تأثیر ابعاد توانمندی روان‏شناختی بر عملکرد شغلی آموزشگران هنرستان‏های کشاورزی (مورد مطالعه‏: استان‏های شمال غرب کشور)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی، دانشگاه زنجان

2 دانشیار گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی، دانشگاه زنجان

3 دانش ‏آموخته کارشناسی ارشد گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی، دانشگاه زنجان

چکیده

شواهد حاکی از آن است که عملکرد شغلی آموزشگران هنرستان­ های کشاورزی در سطح مطلوبی نمی­ باشد که این مسأله ضرورت شناخت متغیرهای تأثیرگذار بر بهبود عملکرد شغلی آن‌ها را افزایش داده است. از این­رو، هدف اصلی این تحقیق توصیفی- همبستگی بررسی تأثیر ابعاد توانمندی روان­شناختی بر عملکرد شغلی آموزشگران هنرستان‌های کشاورزی استان‌‌های شمال غرب کشور بود. جامعه آماری این تحقیق را 295 نفر از آموزشگران هنرستان­ های کشاورزی در استان­ های آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، اردبیل و زنجان تشکیل دادند که 210 نفر از آن‌ها با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای به‌عنوان نمونه انتخاب شد. برای گردآوری داده­ها از پرسشنامه استفاده شد. روایی محتوایی پرسشنامه با نظر پانلی از متخصصان مورد تأیید قرار گرفت و روایی سازه و پایایی ترکیبی ابزار تحقیق نیز از طریق برآورد مدل اندازه­ گیری و پس از انجام اصلاحات لازم به دست آمد. داده ­های گردآوری شده با استفاده از تکنیک چند متغیره مدل­ سازی معادلات ساختاری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج تحقیق نشان داد که فرضیه ­های تحقیق مورد تأیید قرار گرفته و پنج بعد توانمندی روان­شناختی شامل احساس شایستگی، احساس خودمختاری، احساس مؤثر بودن، احساس معنی ­دار بودن و احساس اعتماد از اثر معنی ‏داری بر متغیر وابسته برخوردار بودند و 40 درصد از واریانس عملکرد شغلی آموزشگران هنرستان­ های کشاورزی را تبیین کردند. در مجموع، می­ توان نتیجه گرفت که یکی از پیش ­شرط ­های اصلی برای افزایش سطح عملکرد شغلی آموزشگران هنرستان ­های کشاورزی، بهبود سطح توانمندی روان­شناختی آموزشگران به‌واسطه توجه به ابعاد اصلی آن به‌ویژه احساس معنی ­داری و احساس شایستگی (خودکارآمدی) است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Effect of Psychological Empowerment Dimensions on Agricultural High School Educators' Job Performance (The Case of North West Provinces of Iran)

نویسندگان [English]

  • Leyla Safa 1
  • Rohollah Rezaei 2
  • Karim Azarnejad 3
1 Assistant Professor, Department of Extension, Communication and Rural Development, University of Zanjan
2 Associate Professor, Department of Extension, Communication and Rural Development, University of Zanjan
3 Former M.Sc. Student, Department of Extension, Communication and Rural Development, University of Zanjan
چکیده [English]

Evidence shows that agriculture high school educators' job performance is not at a desirable level, which has increased the necessity to recognize the variables affecting improvement of their job performance. Therefore, the main objective of this descriptive-correlative research was to examine the effect of psychological empowerment dimensions on agricultural high school educators' job performance in the North West provinces. The statistical population consisted of all educators of agricultural high school in the four provinces of Iran, including West Azerbaijan, East Azerbaijan, Ardebil and Zanjan (N=295), of which a sample size of 210 people was selected using stratified random sampling method. A questionnaire was used to collect the data. A panel of experts confirmed the content validity of the questionnaire. The construct validity and the composite reliability of the research instrument were tested by estimating the measurement model and they were satisfied after making necessary corrections. Data were collected and analyzed using Structural Equation Modeling Multivariate Technique. The results verified the hypotheses of the research in the way that five dimensions of psychological empowerment including competence, self-determination, impact, meaning and trust had significant effects on the dependent variable of educators' job performance explaining about 40 percent of its variances. Overall, it can conclude that one of the main prerequisites for increasing the educators' job performance is to improve the level of psychological empowerment of educators by paying attention to its main dimensions, in particular, meaning and competence (self-efficacy).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Contextual and Task Performance
  • Meaning and Competence
  • Agricultural Education System

آذرنژاد، ک. (1396). تأثیر مؤلفه‌های صلاحیت حرفه­ای بر عملکرد شغلی آموزشگران هنرستان­های کشاورزی استان­های شمال غرب کشور. پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه زنجان.

اسکندری، آ.، زارع، ا.، و شریف‌زاده، م. (1394). کیفیت تدریس و نیازهای آموزشی هنرجویان هنرستان‌های کشاورزی استان فارس. فصلنامه پژوهش مدیریت آموزش کشاورزی، سال 35، صص 105-94.

افجه، س.ع.، دهقانان، ح.، و مفاخری، ف. (1394). تأثیر حمایت سازمانی، توانمندسازی و رفتار شهروندی سازمانی بر عملکرد شغلی. فصلنامه پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی، دوره 5، شماره 3، صص 47-23.

بردبار، ب.، و موسوی، ن. (1390). به­کارگیری کار‌آفرینی در کشاورزی: موانع و راهکار‌های پیشرو. مجموعه مقالات اولین کنفرانس ملی کار‌آفرینی، تعاون، جهاد اقتصادی، اصفهان، 28 و 29 آذر، صص 40-32.

بهادری، م.، و صدیقی، ح. (1393). فراتحلیل ﻋﻮاﻣﻞ ﺗﺄﺛﻴﺮﮔﺬار ﺑﺮ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺷﻐﻠﻲ و ﺣﺮﻓﻪ‌ای ﻋﺎﻣﻠﻴﻦ ﺗﺮوﻳﺞ ﻛﺸﺎورزی. مجموعه مقالات ﭘﻨﺠﻤﻴﻦ ﻛﻨﮕﺮه ﻋﻠﻮم ﺗﺮوﻳﺞ و آﻣﻮزش ﻛﺸﺎورزی و ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ اﻳﺮان و اوﻟﻴﻦ ﻛﻨﻔﺮاﻧﺲ ﺑﻴﻦ‌اﻟﻤﻠﻠﻲ ﺧﺪﻣﺎت ﻣﺸﺎوره‌ای روﺳﺘﺎﻳﻲ در آﺳﻴﺎ و اﻗﻴﺎﻧﻮﺳﻴﻪ: ﺗﺴﻬﻴﻞ اﻃﻼﻋﺎت و ﻧﻮآوری‌ﻫﺎ ﺑﺮای ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪﺳﺎزی ﻛﺸﺎورزان ﺧﺎﻧﻮادﮔﻲ، زﻧﺠﺎن، 11 الی 13 ﺷﻬﺮﻳﻮر، صص 9-1.

پهلوان­شریف، س.، و مهدویان، و. (1394). مدل­سازی معادلات ساختاری با AMOS (چاپ اول). تهران: انتشارات بیشه.

حجازی، ی.، و ایروانی، م. (1381). رابطه میان ویژگی‌های شخصیتی و عملکرد شغلی. مجله روانشناسی و علوم تربیتی، دوره 32، شماره 2، صص 189-171.

درخشان‌فر، ت.، و آرین‏مهر، ا. (1393). بررسی رابطه صلاحیت‌های حرفه‌ای معلمان و عملکرد شغلی آن‌ها در مدارس ابتدایی شهر ری. مجموعه مقالات اولین کنفرانس بین‌المللی مدیریت و مهندسی صنایع، تهران، 2 اسفند، صص 15-1.

دهقانان، ح.، و مفاخری، ف. (1394). تأثیر توانمندسازی روان‌شناختی بر عملکرد شغلی با میانجی‌گری رفتار شهروندی سازمانی. مجموعه مقالات اولین همایش سراسری مباحث کلیدی در علوم مدیریت و حسابداری، گرگان، 24 اردیبهشت، صص 11-1.

ربیعی مندجین، م.، و قلی­زاده نرگسی، س. (1396). بررسی تأثیر توانمندسازی از طریق سطح انگیزه بر عملکرد شغلی ذی‌حساب‌ها (مطالعه موردی: وزارت امور اقتصادی و دارایی). فصلنامه مدیریت، اقتصاد و حسابداری، دوره 3، شماره 2، صص 70-59.

رستمی، ر.، محمدی، ع.، نظری، م.، ویسمرادی، ا.، و بحرینی، س.ص. (1394). بررسی تأثیر کیفیت زندگی کاری بر عملکرد شغلی با میانجی‌گری توانمندسازی روان‌شناختی شهروندان. فصلنامه مدیریت شهری، شماره 41، صص 322-309.

رضائی، ر.، امین فنک، د.، و بادسار، م. (1395). رابطه یادگیری سازمانی و گرایش کارآفرینانه در سازمان­های دولتی (مورد مطالعه: سازمان جهاد کشاورزی استان آذربایجان غربی). فصلنامه علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، دوره 12، شماره 2، صص 121-107.

رضائی، ر.، منگلی، ن.، و صفا، ل. (1396). اثر میانجی بازاریابی کارآفرینانه در رابطه بین گرایش کارآفرینانه و عملکرد کسب و کارهای گلخانه‌ای در شهرستان جیرفت. مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی، دوره 13، شماره 1، صص 210-195.

زارع، ا.، احمدوند، م.، نوشادی، ن.، و شریف­زاده، م. (1397). واکاوی وضعیت شغلی و تحصیلی دانش­آموختگان هنرستان کشاورزی شهید مطهری شیراز: کاربردی از مطالعه پیگیرانه. مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی، دوره 14، شماره 1، صص 228-215.

سلیمی­نژادیان، ع. (1391). آسیب­شناسی ابعاد آموزشی هنرستان­های کشاورزی در استان­های همدان و کردستان. پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه بوعلی سینا.

صفا، ل. (1387). بررسی عوامل تبیین‌کننده کیفیت آموزش عالی کشاورزی از دیدگاه اعضای هیأت علمی و دانشجویان رشته‌های کشاورزی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران. پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.

صفا، ل.، و آذرنژاد، ک. (1396). تأثیر مؤلفه‌های صلاحیت حرفه‌ای بر عملکرد شغلی آموزشگران هنرستان‌های کشاورزی استان‌های شمال غرب کشور. فصلنامه پژوهش مدیریت آموزش کشاورزی، شماره 41، صص 146-130.

عارف­خانی، ف.، و نظیف، م.ر. (1397). بررسی رابطه بین توانمندسازی روان­شناختی با عملکرد شغلی و اشتیاق شغلی در کارکنان. مجموعه مقالات هفتمین کنفرانس کلی کاربردهای حسابداری و مدیریت در صنایع ایران با رویکرد تدوین و توسعه سنجه­های کسب و کار، تهران، 18 شهریور، صص 12-1.

علائی، ع. (1389). آشنایی با هنرستان­های فنی و حرفه­ای. فصل اول گزارش طرح تحقیقاتی تدوین ضوابط و معیارها و برنامه فیزیکی عمومی هنرستان­های فنی و حرفه­ای کشور، سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور.

علیخانی دادوکلایی، م.، و چرمچیان لنگرودی، م. (1393). عامل­های مؤثر بر رضایت شغلی آموزشگران هنرستان­های کشاورزی مازندران. فصلنامه پژوهش مدیریت آموزش کشاورزی، شماره 28، صص 82-72.

فتحی، ص.، حسنی، م.، حسین­پور، ع.، و قاسم­زاده، ا. (1391). بررسی تأثیر توانمندسازی روان‌شناختی بر بهبود عملکرد شغلی کارکنان در دانشگاه ارومیه. مجموعه مقالات اولین کنفرانس بین‌المللی مدیریت، نوآوری و تولید ملی، قم، 23 و 24 شهریور، صص 10-1.

فرزانه، م.، پور‌کریمی، ج.، و عزتی، م. (1394). بررسی رابطه صلاحیت‌های حرفه‌ای با توانمندسازی روان‌شناختی دبیران دوره متوسطه شهرستان شیران. فصلنامه پژوهش در یادگیری آموزشگاهی و مجازی، دوره 2، شماره 8، صص 88-69.

موحدی، ر.، سلیمی­نژادیان، ع.، سعدی، ح.، و یعقوبی فرانی، ا. (1392). آسیب­شناسی ابعاد آموزشی هنرستان­های کشاورزی در استان­های همدان و کردستان. فصلنامه رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، دوره 4، شماره 4، صص 66-45.

مؤذن، ز.، موحد محمدی، ح.، رضوانفر، ا.، و میر‌ترابی، م. (1390). بررسی عوامل مؤثر بر عملکرد شغلی آموزشگران هنرستان‌های کشاورزی استان تهران. فصلنامه رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، دوره 1، شماره 5، صص 134-115.

مؤذن، ز.، موحدمحمدی، ح.، رضوانفر، ا.، و پورآتشی، م. (1392). بررسی عملکرد شغلی مدیران هنرستان­های کشاورزی استان تهران از دیدگاه آموزشگران. فصلنامه تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی، دوره 44، شماره 2، صص 220-211.

نصیری ولیک بنی، ف.، قلتاش، ع.، و سرچهانی، ز. (1394). رابطه توانمندسازی کارکنان با عملکرد شغلی و بهره­وری نیروی انسانی سازمان آموزش و پرورش استان فارس. فصلنامه مدیریت بر آموزش سازمان­ها، دوره 4، شماره 2، صص 90-63.

نویدی، ا. (1389). ارزشیابی دوره­های کاردانی آموزش فنی و حرفه­ای در وزارت آموزش و پرورش. مجله رشد آموزش، دوره 6، شماره 2، صص 61-56.

 

Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. New York: Worth Publishers.

Bartlett, J.E., Kotrlik, J.W., and Higgins, C. (2001). Organizational research: Determining appropriate sample size in survey research. Information Technology, Learning and Performance Journal, 19(1), 43-50.

Dewettink, K., and Van Ameijde, M. (2011). Linking leadership empowerment behavior to employee attitudes and behavioural intentions. Personal Review, 40(3), 284-305.

Fock, H., Chiang, F., Au, K., and Hui, M. (2011). The moderating effect of collectivistic crientation in psychological empowerment and job satisfaction relationship. International Journal of Hospitality Management, 30(2), 319-328.

Hair, J., Black, W.C., Babin, B.J., and Anderson, R.E. (2010). Multivariate data analysis. New Jersey: Pearson Publisher.

Hameed, A., and Waheed, A. (2015). Impact of psychological empowerment on employees’ performance. Pakistan Journal of Humanities and Social Sciences, 3(1), 1-15.

Hancer, M., and Kim, P.B. (2005). An examination of dimensions of psychological empowerment scale for service employees. Psychological Reports, 97, 667-672.

Huang, J. (2017).The relationship between employee psychological empowerment and proactive behavior: Self-efficacy as mediator. Social Behavior and Personality, 45(7), 1157-1166.

Javed, M., Balouch, R., and Hassan, F. (2014). Determinants of job satisfaction and its impact on employee performance and turnover intentions. Journal of Learning &Development, 4(2), 120-140.

Kappagoda, U.S. (2018). Self-efficacy, task performance and contextual performance: A Sri Lankan experience. Journal of Human Resource and Sustainability Studies, 6, 161-170.

Kebriaei, A., Rakhshaninejad, M., Afshari, Z., and Mohseni, M. (2013). Psychological empowerment in hospital administrative staff predicts their organizational commitment. International Journal of Hospital Research, 2(4), 171-176.

Konig, J., and Lauermann, F. (2016). Teachers professional competence and wellbeing: Understanding the Links between general pedagogical knowledge, self-efficacy and burnout. Learning and Instruction, 45, 9-19.

Li, M., Pérez-Día, P.A., Mao, Y., and Petrides, K.V. (2018). A multilevel model of teachers’ job performance: Understanding the effects of trait emotional intelligence, job satisfaction, and organizational trust. Frontiers in Psychology, 9, 1-13.

Li, Y., Wei, F., Ren, S., and Di, Y. (2015). Locus of control, psychological empowerment and intrinsic motivation relation to performance. Journal of Managerial Psychology, 30(4), 1-24.

Liden, R.C., Wayne, S.J., and Sparrowe, R.T. (2000). An examination of the mediating role of psychological empowerment on the relations between the Job, interpersonal relationships, and work outcomes. Journal of Applied Psychology, 85(3), 407-416.

Llorente-Alonso, M., and Topa, G. (2018). Prevention of occupational strain: Can psychological empowerment and organizational commitment decrease dissatisfaction and intention to quit? Journal of Clinical Medicine, 7, 450-461.

Logan, K. (2014). Exploring the construct validity of principal ratings as a measure of teacher performance using meta-analysis. Ph.D. Dissertation, University of Minnesota.

Minono, C.G. (2017). Workplace spirituality, work ethics, and organizational justice as related to job prformance among state university educators. Journal of Teaching and Education, 7(1), 407-418.

Mohamad, M., and Jais, J. (2016). Emotional intelligence and job performance: A study among Malaysian teachers. Procedia Economics and Finance, 35, 674-682.

Nzulwa, J. (2014). Motivational factors affecting high school teachers, professional conduct and work performance: A case of public high schools in Nairobi City. International Journal of Humanities and Social Service, 4(3), 60-66.

Oluwakemi, A., and Olanrewaju, A. (2014). Counterproductive behaviour and job performance among secondary school teachers: School climate as a mediator. Journal of Education and Practice, 15(8), 198-204.

Pule, K.G. (2015). The factors affecting educators’ job performance and job satisfication in selected Rekopantswe AO secondary schools. MSc Thesis, North-West University, South Africa.

Sigler, T., and Pearson, C. (2002). Creating an empowering culture: Examining the relationship between organizational culture and perception of empowerment. Journal of quarterly management, 5(1), 27-52.

Spreitzer, G.M. (1995). Psychological empowerment in the workplace: Dimensions, measurement, and validation. Academy of Management Journal, 38, 1442-1465.

Sun, X. (2016). Psychological empowerment on job performance -Mediating effect of job satisfaction. Psychology, 7, 584-590.

Tetik, N. (2016). The effects of psychological empowerment on job satisfaction and job performance of tourist guides. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 6(2), 221-239.

Wetten, D., and Cameron, K. (1998). Developing Management Skills. New Jersey: Pearson Publisher.

Zhu, J., Yao, J., and Zhang, L. (2019). Linking empowering leadership to innovative behavior in professional learning communities: the role of psychological empowerment and team psychological safety. Asia Pacifc Education Review, 6, 1-15.