علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران

علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران

پیامدهای پهنه بندی کشاورزی: تجربه دشت کمین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
آرمان بخشی جهرمی 1
جعفر ضابطیان 2
1 استادیار، بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویجی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران.
2 عضو هیات علمی بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویجی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران.
10.22034/iaeej.2025.226046
چکیده
یکی از سه رکن اساسی در برنامه نظام نوین ترویج، پهنه­بندی عرصه­های تولید است. هدف از انجام این پژوهش، بررسی پیامدهای اجرای پهنه‌بندی دشت‌های کشاورزی در دشت کمین (شهرستان پاسارگاد، استان فارس) می‌باشد. پژوهش حاضر، از نوع توصیفی‌ـ‌تحلیلی بوده و از نظر روش جمع­آوری داده­ها، از نوع پیمایشی می­باشد. جامعه آماری پژوهش، شامل کلیه کارشناسان شهرستان پاسارگاد می­باشند که به روش تمام‌شماری 44 کارشناس انتخاب گردید. داده­های لازم در این پژوهش با استفاده از پرسشنامه جمع­آوری شد. روایی پرسشنامه توسط پنج نفر از اساتید دانشگاه‌های شیراز، ساری و خوزستان تایید شد و پایایی متغیرها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ به میزان 0/84 محاسبه شد. برای تجزیه و تحلیل کمی داده­ها از روش­های آمار توصیفی و استنباطی و با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS انجام گرفت. یافته­های پژوهش نشان داد که حدود سه چهارم افراد با استمرار اجرای طرح پهنه‌بندی موافق می‌باشند و معتقند که "افزایش دانش کشاورزان"، "افزایش تولید محصولات کشاورزی" و "ایجاد اعتماد متقابل بین کشاورزان، محققان و مروجان" از مهمترین پیامدهای طرح پهنه‌بندی می‌باشد. همچنین یافته نشان داد که از 25 سنجه مورد بررسی به غیر از یک مورد، تمام سنجه‌ها پس از اجرای طرح، افزایش داشته است که سنجه‌‌های مرتبط با آموزش ومشارکت نیز از آن جمله هستند.
کلیدواژه‌ها
پایش
پهنه‌بندی
نظام نوین ترویج کشاورزی

عنوان مقاله English

The Consequences of Agricultural Zoning: A Case Study of the Kamin Plain

نویسندگان English

Arman Bakhshi Jahromi 1
Jafar Zabetian 2
1 Socio-Economic and Agricultural Extension Research Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Shiraz, Iran.
2 Socio-Economic and Agricultural Extension Research Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Shiraz, Iran.
چکیده English

One of the three fundamental pillars of the New Extension System program is the zoning of production areas. The objective of this study was to examine the consequences of implementing agricultural zoning in the plains of Kamin (Pasargad County, Fars Province). The research followed a descriptive–analytical approach and, in terms of data collection, adopted a survey method. The statistical population consisted of all agricultural experts in Pasargad County, and through a census sampling method, 44 experts were selected. Data were collected using a structured questionnaire. The validity of the questionnaire was confirmed by five university professors from Shiraz University, Sari University, and Khuzestan Agricultural and Natural Resources University, while the reliability of the variables was measured using Cronbach’s alpha coefficient, yielding a value of 0.84. Quantitative data analysis was carried out using descriptive and inferential statistical methods through SPSS software. The findings revealed that nearly three-fourths of the respondents were in favor of the continued implementation of the zoning program. They believed that "enhancing farmers’ knowledge," "increasing agricultural production," and "building mutual trust between farmers, researchers, and extension agents" were among the most significant outcomes of the zoning initiative. Furthermore, the results indicated that, with the exception of one measure, all of the 25 indicators under investigation showed improvement after the implementation of the program. Notably, indicators related to training and participation were among those that recorded positive growth.

کلیدواژه‌ها English

Monitoring
Zoning
New agricultural extension system
اسداله‌پور، ع.، علیپور، ح.، و فرهادی، ف. (1400). نقش مولفه‌ها در چالش‌های نظام نوین ترویج کشاورزی مازندران. پژوهش مدیریت آموزش کشاورزی، دوره 13، شماره 57، صص 27-5.‎ https://doi.org/10.22092/jaear.2021.354876.1836
بخشی جهرمی، آ. (1402). ارزیابی اثربخشی مدیریت مزارع کشاورزی بر مبنای پهنه­بندی دشت­ها: مورد مطالعه شهرستان پاسارگاد. علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، دوره 19، شماره 1، صص 20-1. https://doi.org/20.1001.1.20081758.1402.19.1.3.3
پورفاتح، ن.، سیداسحاقی، ع. ر.، و عظیمی، ن. (1401). نظام نوین ترویج و توسعه رسانه‌های آموزشی ترویجی. فصلنامه علمی ‌پژوهشی مدیریت آموزش کشاورزی، شماره 61، صص 154-141. https://doi.org/10.22092/JAEAR.2022.128419
دریکوندی، ف. (1387)، ارزیابی آثار و پیامدهای اقتصادی-اجتماعی طرح توسعه منطقه ریمله. فصلنامه روستا و توسعه، دوره 11، شماره 1، صص 198-173.
حاجی‌میررحیمی، س. د. (1395). بررسی سطح رضایت روستاییان دامدار از فعالیتهای آموزشی-ترویجی سازمان جهاد کشاورزی استان قم. مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، دوره 47، شماره 1، صص 125-109. https://doi.org/10.22059/ijaedr.2016.58837  
جعفری، ن.، کرمی، ع.، و کشاورز، م. (1399). اثرات طرح نظام نوین ترویج کشاورزی بر ارتقای دانش و تغییر رفتار کشاورزان استان فارس. علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، دوره 16، شماره 2، صص 38-21. https://doi.org/10.22034/IAEEJ.2020.243857.1551
رضائی‌مقدم، ک.، و فاطمی، م. (1398). راهبردهای بهبود نظام نوین ترویج کشاورزی ایران. مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، دوره 15، شماره 2، صص 251-223. https://doi.org/10.22034/IAEEJ.2020.199832.1450
زرافشانی، ک.، علی‏ بیگی، ا. ح.، رنجبر، ز.، و سلیمانی، ع. (1390). سنجش انتظارات کشاورزان از شرکت‏های خدمات مشاوره‏ای فنی و مهندسی کشاورزی (مطالعه موردی شهرستان اسلام‏آباد غرب). فصلنامه روستا و توسعه، دوره 14، شماره 4، صص 83-67. https://doi.org/10.30490/rvt.2018.59142
سلوکی، م.، و چیذری، م. (1390). بررسی اثربخشی فعالیت‌های آموزشی- ترویجی در ارتقا سطح دانش اعضای تعاونی‌های تولیدی کشاورزی استان سمنان. مجله پژوهش‌های ترویج و آموزش کشاورزی، سال 4، شماره 1، صص 14-1.
سوری، س.، صدیقی، ح.، و پزشکی‌راد، غ. ر. (1391). شناسایی مشکلات و محدودیت­های فعالیت­های نظام ترویج کشاورزی از دیدگاه کارشناسان ترویج کشاورزی (مطالعه موردی حوزه ستادی وزارت کشاورزی و مرکز استان قم). مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، دوره 43، شماره 2، صص 241-252. https://doi.org/10.22059/ijaedr.2012.30471
شاه‌پسند، م. ر.، علیپور، ح.، نعمتی، ع.، بخشی جهرمی، آ.، یعقوبی، و.، و حسین‌پور، و. (1400). دیدگاه مروجان نسبت به شایستگی‌های مورد نیاز در پهنه‌ی عملیاتی ترویج کشاورزی. فصلنامه علمی‌پژوهشی مدیریت آموزش کشاورزی، شماره 56، صص 110-91. https://doi.org/10.22092/jaear.2021.354413.1823
طاهری، ز.، عباسی، ع.، بیژنی، م.، و قاسمی، ج. (1401). راهکارهای بهبود فرآیند مدیریت دانش در نظام نوین ترویج کشاورزی (مورد مطالعه استان زنجان). علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، جلد 18/ ویژه نامه، صص68-59.
طهماسبی، م.، ابراهیم‌نژاد م.، خبیری، ع.، سیداسحقی، ع. ر.، پورفاتح، ن.، نوری، ح.، بابائیان، س.، بصام، س. ج.، جعفری، ا.، و پارسانیک، ش. (1398). عملکرد نظام نوین ترویج کشاورزی و منابع طبیعی در سال 1397. تهران: موسسه آموزش و ترویج کشاورزی.
علیزاده، ن.، علیپور، ح.، نیکویی، ع.، حاجی‌میررحیمی، د.، بخشی‌جهرمی، ا.، و حسن‌پور، ب. (1397). شناسایی چالش‌ها و الزامات ترویج کشاورزی و آسیب شناسی وضع موجود نظام نوین ترویج کشاورزی ایران. علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، جلد 14، شماره 2، صص 35-2. https://doi.org/20.1001.1.20081758.1397.14.2.2.9
عزیزی خالخیلی، ط. (1396). بررسی اثربخشی آموزش­های شغلی کشاورزان (مورد مطالعه: آموزش تولید ورمی­کمپوست در شهرستان پاسارگاد). راهبردهای کارآفرینی در کشاورزی، دوره 4، شماره 7، صص 47-39. https://doi.org/10.29252/jea.4.7.39
عزیزی، ش.، سروری، ع.، نظیفی، ح.، جهانی، ر.، و رزمجو، ا. (1395). نقش نظام نوین ترویج کشاورزی در توانمندسازی بخش کشاورزی در عرصه‌های تولیدی مطالعه موردی (حوزه مرکز جهاد کشاورزی انجیرلو). ششمین کنگره ملی علوم ترویج و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی ایران ملاحظات ترویج در پایداری کشاورزی، منابع طبیعی و محیط زیست، شیراز، 5 تا 6 آبان.
قاسـمی، ج.، طهماسـبی، م.، درجانی، ع.، امیری لاریجانی، ب.، سـرافرازی، ع.، و بنی‌هاشـم، ف. (1397). طرح نظام نوین ترویـج کشـاورزی: پیشـینه، دسـتاوردها، چشـم‌انداز آینـده. هفتمیـن کنگـره ملـی علـوم ترویج و آمـوزش کشـاورزی، منابع طبیعـی و محیـط زیسـت پایـدار ایران، همدان، 3 تا 5 شـهریور.
کمالی‌مقدم، ن.، احمدوند، م.، و امیری اردکانی، م. (1401). تبیین صلاحیت‌های حرفه‌ای مورد نیاز مروجان پهنه‌های کشاورزی در شهرستان بویراحمد، مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، دوره 18، شماره 2، صص 86-71. https://doi.org/20.1001.1.20081758.1401.18.2.5.0
مجتهد، ا.، و حسن‌زاده، ع. (1380). پایش و ارزیابی طرح‏های یکپارچه توسعه روستایی، (مطالعه موردی حوزه آبریز حبله‏رود). فصل‏نامه اقتصاد کشاورزی و توسعه. 9(36)، 45-74.
مقدس فریمانی، ش.، بخشی جهرمی، آ.، علیزاده، ن.، و بذرافکن، خ. (1398). آموزش و ترویج کشاورزی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی و دانشگاه جامع علمی‌کاربردی.
میرک‌زاده، ع. ا.، علی‌آبادی، و.، و شمس، ع. (1389). واکاوی موانع مشارکت زنان روستایی در برنامه­های آموزشی و ترویجی. فصلنامه روستا و توسعه، دوره 13، شماره 2، صص 165-147. https://doi.org/10.30490/rvt.2018.59203
 
Alimirzaei, E., Hosseini, S. M., Hejazi, S. Y., and Movahed Mohammadi, H. (2019). Executive Coherence in Iranian Pluralistic Agricultural Extension and Advisory System. Journal of Agricultural Science and Technology, 21(3), 531-543. https://doi.org/20.1001.1.16807073.2019.21.3.13.6
Emerton, L., and Snyder, K. A. (2018). Rethinking sustainable land management planning: Understanding the social and economic drivers of farmer decision-making in Africa. Land Use Policy, 79, 684-694. https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2018.08.041
Ghorbanpour, A. K., Afshar, A., Hessels, T., and Duan, Z. (2022). Water and productivity accounting using WA+ framework for sustainable water resources management: Case study of northwestern Iran. Physics and Chemistry of the Earth, Parts A/B/C, 128, 103245. https://doi.org/10.1016/j.pce.2022.103245
Leta, G., Kelboro, G., Stellmacher, T., and Hornidge, A. K. (2017). The agricultural extension system in Ethiopia: operational setup, challenges and opportunities. Available at: <https://hdl.handle.net/10419/187464>
Mohammadzadeh, L., Sadighi, H., and Abbasi, E. (2017). Assessment of farmer-oriented agricultural extension intervention in Iran. The Journal of Agricultural Education and Extension, 23(2), 175-187. https://doi.org/10.1080/1389224X.2016.1242429
Namdar, R., and Bakhshi Jahromi, A. (2019). Factors affecting attitude of Iranian pistachio farmers toward privatizing extension activities: case of Kerman province. Iran Agricultural Research, 38(2), 17-24. https://doi.org/10.22099/iar.2018.27090.1258
Prabhakar, I., Swetha, B. S., Ashoka, N., Ravikumar, B., and Srinivasulu, G. B. (2019). Private agriculture extension service: An intervention to strengthen public extension system. Journal of Pharmacognosy and Phytochemistry, 8(2), 1890-1893.
Zhao, Y. (2017). Demand-oriented agricultural extension mechanism based on system dynamics. Management & Engineering, 28, 12-20. https://doi.org/10.5503/J.ME.2017.28.002
علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران
دوره 20، ویژه نامه
اسفند 1403
صفحه 1-18