مدیریت تضاد آب کشاورزی در حوزه آبخیز گاوشان: راهکارهای مبتنی بر راهبرد همکاری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری ترویج کشاورزی، دانشگاه رازی

2 دانشیار ترویج کشاورزی، دانشگاه رازی

3 دانشیار ترویج و توسعه کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج

چکیده

منظور از تضاد­های محلی آب، رفتار ناسازگاری است که ذینفعان منابع آب مشترک از خود بروز می­ دهند. چنانچه این تضادها مدیریت نشوند، پیامدهای ناگواری به دنبال خواهند داشت. از این رو، مدیریت تضاد منابع آب مورد توجه بسیاری از برنامه ­ریزان و سیاست­ گذاران قرار گرفته است. حوزه آبخیز گاوشان یکی از مناطقی است که تضاد آب کشاورزی را تجربه کرده است. بنابراین، در این پژوهش کیفی با استفاده از پارادایم طبیعت ­گرایانه تلاش شد در گام اول، فرایندی پویا مبتنی بر مذاکره فراهم آید و سپس با مشارکت ذینفعان راه ­حل ­های برد- برد در مدیریت تضاد محلی آب کشاورزی تبیین گردند. جامعه مورد مطالعه در این تحقیق، بهره ­برداران آب کشاورزی در حوضه آبخیز گاوشان بود. متناسب با طبیعت تحقیقات کیفی، از نمونه ­گیری هدفمند استفاده شد و تعداد 26 مشارکت کننده از گروه ­های ذینفع در فرایند پژوهش مشارکت نمودند. گردآوری داده­ های مورد نیاز از طریق برگزاری بحث­ های گروهی متمرکز، ترسیم ماتریس تضاد و درخت مشکل صورت گرفت. توزیع و تقسیم آب، موضوع آب‌بها، تملک اراضی و نگهداری از شبکه، مهم ­ترین موارد تضادی بود که شناسایی شدند. بر اساس یافته ­های پژوهش، اصلاح ساختار حکمرانی آب با تحویل آب به کشاورزان، توانمندسازی مردم محلی در مدیریت تضاد و مذاکره، ایجاد ساز و کار برد- برد برای مدیریت تضاد در سطح محلی با مشارکت کشاورزان و برگزاری کارگاه و دوره ­های آموزشی در زمینه ­ی نحوه کار و نگهداری از تجهیزات شبکه، از مهم­ ترین راهکارهای مدیریت تضاد آب در منطقه بودند. نتایج این تحقیق می ­تواند به کارآمدی بیشتر مدیریت منابع آب کشاورزی در حوضه آبخیز گاوشان کمک نماید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Agricultural Water Conflict Management in Gawshan Basin: Solutions Based on Cooperation Strategy

نویسندگان [English]

  • Maryam Tatar 1
  • Abdolhamid Papzan 2
  • Mostafa Ahmadvand 3
1 Ph.D. Student, Department of Agricultural Extension & Education, Faculty of Agriculture, Razi University,
2 Associate Professor, Department of Agricultural Extension & Education, Faculty of Agriculture, Razi University,
3 Associate Professor of Agricultural Extension and Development, Department of Rural Development Management, Faculty of Agriculture,Yasouj University
چکیده [English]

Local water conflict is incompatible behavior between water stakeholders within communities over common water resource. If these conflicts are not addressed, they will have adverse consequences. Therefore, interests for managing water resources conflicts have been increased by policy-makers and planners. Gawshan basin is one of the regions has experienced agricultural water conflicts. Hence, in this qualitative research with a naturalistic view, in the first step a dynamic process for negotiating with stakeholders was implemented and then win-win solutions to manage agricultural water conflict with involving stakeholders were explained. The study population included all stakeholders of agricultural water in Gawshan dam network. In line with the nature of qualitative research, purposeful sampling was used in the study and 26 particiapants involved in the research process. The data were collected by conducting focus group discussion, conflict matrix and problem tree. Water distribution, the issue of water charges, land acquisition and maintenance of the network were the most important conflicts which were identified. The results showed that structural reform of water governance by delivering water to farmers, empowering local people in conflict resolution and negotiating, creating a win-win mechanism for conflict resolution at the local level, with the participation of farmers, holding workshops and training courses in the field of network equipment repair and maintenance were the most important solutions. The results of this research can be useful for optimizing management of agricultural water resources in the Gawshan basin.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Agricultural Water
  • Agricultural Extension
  • Local Water Conflict
  • Conflict Management
  • Gawshan Basin

بلالی، م.، کئولارتز، ژ.، و کورتهالز، م. (1390). مدیریت بازتابی اراضی و آب در ایران، ارتباط فناوری، حکمرانی و فرهنگ. قسمت دوم: نگرش ذینفعان و عناصر کلیدی چارچوب بازتابی. مجله پژوهش آب در کشاورزی، دوره 25، شماره1، صص 20-1.

پورتال سازمان هواشناسی. (1393). هواشناسی استان کردستان. بارندگی سال زراعی 94-93. قابل دسترسی در آدرس اینترنتی: <http://www.irimo.ir/far>

رنجبر، ه.، حق دوست، ع.، صلصالی، م.، خوشدل، ع.، سلیمانی .، و بهرامی، ن. (1391). نمونه­ گیری در پژوهش­ های کیفی: راهنمایی برای شروع. مجله علمی- پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی ارتش جمهوری اسلامی ایران، دوره10 شماره 3، صص 250-238.

ساعی ارسی،ا. (1386). زمینه­های فلسفی و نظری روش­ های پژوهش کیفی در علوم اجتماعی. مجله جامعه­ شناسی، شماره 8، صص 44-25.

شاهرودی، ع.، و چیذری، م. (1385). تعاونی آب‌بران. راهکاری در تحقق پایداری مدیریت مصرف بهینه آب کشاورزی. مجله جهاد، دوره 274، صص 109-92.

شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس. (1393). طرح ملی گاوشان. گزارش بازنگری سیستم­های انحراف موقت و تخلیه سیلاب سد مخزنی گاوشان، صص 39-1.

صالحی، س. (1391). عوامل تأثیرگذار بر موفقیت مطالعات اجتماعی و مشارکتی شبکه ­های آبیاری و زهکشی. فصلنامه مهندس مشاور، شماره 58، صص 151-137.

فاطمی، م.، و کرمی، ع. (1389). مطالعه موردی واکاوی علل و اثرات خشکسالی. مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی، سال 6، شماره 2، صص 96-77.

فعلی، س.، پزشکی راد، غ.، صدیقی، ح.، شهبازی، ا.، و قریشی، س. ج. (1394). عوامل بیرونی مؤثر بر نظام ترویج کشاورزی ایران تا افق سال 1646 شمسی. مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، دوره 64، شماره 1، صص 166-157.

قیصری، ح.، ابراهیمی، ا.، و صالحی، س. (1391). بهره­گیری از مشارکت آب­بران در تعیین محدوده مناسب تشکل­های آب‏بران(مورد مطالعه: شبکه آبیاری و زهکشی بند موان در استان فارس). چهارمین همایش ملی مدیریت شبکه­های آبیاری و زهکشی. اهواز، 6 - 8 اسفند، صص 1580-1537.

کارگر، ز. (1385). تملک اراضی مانع ساخت شش سد بزرگ استان فارس. روزنامه ایران . شماره 3503 30/8/85 . صص 20 .

گیلفاس، ف. (1391). برنامه­ریزیومشارکتروستاییبااستفادهازروش­ هایتسهیل گری،80 ابزار توسعهمشارکتی. ترجمه: سید عارف موسوی، تهران: مؤسسه پژوهش ­های برنامه­ ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی.

نوری، م.، و نوری‏ پور، م. (1392). تحلیل علل تأخیر در اتمام طرح شبکه آبیاری و زهکشی با استفاده از ابزار درخت مشکلات: مورد منطقه خیرآباد. مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی، دوره 9، شماره 1، صص32 -15.

 

Ahmadvand, M., and Karami, E. (2007). Sustainable agriculture: Towards a conflict management based agricultural extension. Journal of Applied Sciences, 7(24), 3880-3890

Alfredson, T., and Cungu, A. (2008). Negotiation theory and practice: A review of the literature. EASYPol Module 179, Food and Agriculture Organization of the United Nations. (FAO).

Amukali, O., Faajiir, A., and Lmaitor-Uku, E.E. (2015). Public participatory approach as an alternative conflict resolution strategy for environmental/resource-oriented conflicts in the Niger Delta area of Nigeria. Journal of Environmental Science and Water Resources,4(4), 117 – 124.

Asbury, J. (1995). Overview of focus group research. QualitativeHealth Research, 5, 414- 420.

Barli, O., Baskent, E., Turker, M., and Gedik, T. (2006). Analytical approach for analyzing and providing solutions for the conflicts among forest stakeholders across Turkey. Forest Policy and Economics, 9(3), 219-236.

Bijani, M., and Hayati, D. (2015). Farmers’ perceptions toward agricultural water conflict: The case of Doroodzan dam irrigation network, Iran. Journal of Agricultural Science and Technology (JAST),17 (3), 561-575.

Bijani, M., and Hayati, D. (2011). Water conflict in agricultural system in IRAN: A human ecological analysis. Journal of Ecology and Environmental Sciences, 2, 27-40.

Blackman, R. (2003). Peace-building within our communities. Root series (Root 4). UK :Tearfund Publishing,.

Blake, R., and Mouton, J.S. (1964). The managerial grid. houston: Gulf publishing Company.

Carraro, C., Marchiori, C., and Sgobbi, A. (2005). Advances in negotiation theory: Bargaining, coalitions and fairness.Washington D.C: World Bank Publication.

Castro, A.P., and Engel, A. (2007). Negotiation and mediation techniques for natural resource management: Case studies and lessons learned. Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations. 

Centre for Environment and Development for the Arab Region and Europe (CEDARE). (2006). Water conflicts and conflict management mechanisms in the Middle East and north Africa region. Cario: CEDARE.

Chakraborty, N., Islam, M.A., Chowdhury, R.I., Bari, W.W., and Akhter, H.H. (2003). Determinants of the use of maternal health services in rural Bangladesh. HealthPromotion International, 18(4), 327-337.

Coser, L., Dahrendorf, R., and Collins, R. (2006). Theory cumulation and schools of thought, Chapter7. Conflict and critical theories. Available at: <www.sagepub.com/upmdata/>

Engel, A., and Korf, B. (2005). Negotiation and mediation techniques for natural resource management. Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations, 20.

European Union Institute for Security Studies. (2015). EUISS Year book of European Security. Paris.

FAO. (2000). Proceedings of the international workshop on community forestry in Africa, Rome.

Gehrig, J., and Rogers, M.M. (2009). Water and conflict incorporating peacebuilding in to water development. In D. Warner, C. Seremet and T. Bamat (Eds.). Baltimore: Catholic Relief Services - United States Conference of Catholic Bishops.

Gleik, P.H. (2014). Water, drought, climate change, and conflict in Syria. Journal of the American Mathematical Society, 6, 331- 340.

Gleick, P.H., and Heberger, M. (2012). Water and conflict. Events, trends, and analysis. The World`s Water, 8(3), 159- 171.

Hamed, A.A. (2005). The conceptualization of conflict management. Peace conflict and development. An Interdisclipnary Journal, 7, 1-30.

Heidelberg Institute for International Conflict Research (Department of Political Science, University of Heidelberg). (2007). Conflict barometer: Crises – wars – coups d’Etat – nagotiations – mediations – peace settlements. 16th annual conflict analysis.

Homer-Dixon, T. (1999). Environment, scarcity and violence. Princetown: Princetown University Press.

Kolmačková, M. (2011). Strategies and tactics of effective business negotiation. Bachelor Thesis.University in Zlin.

Leeuwis, C. (1999). Integral design: Innovation in agriculture and resource management. Wageningen: Mansholt Institute.

Leeuwis, C. (2000). Reconceptualizing participation for sustainable rural development: Towards a negotiation approach. Developmental Change, 31, 931-959.

Leeuwis, C., and Van den Ban, A. (2004). Communication for rural innovation rethinking agricultural extension, Third Edition. London: Blackwell Science Ltd.

Lewicki, R.J., and Litterer, J. (1985). Negotiation, Readings, Exercises, and Cases. Homewood, IL: Richard D. Irwin.

Lund, J.R., and Palmer, R.N. (1997). Water resources system modeling for conflict resolution. Water Resources Update, 108, 70-82.

Madani, K. (2010). Game theory and water resources. Journal of Hydrology, 381 (3–4), 225–238.

Madani, K. (2014). Water management in Iran: What is causing the looming crisis? Environmental Studies and Sciences, 4(4), 315-328.

Miller, O. (2014). The negotiation style: A comparative study between the stated and inpractice negotiation style. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 124, 200-209.

Muigua, K.  (2016). Managing natural resource conflicts in Kenya through negotiation and mediation. Alternative Dispute Resolution (CIArb Kenya), 4(2), 1-63.

Nhroula, G., and Thapa, G. (2005). Impacts and causes of land fragmentation, and lessons learned from land consolidation in South Asia. Land Use Policy, 22,358-372.

Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2005). Mainstreaming conflict prevention: Water and violent conflict, Paris.

Perlman, J.D., Veilleux, J.C., and Wolf, A.T. (2017). International water conflict and cooperation: Challenges and opportunities. Water international, 42(2), 105-120.

Peeters, L.W., and Ateljevic, I. (2009). Women empowermententrepreneurship nexus in tourism: Processes of Social Innovation. Tourism and entrepreneurship:International Perspective. Oxford: Butterworth-Heinemann.

Pruitt, D.G., and Carnevale, P.J. (1993). Negotiation in social conflict. Pacific Grove, CA: Brooks-Cole

Rogers, P., and Hall, A.W. (2003) Effective water governance. Technical Committee Background Papers No.7, Global Water Partnership (GWP).

Robbins, S.P. (2006). Organizational behavior, Eleventh edition, United States of America: Prentice- Hall Inc.

Rüttinger, L., Janben, A., Knupp, C., and Griestop, L. (2014). From conflict to collaboration in natural resource management: A handbook and toolkit for practitioners working in aquatic resource systems. Manual. Collaborating for Resilience. Available at: <https://www.worldfishcenter.org/content/conflict-collaboration-natural-resource-management-handbook-and-toolkit-practitioners>

Spangler, B. (2003). Integrative or interest-based bargaining. Available at: <http://www.beyondintractability. org/essay/interest-based bargaining/>

Stoshikj, M. (2014). Integrative and distributive negotiations and negotiation behavior. Journal of Service Science Research,6(1), 29–69.

Susskind, L., and Cruikshank, J. (1987). Breaking the Impasse: Consensual Approaches to Resolving

Public Disputes. New York: Basic Books.

Thompson, L. (1990). Negotiation behavior and outcomes: Empirical evidence and theoretical issues. Psychological Bulletin, 108(3), 515-532.

Thompson, L., and Hastie, R. (1990). Judgment tasks and biases in negotiation. In B.H. Sheppard, M.H. Bazerman, and R. J. Lewicki (Eds.), Research in negotiation in organizations, 2, 31-54. Greenwich, CT: JAI Press.

Thompson, L., and Nadler, J. (2002). Negotiation information technology: Theory and application. Journal of Social Issues, 58(1), 109-124.

Uprety, D.R. (2006). Conflicts in natural resource management -examples from community forestry. Jahrbuch der Österreichischen Gesellschaft für Agrarökonomie, 15,143-155. Available at:  <www.boku.ac.at/oega>

Walton, R.E., and Mckersie, R.B. (1965). A behavioral theory of labor relations. New York: McGraw-Hill.

Wolf, A.T., Kramer, A., Carius, A., and Dabelko, G.D. (2005). Managing water conflict and cooperation. In E. Ayres (Ed.). State of the world 2005: Redefining global security, PP 80–95. Washington, DC: World watch Institute.

Yercan, M. (2003). Management turning-over and participatory management of irrigation schemes: A case study of the Gediz River Basin in Turkey. Agricultural Water Management, 62, 205–214.