تحلیل سازه ‏های محیط‌ زیستی تأثیرگذار بر رفتار حفاظت از محیط ‏زیست روستاییان شهرستان باغ‏ملک استان خوزستان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی، دانشگاه زنجان

2 دانشیار، گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی، دانشگاه زنجان

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی، دانشگاه زنجان

چکیده

هدف این مطالعه، تحلیل سازه ­های محیط‌ زیستی تأثیرگذار بر رفتار حفاظت از محیط ­زیست روستاییان بود. روش تحقیق، مطالعه توصیفی ـ همبستگی بود که با استفاده از فن پیمایش انجام شد. جامعه آماری این پژوهش، سرپرستان خانوار روستایی بخش مرکزی شهرستان باغ‏ملک استان خوزستان بودند که با استفاده از جدول کرجسی و مورگان، 341 نفر به‌عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. روش نمونه­ گیری از نوع تصادفی طبقه­ ای تناسبی بود. ابزار تحقیق، پرسشنامه بود که روایی ظاهری و محتوایی آن با استفاده از نظرسنجی از متخصصان مورد تأیید قرار گرفت. پایایی ابزار تحقیق با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ تأیید شد. برای تجزیه و تحلیل داده­ ها از تکنیک چند متغیره مدل‌سازی معادلات ساختاری در نرم­افزار AMOS و SPSS استفاده شد. نتایج آمار توصیفی نشان داد از بین شش متغیر مورد مطالعه وضعیت سه متغیر (اخلاق، ارزش ­ها و نگرش محیط‌ زیستی) در سطح متوسط و سه متغیر دیگر (نگرانی، قصد و رفتارهای محیط‌ زیستی) در سطح بالا بود. نتایج تحقیق نشان داد که متغیرهای اخلاق، ارزش­ ها، نگرش، نگرانی و نیت محیط‌ زیستی از اثر معنی ­داری بر متغیر رفتار محیط‌ زیستی برخوردار بودند. به­ طوری­که­ این متغیرها توانستند در حدود 76 درصد از واریانس رفتار حفاظت از محیط‏ زیست روستاییان را تبیین کنند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of Environmental Factors Affecting Environmental Conservation Behavior of Villagers in Baghmalek Township, Khuzestan Province

نویسندگان [English]

  • Amir Naeimi 1
  • Rohollah Rezaei 2
  • s. kosar Mousapour 3
1 Assistant Professor, Department of Agricultural Extension, Communication and Rural Development, University of Zanjan
2 Associate Professor, Department of Agricultural Extension, Communication and Rural Development, University of Zanjan
3 Former M.Sc. Student, Department of Agricultural Extension, Communication and Rural Development, University of Zanjan
چکیده [English]

The purpose of this study was to analyze environmental factors affecting environmental conservation behavior of villagers. The research method was descriptive-correlational, which was carried out using survey technique. The statistical population consisted of rural households in central region of Baghmalek township located at Khuzestan Province (N=3005) that 341 heads of rural households were selected using Krejcie and Morgan. Sampling method was proportional stratified random sampling. The research instrument was a questionnaire which its Face and content validity were confirmed by a panel of experts. The reliability of the scales was approved with Cronbach's alpha coefficient. Data was analyzed using Structural Equation Modeling multivariate technique by AMOS and SPSS. Descriptive results showed that among six variables, three variables (including enviornmental ethics, values and attitudes) were at avrage level and three other variables (including enviornmental concern, intention and behvior) were at high level. The results of structural equation modeling showed that the mentioned variables had significant effect on behavior so that these variables explained about 76 percent of the variability of environmental conservation behavior.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Environmental Conservation Behavior
  • Villagers
  • Environmental Factors

اسحاقی، س. ر.، حجازی، ی.، و علم بیگی، ا. (1394). تفکیک سطوح نگرانی­ه ای زیست­ محیطی روستاییان بر اساس متغیرهای اجتماعی: کاربردی از مدل لجستیک دووجهی. مجله پژوهش ­های روستایی، دوره ۶، شماره ۲، صص 252-233.

افشاری، ز.، آجیلی، ع.، رضائی‏ مقدم، ک.، و بیژنی، م. (1390). بررسی نگرش‌های پایداری در بین کشاورزان پنبه‌کار استان اصفهان. مجله‌ تحقیقات اقتصاد و توسعه‌ی کشاورزی ایران، دوره 2-42، شماره 3، صص 431-423.

پور، س.، و سعادت­ یار، ف. (1391). تحلیل و بررسی نگرش­ ها و نیات رفتاری مسئولانه محیط‌زیستی با توجه به شهروند محیط‌ زیستی. مجله علمی ترویجی راهبرد یاس، شماره 29، صص 197-214.

حجازی، س. ی.، و اسحاقی، س. ر. (1393). تبیین رفتار محیط‌ زیستی روستاییان استان‌های غرب کشور بر اساس مدل رفتار برنامه ‏ریزی شده. مجله تحقیقات توسعه و اقتصاد کشاورزی ایران، دوره 45، شماره 2، صص 267-257.

رحمانی، ز.، و طالبی بریجانی، س. (1395). تأثیر نگرانی‏ های زیست‌ محیطی بر قصد خرید محصولات با بسته‌بندی دوستدار محیط‌ زیست. اولین همایش ملی علوم انسانی با رویکرد مدیریت و اقتصاد مقاومتی، ساری، 14بهمن، صص14-1.

رحیمی فیض ­آباد، ف.، یزدان­ پناه، م.، فروزانی، م.، محمدزاده، س.، و بورتن، ر. (1395). تبیین رفتار حفاظت از آب کشاورزان با استفاده از تئوری توسعه­ی افته رفتار برنامه ­ریزی شده: مورد مطالعه شهرستان الشتر. مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی، دوره 12، شماره 2، صص 17-1.

صالحی، ص.، و امامقلی، ل. (1395). نقش هنجارهای فردی و اجتماعی در شکل‌گیری رفتار حامی محیط‌ زیست. فصلنامه آموزش محیط ­زیست و توسعه پایدار، دوره 4، شماره 3، صص 21-12.

 

صالحی، ص.، و امامقلی، ل. (1391). سرمایه فرهنگی و نگرش و رفتارهای محیط‌ زیستی (مطالعه موردی: استان کردستان). فصلنامه انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، دوره 8، شماره 28، صص120-91.

صالحی، ص.، و پازوکی ­نژاد، ز. (1395). تحلیل عوامل اجتماعی- فرهنگی مؤثر بر گرایش روستاییان به کشاورزی پایدار (مطالعه موردی: روستاهای شهرستان بابلسر). فصلنامه پژوهش و برنامه ­ریزی روستایی، سال 5، شماره13، صص 82-67.

صالحی، ص.، و حمایت خواه جهرمی، م. (1393). مقایسه‌ی تحلیلی ارزش‌های محیط‌ زیستی جهان اسلام و غرب؛ تحلیل ثانویه داده‌های پیمایش ارزش‌های جهانی (WVS). مجله مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دوره‌ 2، شماره 3، صص 523-505.

صالحی عمران، ا.، و آقامحمدی، ع. (1387). بررسی دانش، نگرش و مهارت­های زیست ­محیطی معلمان آموزش دوره­ ی ابتدایی استان مازندران. فصلنامه­ ی تعلیم و تربیت، دوره 24، شماره 3، صص 118-91.

غزانی، ع.، و بیژنی، م. (1395). کاربردهای نگرشی ارزشی زیست­ محیطی در تحلیل رفتار زیست­ محیط گرایانه کشاورزان به منظور حفاظت از خاک. مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، دوره 2-47، شماره 1، صص 91-81.

محبوبی، م.، و رمضانی، ن. (1390). سنجش اخلاق محیط‌ زیستی روستاییان در استان گلستان. مجله اخلاق در علوم و فناوری، دوره 6، شماره 3، صص67-58.

منتی­زاده، م.، و زمانی، غ. (1391). تدوین مدل رفتار زیست ­محیطی زارعان شهرستان شیراز. مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی، جلد 8، شماره 2، صص 74-63.

منتی ­زاده، م.، زمانی، غ.، و غلامرضایی، س. (1394). واکاوی هنجارهای اخلاقی زیست­ محیطی کشاورزان: مورد مطالعه کشاورزان شهرستان شیراز.  مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی، دوره 11، شماره 2، صص 65-49.

منتی ­زاده، م.، زمانی، غ.، و کرمی، ع. (1393). مدل ­یابی رفتار زیست­ محیطی زارعان شهرستان شیراز با استفاده از تئوری ارزش ـ عقیده ـ هنجار استرن. مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، دوره 45، شماره 4، صص 624-613.

ولی­ زاده، ن.، بیژنی، م.، و عباسی، ع. (1394). تحلیل محیط ­زیست­ گرایانه رفتار مشارکتی کشاورزان در حفاظت از منابع آب سطحی در حوضه جنوبی آبریز دریاچه ارومیه. مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی، دوره 11، شماره 2، صص 201-183.

هوشمندان­ فرد، ز.، و شمس، ع. (1395). عوامل مؤثر بر رفتار مصرف سموم شیمیایی توسط گلخانه‌داران استان زنجان. مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی ، دوره 12، شماره 1، صص 131-119.

 

Aertsens, J., Verbeke, W., Mondelaers, K., and Van Huylenbroeck, G. (2009). Personal determinants of organic food consumption: A review. British Food Journal, 111(10), 1140-1167.

Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50, 179- 211.

Ajzen, I., and Fishbein, M. (2005). The influence of attitudes on behavior. In B.T. Albarracin, B.T. Johnson, and M.P. Zanna (Eds.), Handbook of Attitudes, PP. 173–221. Erlbaum: Mahwah, NJ, USA,

Al-Aidaros, A.H., Shamsudin, F.M., and Idris, K.M. (2013). Ethics and ethical theories from an Islamic perspective. International Journal of Islamic Thought (IJIT),4, 1-13.

Bamberg, S., and Moser, G. (2007). Twenty years after Hines, Hungerford, and Tomera: A new meta-analysis of psycho-social determinants of pro-environmental behaviour. Journal of Environmental Psychology, 27, 14-25.

Bijani, M., Ghazani, E., Valizadeh, N., and Fallah Haghighi, N. (2017). Pro-environmental analysis of farmers' concerns and behaviors towards soil conservation in central district of Sari County, Iran. International Soil and Water Conservation Research, 5, 43-49

Biswas, A., and Roy, M. (2015). Green products: an exploratory study on the consumer behavior in emerging economies of the east. Journal of Cleaner Production, 87, 463-468.

Bleda, M., and Valente, M. (2009). Graded eco-labels: A demand-oriented approach to reduce pollution. Technological Forecasting and Social Change, 76, 512–524.

Bonini, S., and Oppenheim, J. (2008). Cultivating the green consumer. Stanford Social Innovation Review, 6 (4), 56–61.

Bronfman, N., Cisternas, P., Lopez-Vazquez, E., Maza, C., and Oyanedel, J. (2015). Understanding attitudes and pro-environmental behaviors in a Chilean community. Sustainability, 7, 14133-14152.

Cameron, L.D., Brown, P.M., and Chapman, J.G. (1998). Social value orientations and decision to take proenvironmental action. Journal of Applied Social Psychology, 28(8), 675–697.

Caruana, R., Glozer, S., Crane, A., and McCabe, S. (2014). Tourists' accounts of responsible tourism. Annals of Tourism Research, 46, 115-129

Chen, M. (2015). An examination of the value-belief-norm theory model in predicting pro-environmental behaviour in Taiwan. Asian Journal of Social Psychology, 18(2), 145-151.

Chryssohoidis, G. M., and Krystallis, A. (2005). Organic consumers' personal values research: Testing and validating the list of values (LOV) scale and implementing a value-based segmentation task. Food Quality and Preference, 16(7), 585-599.

Davies, J., Foxall, G.R., and Pallister, J. (2002). Beyond the intention–behavior mythology: An integrated model of recycling. Marketing Theory, 2(1), 29-113.

Diaz-Rainey, I., and  Tzavara, D. (2012). Financing the decarbonized energy system through green electricity tariffs: a diffusion model of an induced consumer environmental market. Technological Forecasting and Social Change, 79, 1693–1704.

De Groot, J.I M., and Steg, L. (2010). Relationships between value orientations, self-determined motivational types and pro-environmental behavioral intentions. Journal of Environmental Psychology, 30, 368-378.

De Groot, J.I.M., and Steg, L. (2008). Value orientations to explain environmental attitudes and beliefs: How to measure egoistic, altruistic and biospheric value orientations. Environment and Behavior, 40(3), 330-354.

Dunlap, R.E., and Jones, R.E. (2002). Environmental concern: Conceptual and measurement issues. In R.E. Dunlap, and W. Michelson (Eds.),  Handbook of environmental sociology, PP. 482-524. Westport, CT: Greenwood Press.

Dunlap, R.E. (2008). The new environmental paradigm scale: from marginality to worldwide use. The Journal of Environmental Education, 40(1), 3–18.

Englis, B.G., and Phillips, D.M. (2013). Does innovativeness drive environmentally conscious consumer behavior? Psychology & Marketing, 30(2), 160–172.

Fishbein, M., and Ajzen, I. (1975). Belief, attitude, intention, and behavior: An introduction to theory and research. USA: Addison-Wesley.

Follows, S.B., and Jobber, D. (2000). Environmentally responsible purchase behaviour: A test of a consumer model. European Journal of Marketing, 34(5/6), 723-746.

Garling, T., Fujii, S., Gärling, A., and Jakobsson, C. (2003). Moderating effects of social value orientation on determinants of proenvironmental behavior intention. Journal of Environmental Psychology, 23(1), 1–9.

Gangadharappa, N.R., Acker, D.G., Chengappa, P.G., Ganesamoorthi, S., Kumar, S., Sajeev, M.V. and Shen, D. (2007). Social capital and ability to change among indian farmers. Paper presented at the AIAEE: Proceedings of the 23rd  Annual Meeting, May 20-24th, Polson, Montana.

Hansla, A., Gamble, A., Juliusson, A., and Garling, T.(2008). The relationships between awareness of consequences, environmental concern, and value orientations. Journal of Environmental Psychology, 28(1), 1-9.

Homer, P.M., and Kahle, L.R. (1988). A structural equation test of the value-attitude behavior hierarchy. Journal of Personality and Social Psychology, 54(4), 638-646.

Honkanen, P., and Verplanken, B. (2004). Understanding attitudes towards genetically modified food: the role of values and attitude strength. Journal of Consumer Policy, 27, 401-420.

Hughner, R.S., McDonagh, P., Prothero, A., Shultz, C.J., and Stanton, J. (2007). Who are organic food consumers? A compilation and review of why people purchase organic food. Journal of Consumer Behavior, 6(2,3), 94-110.

Hynes, N., and Wilson, J. (2016). I do it, but don't tell anyone! Personal values, personal and social norms: Can social media play a role in changing pro-environmental behaviors?. Technological Forecasting & Social Change, 111, 349-359.

Jansson, J., Marell, A., and Nordlund, A. (2010). Green consumer behavior: Determinants of curtailment and eco-innovation adoption. Journal of Consumer Marketing, 27(4), 358-370.

Jain, S.K., and Kaur, G. (2004). Green marketing: an attitudinal and behavioural analysis of Indian consumer. Global Business Review, 5(2), 187-205.

Joireman, J., Lasane, T.P., Bennet, J., Richards, D., and Solaimani, S. (2001). Integrating social value orientation and the consideration of future consequences within the extended norm activation model of proenvironmental behaviour. British Journal of Social Psychology, 40(1), 133-155.

Joireman, J., Van Lange, P., Kuhlman, D.M., Van Vugt, M., and Shelley, G.P. (1997). An interdependence analysis of commuting decisions. European Journal of Social Psychology, 27(4), 441-463.

Kamakura, W. A., and Mazzon, J.A. (1991). Value segmentation: A model for the measurement of values and value systems. Journal of Consumer Research, 18(2), 208-218.

Khaola, P.P., Potiane, B., and Mokhethi, M. (2014). Environmental concern, attitude towards green products  and green purchase intentions of consumers in lesotho. Ethiopian Journal of Environmental Studies & Management, 7(4), 361-370.

Kim, H., Lee, S.H., and Yang, K. (2015). The heuristic-systemic model of sustainability stewardship:Facilitating sustainability values, beliefs and practices with corporate social responsibility drives and eco-labels/indices. International Journal of Consumer Studies, 39(3), 249-260.

Kollmuss, A., and Agyeman, J. (2002). Mind the gap: Why do people act environmentally and what are the barriers to pro-environmental behavior?. Environmental Education Research, 8(3), 239-260.

Lee, Y.K., Kim, S., Kim, M.S., and Choi, J.G. (2014). Antecedents and interrelationships of three types of pro-environmental behavior. Journal of Business Research, 67, 2097-2015

Li, M., and Cai, L.A. (2012). The effects of personal values on travel motivation and behavioral intention. Journal of Travel Research, 51(4), 473-487.

Lopez, G.A., andArango, M.A. (2008). Relationship among values, beliefs, norms and ecological behaviour.Psicothema, 20(4), 623-629.

Milfont, T.L. (2009). A functional approach to the relations between values and environmental attitudes. Medio Ambiente y Comportamiento Humano, 10(3), 235-252.

Milfont, T.L., and Duckitt, J. (2010). The environmental attitudes inventory: A validand reliable measure to assess the structure of environmental attitudes. Journal of Environmental Psychology, 30(1), 80-94.

Milfont, T.L., and Gouveia, V.V. (2006). Time perspective and values: an exploratory study of their relations to environmental attitudes. Journal of Environmental Psychology, 26, 72-82.

Milfont, T.L., and Schultz, P.W. (2016). Culture and the natural environment. Current Opinion in Psychology, 8, 194-199.

Miller, D., Merrilees, B., and Coghlan, A. (2015). Sustainable urban tourism: Understanding and developing visitor pro-environmentally behaviors. Journal of Sustainable Tourism, 23(1), 26-46.

Molina, V.M.A., Fernandez-Sainz, A., and Izagirre-Olaizola, J. (2013). Environmental knowledge and other variables affecting pro-environmental behaviour: Comparison of university students from emerging and advanced countries. Journal of Cleaner Production, 61, 130-138.

Nath, V., Kumar, R., Agrawal, R., Gautam, A., and Sharma, V. (2013). Consumer adoption of green products: Modeling the enablers. Global Business Review, 14(3), 453-470.

Nordlund, A.M., and Garvill, J. (2002). Value structures behind pro-environmental behavior. Environment and Behavior, 34, 740-756.

Paul, J. and Rana, J. (2012). Consumer behavior and purchase intention for organic food. Journal of Consumer Marketing, 29 (6), 412-422.

Seguin, C., Pelletier, L., and Hunsley, J. (1998). Toward a model of environmental activism. Environment and Behavior, 30(5), 628-652.

Shin, Y.H., Moon, H., Jung, S.E., and Severt, K. (2017). The effect of environmental values and attitudes on consumer willingness to pay more for organic menus: A value-attitude-behavior approach. Journal of Hospitality and Tourism Management, 33, 113-121.

Squires, L., Juric, B., and  Bettina Cornwell, T. (2001). Level of market development and intensity of organic food consumption: Cross-cultural study of Danish and New Zealand consumers. Journal of Consumer Marketing, 18(5), 392-409.

Steg, L., and Vlek, C. (2009). Encouraging pro-environmental behaviour: An integrative review and research agenda. Journal of Environmental Psychology, 29(3), 309-317.

Stern, P.C. (2000). Toward a coherent theory of environmentally significant behavior. Journal of Social Issues, 56(3), 407-424.

Stern, P.C., and Dietz, T. (1994). The value basis of environmental concern. Journal of Social Issues, 50, 65-84.

Stern, P.C., Dietz, T., Abel, T.D., Guagnano, G.A., and Kalof, L.(1999). A value-belief-norm theory of support for social movements: The case of environmentalism. Human Ecology Review, 6 (2), 81-97.

Schultz, P.W. (2001). The structure of environmental concern: Concern for self, other people, and the biosphere. Journal of Environmental Psychology, 21(4), 327-339.

Schwartz, S.H. (1977). Normative influences on altruism. Advances in Experimental Social Psychology, 10, 221–279.

Tanner, C., and Kast, S.W. (2003). Promoting sustainable consumption: Determinants of green purchases by Swiss consumers. Psycholoy & Marketing, 20 (10), 883-902.

Tarkiainen, A., and Sundqvist, S. (2009). Product involvement in organic food consumption: does ideology meet practice?. Psycholoy & Marketing, 26 (9), 844-863.

Thorgersen, J., and Olander, F. (2002). Human values and the emergence of a sustainable consumption pattern: A panel study. Journal of Economic Psychology, 23(5), 605-630

Turuga, R.M., Howarth, R.B., and Borsuk, M.E. (2010). Pro-environmental behavior: Rational choice meets moral motivation. Annals of the New York Academy of Sciences, 1185, 211–224.

Van Vugt, M., Meertens, R.M., and Van Lange, P.A.M. (1995). Car versus public transportation? The role of social value orientations in a real-life social dilemma. Journal of Applied Social Psychology, 25(3), 258-278.

Vaske, J.J., and Donnelly, M.P. (1999). A value-attitude-behavior model predicting wildland preservation voting intentions. Society & Natural Resources, 12(6), 523-537.

Vermeir, I. and Verbeke, W. (2006). Sustainable food consumption: exploring the consumer attitude–behavioral intention gap. Journal of Agricultural and Environmental Ethics, 19 (2), 169–194.

Wang, P., Liu, Q., and Qi,Y. (2014). Factors influencing sustainable consumption behaviors: A survey of the rural residents in China. Journal of Cleaner Production, 63, 152-165.

Wedel, M., Ter Hofstede, F., and Steenkamp, J.B.E. (1998). Mixture model analysis of complex samples. Journal of Classification, 15(2), 225-244.

Yin, S., Wu, L., Du, L., and Chen, M. (2010). Consumers' purchase intention of organic food in China. Journal of the Science of Food and Agriculture, 90(8), 1361-1367.