علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران

علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران

کاربست یک چارچوب تحلیلی یکپارچه در شناسایی راهبردهای توسعه گردشگری هوشمند کشاورزی در استان کرمانشاه

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
امیرحسین علی بیگی 1
معصومه تقی بیگی 2
1 استاد گروه ترویج و آموزش کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه. ایران.
2 پسا دکتری آموزش کشاورزی، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه. ایران.
10.22034/iaeej.2026.552829.1883
چکیده
نواحی روستایی با وجود ظرفیت­ های متعدد کشاورزی و فرهنگی عموماً با چالش ­های ساختاری مواجه هستند. گردشگری هوشمند کشاورزی با ایجاد پیوند نظام‌مند بین دو بخش کشاورزی و گردشگری و به­ کارگیری راهکارهای مبتنی بر فناوری، نقش بسزایی در خروج از این چالش­ ها ایفا می­کند؛ اما نفوذ این فناوری در بین کشاورزان اندک است. این پژوهش با استفاده از چارچوب تحلیلی Meta-SWOT به شناسایی راهبردهای توسعه گردشگری هوشمند کشاورزی در استان کرمانشاه پرداخته است. این پژوهش به‌ صورت توصیفی-تحلیلی انجام شد و داده ­ها از طریق مصاحبه و تکمیل پرسشنامه گردآوری گردید. افراد مشارکت­کننده در این پژوهش شامل 18 نفر از خبرگان بخش کشاورزی و گردشگری استان بودند که به‌صورت هدفمند و بر اساس معیار‌های مشخص انتخاب شدند. نتایج نشان داد مهم‌ترین منابع و قابلیت‌های استان برای توسعه این نوع گردشگری شامل "وجود تعداد زیاد بهره­ بردار کشاورزی و اراضی زراعی"، "تنوع فعالیت‌های کشاورزی، دامی، باغی" و "وجود نیروی انسانی متخصص و با تجربه در زمینه کشاورزی" است. نتایج بررسی عوامل محیطی نشان داد که "عدم ارائه آموزش­ های کافی و مناسب برای کشاورزان در زمینه گردشگری هوشمند کشاورزی و مزایای آن"، "تغییرات اقلیمی و بلایای طبیعی مانند خشکسالی­ های طولانی­مدت و مشکل کم آبی" و "مسن بودن کشاورزان" با بیشترین میزان قدرت و تأثیرگذاری به عنوان موانع توسعه گردشگری هوشمند کشاورزی استان شناخته شدند. بر اساس نقشه راهبردی، سه راهبرد مهم توسعه این نوع گردشگری، "برگزاری دوره­ای جشنواره­ های هوشمند قومی-کشاورزی با استفاده از تنوع قومی و فرهنگی"، "ایجاد شتاب­ دهنده تخصصی گردشگری هوشمند کشاورزی با استفاده از ظرفیت شرکت ­های دانش ­بنیان" و "ایجاد آزمایشگاه گردشگری هوشمند با استفاده از قابلیت‌های مرکز نوآوری" می­باشد. این پژوهش پیشنهاد می‌کند که ضمن تسهیل زیرساخت‌ها، برنامه‌ریزی لازم برای آموزش و آشنا کردن کشاورزان با گردشگری کشاورزی و هوشمندسازی آن، از طریق برنامه‌ها و نرم‌افزارهای آموزشی و همچنین رسانه‌های پرمخاطب انجام شود.
کلیدواژه‌ها
توسعه پایدار روستایی
تکنیک Meta- SWOT
رشد اقتصادی
گردشگری کشاورزی
گردشگری هوشمند

عنوان مقاله English

Application of an Integrated Analytical Framework for Identifying Smart Agricultural Tourism Development Strategies in Kermanshah Province

نویسندگان English

AmirHossien Alibeygi 1
Masoumeh Taghibaygi 2
1 Department of Agricultural Extension and Education, College of Agriculture & Nature Resources, Razi University, Kermanshah, Iran.
2 Department of Agricultural Extension and Education, College of Agriculture & Nature Resources, Razi University, Kermanshah, Iran.
چکیده English



Rural areas possess significant agricultural and cultural potential but often encounter structural challenges. Smart agricultural tourism can help address these issues by establishing a systematic connection between farming practices and tourism while utilizing technology-based solutions. However, the widespread adoption of this technology faces significant challenges. This research aims to develop strategies for enhancing smart agricultural tourism in Kermanshah Province, employing the Meta-SWOT analytical framework. The study is descriptive-analytical, with data collected through interviews and questionnaires. Eighteen experts from the agricultural and tourism sectors in the province were purposively selected as participants. The findings indicate that the province's key resources and capabilities for advancing smart agricultural tourism include: “a large number of agricultural land users,” “a diverse range of agricultural, livestock, horticultural, and fisheries activities,” and “the presence of specialized and experienced human resources in agriculture.” Additionally, the analysis of environmental factors revealed significant obstacles to the development of smart agricultural tourism in the province, including insufficient and inadequate training for farmers regarding the benefits of smart agricultural tourism, climate change and natural disasters such as prolonged droughts and water scarcity, and the aging population of farmers. Based on the strategic plan, three crucial strategies for promoting digital agriculture have been proposed: creating a network of smart ethnic-agricultural festivals that leverage ethnic and cultural diversity; establishing a specialized accelerator for smart agricultural tourism utilizing the resources of knowledge-based companies; and developing a living laboratory for smart tourism by drawing on the capabilities of innovation centers. It is recommended that, in addition to enhancing infrastructure, comprehensive planning be implemented to educate and familiarize farmers with agricultural tourism. This education can be facilitated through training programs, digital learning resources, and mass media to make these initiatives more effective.

کلیدواژه‌ها English

Agritourism, Economic growth, Meta-SWOT Technique, Smart tourism, Sustainable rural development
اصلانی، ن.، آندرواژ، ل.، و آریا، ک. (1403). ارائه مدل استراتژی ­های توسعه گردشگری هوشمند در ایران. مجله مدیریت بازاریابی، شماره 63، صص 36-20. . https://www.10.22428/ JOMM-2312-2112
رضوانی، م. ر.، فرجی سبکبار، ف.ع.، قدیری معصوم، م.، و زینتی ­فخرآباد، ح. (1403). مرور نظام­مند پژوهش­ های گردشگری هوشمند در نواحی روستایی (سال­های 2000تا 2022). مجله پژوهش­های روستایی، دوره 15، شماره 3، صص 198-183. 10.22059/JRUR.2025.356635.1825. https://www
زینتی­فخرآباد، ح. (1404). ارائه الگوی توسعه مقصدهای گردشگری هوشمند در نواحی روستایی مورد مطالعه :روستاهای هدف گردشگری استان البرز. رساله دکتری، گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران.
عنابستانی، ع. ا.، و بارانی‌علی‌اکبری، س. (1403). تحلیل فضایی عوامل مؤثر بر شکل ­گیری رهیافت گردشگری هوشمند روستایی (مورد مطالعه: روستاهای هدف گردشگری شرق استان کرمانشاه). برنامه­ریزی فضایی، دوره 14، شماره 3، صص 114-87.  https://www.10.22108/SPPL.2024.141126.1782
غیاثوند، م.، و عباسی، ع. (1403). چالش­ها و راهکارهای گردشگری هوشمند کشاورزی: مرور نظام­مند منابع. مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، دوره 20، شماره 2، صص 249-225. 10.22034/iaeej.2025.226359. https://www
فارغ، س. ع.، و رضایی، ن. (1403). راهبرد نقاط تماس در خدمات گردشگری کشاورزی مبتنی بر انگیزه گردشگران (نمونه موردی: مزرعه زعفران خراسان جنوبی). گردشگری و اوقات فراغت، دوره 9، شماره 17، صص 185-159. https://www.10.22133/tlj.2024.442578.1152.
کریمی، ا.، گرجی، م. ب.، و سمیعی، ر. (1400). ارائه الگوی گردشگری کشاورزی با رویکرد داده بنیاد. مجله آمایش جغرافیا فضا، دوره 11، شماره 40، صص 146-133  https://www 10.30488/gps.2021.272229.3366
نادری، ن.، آینه، م.، بخشم، م.، و خسروی، ا. (1404). ارائه یک مدل برای توسعه پایدار گردشگری کشاورزی با تأکید بر هوش مصنوعی (مطالعه موردی: شهرستان پاوه). فصلنامه مطالعات جغرافیایی مناطق کوهستانی، دوره 1، شماره 21، صص 108-87.  https://www 10.22034/gsma.2025.2034569.1009
 
Alsharif, A., Isa, S. M., and Alqudah, M. N. (2024). Smart tourism, hospitality, and destination: A systematic review and future directions. Journal of Tourism and Services, 29(15), 804-5650. https://doi.org/10.29036/jots.v15i29.746
Boraste, V. B. (2022). New trends in travel and tourism industry: An overview. Sustainable development for society, industrial development, material, energy and environment: Key issues, opportunities and challenges. India: Pune, Jyotikiran Publication.
Chen, S. X., Zhang, Y., and Tse, S. W. T. (2024). Untangling the smart tourism technostress enigma: Assessing the effects of smart technology-related stressors on smart tourism avoidance behaviors in senior tourists. Journal of Travel & Tourism Marketing, 41(9), 1161–1176. https://doi.org/10.1080/10548408.2024.2404839
Egbengwu, V., Garn, W., and Turner, C. J. (2025). Metaverse for manufacturing: Leveraging extended reality technology for human centric production systems, Sustainability, 17(1), 280. https://doi.org/10.3390/su17010280
Hubner, I. B., Lemy, D. M., Pramezwary, A., and Djakasaputra, A. (2024). Antecedents of happiness and tourism servicescape satisfaction and the influence on promoting rural tourism. International Journal of Sustainable Development & Planning, 1910, 191033. https://doi.org/10.18280/ijsdp.191033
Huo, T., Yuan, F., Huo, M., Shao, Y., Li, S., and Li, Z. (2023). Residents’ participation in rural tourism and interpersonal trust in tourists: The mediating role of residents’ perceptions of tourism impacts. Journal of Hospitality and Tourism Management, 54, 457–471. https://doi.org/10.1016 /j.jhtm. 2023.02.011
Jenkins, R. G. (2014). Agriculture and tourism development: The case of St. Kitts. Dissertation/Thesis, University of Waterloo. Geography - Tourism Policy and Planning.
Jin K, Zhong, Z. Z., and Zhao, E. Y. (2024). Sustainable digital marketing under big data: An AI random forest model approach IEEE Trans. Engineering Management Journal, 71, 3566–3579. https://doi.org/10.1109/TEM. 2023.3348991
Liu, Y., and Guan, P. (2022). Construction of a smart tourism service platform based on the Internet of Things under Computer- Aided Technology. Computer-Aided Design and Applications, 19, 36–46. https://doi.org/10.14733/cadaps. 2022. S6
Lee Chin, W., Dato Musa, S. F. P., and Coetzee, W. (2021). Agritourism resilience against Covid-19: Impacts and management strategies. Chin & Pehin Dato Musa, Cogent Social. 7(1), 314-327. https://doi.org/10.1080/23311886.2021.1950290
Myrovali, G., Tzanis, G., and Morfoulaki, M. (2024). Sustainable tourism through digitalization and smart solutions. Sustainability, 17, 5383. https://doi.org/10.3390/ su17125383.
Rosario, A. T., and Dias, J. C. (2024). Exploring the landscape of smart tourism: A systematic bibliometric review of the literature of the internet of things. Administrative Sciences, 14, (22), 1-36. https://doi.org/10.3390/admsci14020022
Revollo-Fernández, D. A., Lithgow, D., Von Thaden, J. J., Salazar-Vargas, M. D. P., and Rodríguez de los Santos, A. (2024). Unlocking local and regional development through nature-based tourism: exploring the potential of agroforestry and regenerative livestock farming in Mexico. Economies, 12 137. https://doi.org/10.3390/economies12060137
Rocha J. (2020). Smart Tourism and Smart Destinations for a Sustainable Future. In: W. Leal Filho, et al. (eds.), Decent Work and Economic Growth, Encyclopedia of the UN Sustainable Development Goal, 1-10. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-71058-7_88-1.
Singha, M., Lee, M., and Tsai, K. (2025). The impact of smart tourism technologies on engagement, experiences, and place attachment: A focused study with gamification as the moderator. Journal of Destination Marketing & Management, 36, 100997. https://doi.org/10.1016/j.jdmm.2025.100997.
Susanti, C. E., Hermanto, Y. B., and Suwito, B. (2023). The effect of tourist destination image (TDI) on intention to visit through tourism risk perception (TRP) of COVID-19 in the tourism industry in the new normal era in Indonesia: Case study in east java. Journal of Risk and Financial Management, 16(2), 76. https://doi.org/10.3390/jrfm16020076
Shen, S., and Wang, Q. (2018). Innovation strategy of traditional village tourism development in Liaoning province under the background of Smart Village Construction. In 2018 International Conference on Intelligent Transportation, Big Data & Smart City (ICITBS. IEEE.85-88. https://doi.org/Bookmark: 10.1109/ICITBS.2018.00030
Thakur, A., Singla, K., and Mohanty, S. H. (2023). Smart fields, smart yields: Unlocking sustainable agritourism through digitalization. Drishtikon: A Management Journal, 14(1).47-64.
Varotsis, N. (2022). Digital entrepreneurship and creative industries in tourism: A research Agenda. Economies, 10(7), 167. Retrieved from https://www.mdpi.com/2227-7099/10/7/167.
Wang, Y., Shen, S., Sotiriadis, M., and Zhang, L. (2020). Suggesting a framework for performance evaluation of tourist attractions: Abalance score approach. Sustainability, 12(15), 6220. https://doi.org/10.3390/su12156220
Wei, H. (2021). Integrated development of rural eco-tourism under the background of artificial intelligence applications and wireless Internet of Things. Journal of Ambient Intelligence and Humanized Computing, 1-13. https://doi.org/10.1007/s12652-021-03104-0.
World Tourism Organization. (2023). Econimic contribution of tourism and impact of Covid-19. UNWTO tourism data dashboard. Available at: <https;// www.unwto.org/statistics-data/economic-contribution-tourism and impact covid19>.
Ye, H., Zhang, K., and Law, R. (2021). A framework of implications for smart tourism development in Hong Kong. Journal of Smart Tourism, 1(1), 31-39. https://doi.org/10.52255/smarttourism.2021.1.1.5.
Zu, M. (2025). Forecasting agricultural tourism experience quality using internet of things and big data in China. Environmental Research Communication, 7, 055023. https://doi.org/10.1088/2515-7620/add793
علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 08 اسفند 1404