. A., and Eleftherohorinos, I. J. (2011). Pesticide exposure, safety issues, and risk assessment indicators. International Journal of Environmental Research and Public Health, 8 (5), 1402-1419.

Damalas, C. A., and Khan, M. (2017). Pesticide use in vegetable crops in Pakistan: Insights through an ordered probit model. Crop Protection, 99, 59-64.

Damalas, C. A., and Koutroubas, S. P. (2017). Farmers’ training on pesticide use is associated with elevated safety behavior. Journal of Toxics, 5(3), 1-10.

Dasgupta, S., Meisner, C., Wheeler, D., Xuyen, K., and Lam, N. T. (2007). Pesticide poisoning of farm workers–implications of blood test results from Vietnam. International Journal of Hygiene and Environmental Health, 210, 121-132.

Gahan, P., Sievewright, B., and Evans, P. (2014). Workplace health and safety, business productivity and sustainability. Research Report, Centre for Workplace Leadership, University of Melbourne.

Glanz, K., Rimer, B. K., and Viswanath, K. (2002). Health behavior and health education: Theory, research and practice. USA:Wiley & Sons.

Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., and Anderson, R. E. (2010). Multivariate Data Analysis. UK: Pearson Education Ltd, Harlow, Essex.

Hamerezaee, M., Fathi, A., Rahimi, N., Heidarnejad, N., Barzegar, L., and Hamdia, S. (2016). The assessment of knowledge, attitude and practices of farmers and gardeners to the safety issues when using pesticides in the farms of west Azerbaijan province. Hozan, 2, 30-37.

Hashemi, S. M., Rostami, R., Hashemi, M. K., and Damalas, C. A. (2012). Pesticide use and risk perceptions among farmers in southwest Iran. Human Ecological Risk. Assessment, 18, 456-470.

Janz, N. K., and Becker, M. H. (1984). The health belief model: A decade later. Health Education & Behavior, 11 (1), 1-47.

Jin, S., and Zhou, J. (2011). Adoption of food safety and quality standards by China’s agricultural cooperatives. Food Control, 22, 204-208.

Kaewbooncho, O., Kongtip, P., and Woskie, S. (2015). Occupational health and safety for agricultural workers in Thailand: Gaps and recommendations, with a focus on pesticide use. Environmental and Occupational Health Policy, 25(1), 102–120.

Karami, G. H., Bijani, M., and Salamat, E. (2016). Investigating attitude toward safety issues among agricultural Jihad professionals with an emphasis on safety training. Journal of Health and Safety at Work, 6(1), 43-58.

Karunamoorthi, K., and Mohammed, M. (2012). Knowledge and practices of farmers with reference to pesticide management: implications on human health. Journal of Archives of Environmental and Occupational Health, 67 (2), 109-116.

Keifer, M., Gasperini, F., and Robson, M. (2010). Pesticides and other chemicals: Minimizing worker exposures. Journal of Agromed, 15, 264-274.

Khan, M., Husnain, M. I. U., Mahmood, H. Z., and Akram, W. (2013). Understanding pesticide use safety decisions: Application of health behavior theory. Journal of Agricultural and Environmental Sciences, 13(4), 440-444.

Khani Jeihooni, A., Askari, A., Kashfi, M., Khiyali, Z., Kashfi, H., Safari, O., Rastegarimehr, B., and Mansourian, M. (2017). Application of health belief model in prevention of osteoporosis among primary school girl students. International Journal of Pediatrics, 5(11), 6017-6029.

Kien, H. T. (2015). Factors influencing safety pesticide use behavior among farmers in Thai Nguyen province, Vietnam. M.Sc. Thesis. Faculty of Nursing, Burapha University.

Lorenz, A. (2009). Assessment of pesticide knowledge, attitudes, and practices among pregnant women in northern Thailand. M.Sc. Thesis. Faculty of the Rollins School of Public Health of Emory University.

Lu, L., Shi, L., Han, L., and Ling, L. (2015). Individual and organizational factors associated with the use of personal protective equipment by Chinese migrant workers exposed to organic solvents. Safety Science, 76, 168-174.

Maiman, L. A., and Becker, M. H. (1974). The health belief model: Origins and correlates in psychological theory. Health Education & Behavior, 2(4), 336-353.

Morad Haseli, S., Mirakzadeh, A. A., and Rostami, F. (2014). Analysis of occupational health challenges among farmers. Journal of Archives of Hygiene Sciences, 3(4), 184-191.

Morowatisharifabad, M. A., Faryabi, R., Sardooei, Z. A., Fallahzadeh, H., and Zare Sakhvidi, M. J. (2017). Predictors of safety behavior among Jiroft-City greenhouse spray workers based on protection motivation theory in 2016. Iranian Red Crescent Medical Journal, 19(8), 1-10.

O'Callaghan, F. V., and Nausbaum, S. (2006). Predicting bicycle helmet wearing intentions and behavior among adolescents. Journal of Safety Research, 37, 425-431.

Okofo, E. D., Mensah, M., and Fosu-Mensah, B. Y. (2016). Pesticides exposure and the use of personal protective equipment by cocoa farmers in Ghana. Environmental Systems Research, 5(1), 17-31.

Onoruoiza, S. I., Musa, A., Umar, B. D., and Kunle, Y. S. (2015). Using health beliefs model as an intervention to non-compliance with hypertension information among hypertensive patient. Journal of the Humanities and Social Sciences, 20(9), 11-16.

Padilla, A. (2013). Occupational health and safety of agricultural workers: ILO conventions and gaps. Research Report, Pesticide Action Network Asia and the Pacific (PAN AP), Malaysia.

Raingruber, B. (2013). Contemporary health promotion in nursing practice. USA: Jones & Bartlett Learning.

Remoundou, K., Brennan, M., Hart, A., and Frewer, L. J. (2014). Pesticide risk perceptions, knowledge and attitudes of operators, workers, and Rresidents: A review of the literature. International Journal of Human and Ecological Risk Assessment, 20(4), 1-38.

Rezaei, R., and Mianaji, S. (2019). Using the health belief model to understand farmers’ intentions to engage in the on-farm food sfety practices in Iran. Journal of Agricultural Science and Technology, 21(3), 561-574.

Rezaei, R., Damalas., C. A., and Abdollahzadeh, G. (2018). Understanding farmers' safety behaviour towards pesticide exposure and other occupational risks: the case of Zanjan, Iran. Science of the Total Environment, 616-617, 1190-1198.

Rorat, M., Thannhauser, A., and Jurek, T. (2015). Analysis of injuries and causes of death in fatal farm-related incidents in Lower Silesia, Poland. Journal of Annals of Agricultural and Environmental Medicine, 22(2), 271-274.

Rother, H. A., De Souza, M. A., and Patten, G. (2010). Working for water project: Assessing working for water community workers herbicide exposures and prevention strategies. Centre for Occupational and Environmental Health Research (COEHR) School of Public Health and Family Medicine. University of Cape Town, Cape Town.

Sharifzadeh, M. S., Damalas, C. A., and Abdollahzadeh, G. (2017). Perceived usefulness of personal protective equipment in pesticide use predicts farmers' willingness to use it. Science of the Total Environment, 609, 517-523.

Vassallo, M., Saba, A., Arvola, A., Dean, M., Messina, F., and Winkelmann, M. (2009). Willingness to use functional breads: Applying the health belief model across four European countries. Appetite, 52, 452-460.

Wheeler, S. A. (2008). The barriers to further adoption of organic farming and genetic engineering in Australia: Views of agricultural professionals and their information sources. Renewable Agriculture and Food System, 23(2), 61-70.

Yuantari, M. G., Van Gestel, C. A., Van Straalen, N. M., Widianarko, B., Sunoko, H. R., and Shobib, M. N. (2015). Knowledge, attitude, and practice of Indonesian farmers regarding the use of personal protective equipment against pesticide exposure.  Environmental Monitoring and Assessment, 187(3), 142-149.