سازه‌های مؤثر بر پذیرش تعاون و کار گروهی در شهرستان بویراحمد: ارائه‌ی الگویی توسعه‌یافته از نظریه‌های عمل منطقی و رفتار برنامه‌ریزی شده

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی سابق کارشناسی ارشد گروه مدیریت توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج

2 استادیار گروه مدیریت توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج

چکیده

تعاونی‌ها به‌عنوان بسترساز مشارکت در عرصه‌های مختلف اقتصادی- اجتماعی، از عالی‌ترین مظاهر تجلی مردم‌سالاری محسوب می‌شوند، اما در بسیاری از مناطق کشور، اقبال عمومی چندانی به فعالیت‌های تعاونی وجود ندارد. بنابراین، سوالی که در اینجا مطرح می‌شود این است که دلیل این امر چیست؟ به عبارت دیگر، چرا استقبال از فعالیت‌های تعاونی و گروهی چندان قابل ملاحظه نمی‌باشد؟ بررسی سازه‌های مؤثر بر پذیرش نظام تعاون، به برنامه‌ریزان جهت شناسایی تسهیل‌کننده‌ها و بازدارنده‌های شکل‌گیری و توسعه‌ی فعالیت‌های گروهی از جمله تعاونی‌ها کمک خواهد نمود. از این‌رو، مطالعه‌ی پیمایشی حاضر به تبیین الگویی علّی بین سازه‌های مؤثر بر رفتار پذیرش تعاون پرداخته است. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌ای ساختارمند از 486 نفر از ساکنان شهرستان بویراحمد بدست آمد که به روش تصادفی طبقه‌بندی شده انتخاب شده بودند. پس از تأیید روایی و پایایی ابزار پژوهش، تحلیل سازه‌های تأثیرگذار بر رفتار مورد نظر و نیز میزان تأثیر سازه‌ها بر یکدیگر (بررسی الگوی علّی) به روش تحلیل مسیر صورت گرفت. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که رابطه‌ی علّی مثبت و معنی‌داری بین سازه‌های نگرش نسبت به تعاون، هنجارهای ذهنی، کنترل رفتاری محسوس و سودمندی با قصد پذیرش تعاون وجود دارد. افزون بر این، برای اطمینان از درستی مدل‌ها، آزمون‌های برازندگی با استفاده از نرم‌افزار  AMOSانجام گرفت. یافته‌ها نشان داد که سنجه‌های الگوی پیشنهادی به خوبی با داده‌های گردآوری شده برازش داشته و این الگو با واقعیت جامعه انطباق دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Factors Influencing the Adoption of Cooperation and Team Work In Boyer-Ahmad County: An Extending Model Of Theory Of Reasoned Action (TRA) And Theory Of Planned Behavior (TPB)

نویسندگان [English]

  • Morteza Nouri 1
  • Mehdi Nooripoor 2
1 Former M.Sc. student , Dept. of Rural Development Management, College of Agriculture, Yasouj University
2 Assisstant Professor, Dept. of Rural Development Management, College of Agriculture, Yasouj University
چکیده [English]

Despite cooperatives are the highest manifestations of democracy, there are a few interests towards cooperation and team work in our country. Thus, investigating the reasons beyond this and the extent by which why cooperation and team works are not welcomed by our people is really necessary. Study of factors influencing adoption of cooperation and team works, will help planners and policy makers to identify facilitators and barriers of cooperation and team works formation. So, a survey research method was used in this study to investigate factor influencing cooperation and team work based on a causal model. Data were collected using a pre designed questionnaire among a research sample consisted of 486 residents of Boyer-Ahmad County that were selected via stratified random sampling technique. After verifying validity and reliability of the questionnaire, either factors influence the supposed behavior or the effects of factors on each other were analyzed using path analysis technique. The findings showed that there is a causal and statistically significant relationship between predictor factors i.e. attitude towards cooperation, subjective norms, perceived behavioral control and usefulness in one hand and adoption intention as response variables in the other hand. Furthermore, to ensure the accuracy of the models, the fit nesses of them were tested by AMOS software. Findings of this stage showed that the proposed model adequately fits collected data and also the model fits with research population’s real situation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • cooperation
  • Attitude
  • Subjective Norm
  • Perceived Behavioral Control
  • self-efficacy
  • Usefulness
  • Boyer-Ahmad

اداره کل تعاون استان کهگیلویه و بویراحمد. (1390). آمار تعاونی‌های استان در برنامه‌ی سوم و چهارم توسعه. منتشر نشده.

ازکیا، م. (1369). جامعه‌شناسی توسعه و توسعه‌نیافتگی روستایی ایران. تهران: انتشارات اطلاعات.

ازکیا، م. (1376). عوامل اجتماعی، اقتصادی و فنی موثر برای حفظ و یکپارچه‌سازی طرح‌های مرتعداری استان‌های فارس و کهگیلویه و بویراحمد. طرح پژوهشی مصوب سازمان جنگل‌ها و مراتع. منتشر نشده.

انصاری، ا. (1375). مشارکت و نقش ارزش‌های فرهنگ روستایی در توسعه. نشریه‌ی علمی پژوهشی دانشکده‌ی ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان، شماره 8، ص. 11-1.

رحیمی، ع. ا. و جوینی، ع. (1386). بررسی عوامل تأثیرگذار بر گرایش دانش آموزان به فعالیت‌های تعاونی در خراسان شمالی. تعاون، جلد 189، شماره190،ص. 63-51.

شاه‌ولی، م. و نوری‌پور، م. (1386). سازه‌های مؤثر بر نگرش دانشجویان کشاورزی کشور: راهکارهای هدایت داوطلبان به رشته‌های کشاورزی. مجلهی علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، جلد، شماره 1، ص. 71-55.

شریف‌زاده، ا.، رضوی، س. م.، عربیون، ا. و غلامرضایی، س. (1387). تسهیل کارآفرینی جمعی به‌عنوان بنیان رفتاری برای پیدایش و توسعه‌ی تعاونی‌های کارآفرین. تعاون، شماره 196، ص. 68-46.

شعبانعلی فمی، ح.، خانی، ف.، چوبچیان، ش و رستمی، ف. (1387). تحلیل عوامل اقتصادی مؤثر بر عملکرد تعاونی‌های زنان در ایران. پژوهشهای جغرافیای انسانی، شماره 66، ص.131-117.

شکیبا‌مقدم، م. (1385). مدیریت تعاونی‌ها. تهران: مؤسسه‌ی انتشاراتی میر.

شهبازی، ا. (1375). توسعه و ترویج روستایی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

صفری، ح.، آریان‌فر، خ. و ابراهیمی، ع. (1388) . عوامل مؤثر بر موفقیت شرکت‌های تعاونی مصرف برتر. تعاون، جلد 20، شماره212، ص.51-33.

طاهرخانی، م. و قرنی‌آرانی، ب.  (1383). مطالعه عوامل مؤثر بر گرایش روستاییان به تشکیل تعاونی‌های روستایی، مطالعه‌ی موردی: دهستان قنوات قم. تحقیقات جغرافیایی، شماره 78، ص. 101-81.

علوی‌تبار، ع. ر. (1379). مشارکت در اداره‌ی امور شهرها، بررسی الگوی مشارکت شهروندان در اداره‌ی امور شهرها (تجارب جهانی و ایران). تهران: انتشارت سازمان شهرداری‌های کشور.

فرشادفر، ع. (1379). اصول و روش‌های آماری. کرمانشاه: انتشارات طاق بستان.

فیض‌آبادی، ح.، بصیری، ع و رجائی‌صدر، ز. (1388). بررسی و تحلیل ویژگی‌های تعاونی‌‌های برتر کشور. تعاون، جلد20، شماره 204،ص. 145-129.

کریمی، ف. و نوری‌پور، م. (1390). بررسی میزان موفقیت تعاونی‌های تولید روستایی و سازه‌های مؤثر بر آن (مورد مطالعه شهرستان بویراحمد). مقاله ارائه شده در همایش جهاد اقتصادی با محوریت کشاورزی و منابع طبیعی، یاسوج، 2 الی 3 اسفندماه 1390.

کلانتری، خ. (1391). پردازش و تحلیل داده‌ها در تحقیقات اجتماعی- اقتصادی. تهران: انتشارات فرهنگ صبا.

کلباسی اصفهانی، ع. ا. (1376). تحقیقی پیرامون نقش تعاونی‌ها در نظام اقتصاد جمهوری اسلامی ایران. تهران: انتشارات ثمر.

کوهی، ک. (1388). راهکارهای ارتقای فرهنگ تعاون (مطالعه­ی موردی استان آذربایجان شرقی). تعاون، جلد20، شماره202 و 203، ص. 18-1.

مرکز آمار ایران. (1385). سرشماری سراسری نفوس و مسکن. قابل دسترس در سایت: www.amar.org

وزارت تعاون، معاونت طرح و برنامه. (1385). سند ملی توسعه‌ی بخش تعاونی اقتصاد جمهوری اسلامی ایران. 25 صفحه.

یعقوبی، ن. م و شاکری، ر. (1387). مقایسه‌ی تحلیلی مدل‌های پذیرش فناوری با تأکید بر پذیرش بانکداری اینترنتی. فصلنامه‌ی علوم مدیریت ایران، جلد3، شماره 11، ص. 44-21.

 

Ajzen, I. (2002). Perceived behavioral control, self-efficacy, locus of control, and the theory of planned behavior. Applied Social Psychology, 32: 665-683.

Ajzen, I. (1988). Attitudes, Personality, And Behaviour. Dorsey Press, Chicago.

Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2): 179 – 211.

Ajzen, I. and Madden, T. J. (1986). Prediction of goal-directed behavior: attitudes, intentions and perceived behavioral control. Journal of Experimental Social Psychology, 22: 453 – 474.

Alexandris, K., Barkoukis, V. and Tsormpatzoudis, C. (2007). Does the theory of planned behavior elements mediate the relationship between perceived constraints and intention to participate in physical activities? A study among older individuals. European Review Aging and Physical Activity, 4: 39–48.

Anderson, S. L., and Betz, N. E. (2001). Sources of social self-efficacy expectations: Their measurement and relation to career development. Journal of Vocational Behavior, 58: 98–117.

Armitage, C., and Conner, M. (1999). Distinguishing perceptions of control from self-efficacy: predicting consumption of a low-fat diet using the theory of planned behavior. Journal of Applied Social Psychology, 29(1): 72-90.

Au, L., Wright, N., and Botton, C. (2003).Using structural equation modeling approach (SEM) to examine leadership of heads of subject departments (HODs) as perceived by principals and vice- principals, heads of subject departments and teachers within school based management (SBM) secondary schools: some evidence from Hong Kong. School Leadership and Management, 23 (4):481-498.

Bandura, A. (1977). Self-efficacy: towards a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(2): 191-215.

Beedel, J., and Rehman, T. (2000). Using social-psychology models to understand farmers' conservation behaviour. Journal of Rural Studies, 16: 117-127.

Biddle, S. J. H., and Nigg, C. R. (2000). Theories of exercise behavior. International Journal of Sport Psychology, 31: 290-304.

Boon Yuen, N., and Mohammad Azree, R. (2005). A socio-behavioral study of home computer users’ intention to practice security. Journal of Applied Social Psychology, 25(4): 234-247.

Chen, M. F. (2007). Consumer attitudes and purchase intentions in relation to organic foods in Taiwan: Moderating effects of food-related personality traits. Food Quality and Preference, 18: 1008–1021.

Clark- Richardson, A. A. (2003). The theory of planned behavior in predicting attendance at environmental horticulture extension programs. A thesis presented to the graduate school of the University of Florida in partial fulfillment of the requirements for the degree of master of science, University of Florida, USA.

Conner, M., and Armitage, C. J. (1998). Extending the theory of planned behavior: A review and avenues for further research. Journal of Applied Social Psychology, 28: 1429 – 1464.

Dakurah H. A., Goddard, E., and Osuteye, N. (2005). Attitudes Towards and Satisfaction with Cooperatives in Alberta. A Survey Analysis. Proceeding of an American Agricultural Economics Association Annual Meeting, Rhode Island, 24-27 July 2005.

Davidson, A. R., Yantis, S., Norwood, M., and Montano, D. E. (1985). Amount of information about the attitude objective and attitude-behaviour consistency. Journal of Personality and Social Psychology, 49(5):1184-1198.

Davis, F. D. (1989). Perceived usefulness, perceived ease of use, and user acceptance of information technology. Management Information System Quarterly, 13(3): 319-340.

Eagly, A., and Chaiken, S. (1993). The Psychology of Attitudes. Harcourt Brace Jovanovich College Publishers.

Fishbein, M., and Ajzen, I. (1975). Belief, attitude, intention and behavior: An introduction to theory and research. Addison-wesley. publishing company, USA.

Gefen, D., Straub, D. W., and Bourdreau, M. (2000). Structural equation modeling and regression: Guideline for research practice. Communications of Association for Information Systems, 4(7):1-78.

Kaiser, F. G. (2006). A moral extension of the theory of planned behavior: Norms and anticipated feelings of regret in conservationism. Personality and Individual Differences, 41: 71–81.

Keil, M., Beranek, P. M., and Konsynski, B. R. (1995). Usefulness and ease of use: field study evidence regarding task considerations. Decision Support Systems, 13(1), 75–91.

Lu, Y., Zhou, T., and Wang, B. (2009). Exploring Chinese users’ acceptance of instant messaging using the theory of planned behavior, the technology acceptance model, and the flow theory. Computers in Human Behavior, 25: 29–39.

Mak, A. S., and Tran, C. (2001). Big five personality and cultural relocation factors in Vietnamese Australian students' intercultural social self-efficacy. International Journal of Intercultural Relations, 25:181–201.

Mathieson, K. (1991). Predicting user intentions: Comparing the technology acceptance model with the theory of planned behavior. Information Systems Research, 2(3): 173-191.

Meinhold, J. L., and Malkus, A. J. (2005). Adolescent environmental behaviors: can knowledge, attitudes, and self-efficacy make a difference? Environment and Behavior, 37(4): 511-532.

Melkote, S. R. (1998). Communication for development in the third world. Sage publication. New Dehli, Newbury Park, London.

Orleans, C. T. (2000). Promoting the maintenance of health behavior change: Recommendations for the next generation of research and practice. Health Psychology, 19: 76-83.

Ozer, G., and Yilmaz, E. (2011). Comparison of the theory of reasoned action and the theory of planned behavior: An application on accountants’ information technology usage. African Journal of Business Management, 5(1):50-58.

Patten, L. M. (2000). Proposing empirical research: A guide to the fundamentals (second edition). Pyrczak publishing, Los Angeles, USA.

Peterson, T.O., and  R.B. Arnn. (2005). Self-efficacy: the foundation of human performance. Performance Improvement Quarterly, 18(2): 5–18.

Shannon, J., Kirkley, B., Ammerman, A., Keyserling, T., Kelsey, K., DeVellis, R., and Simpson, R. J. (1997). Self-efficacy as a predictor dietary change in a low-socioeconomic-status southern adult population. Health Education Behavior, 24(3): 357-368.

Taleb, M., Firouzabadi, S. A., and Hosseini, S. R. (2011). Factors influencing attitude among the  villagers’ to participate in rural cooperatives: A case study of rural cooperatives of Koushk Hezar Beyza village, Fars, Iran. European Journal of Social Sciences, 21(3): 427- 435.

Tavousi, M., Hidarnia, A. R., Montazeri, A., Hajizadeh, E., Ghofranipour, F., and Taremain, F. (2009). Are perceived behavioral control and self-efficacy distinct constructs? European Scientific Research, 30(1): 146-152.

Taylor, S., and Todd, P. (1995). Understanding information technology usage: A test of competing models. Information systems research, 6(2), 144-176.

Terry, D. J., and O’Leary, J. E. (1995). The theory of planned behaviour: The effects of perceived behavioral control and self-efficacy. British Journal of Social Psychology, 34: 199 – 220.

Van den Putte, B. (1993). On the theory of reasoned action, unpublished dissertation, University of Amsterdam, the Netherlands.