علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران

علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران

تحلیل مؤلفه‌های بوم‌سامانه کارآفرینی بر تاب‌آوری دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز از دیدگاه دانشجویان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
افسانه بنازاده 1
مهسا فاطمی 2
کورش رضائی مقدم 3
داریوش حیاتی 4
سیدمهدی نصیری 5
1 دانش آموخته بخش ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
2 دانشیار بخش ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
3 استاد بخش ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
4 استاد بخش ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز
5 دانشیار بخش مهندسی بیوسیستم ، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
10.22034/iaeej.2025.487245.1828
چکیده
نبود بازار کار مناسب برای دانـش‌آموختگان دانشگاهی از چالش‌های بسیار مهـم آمـوزش عـالی است که باعث عدم انگیزه دانشجویان به ادامه تحصیل می‌شود. امروزه، وظایف جدید و مهمی برای دانشگاه‌ها به‌ویژه دانشکده‌های کشاورزی تعریـف شـده است تا بتوانند تاب‌آوری خود را در برابر این‌گونه چالش‌ها حفظ کنند. هدف از پژوهش حاضر شناسایی سازه‌های مؤثر بر ارتقای تاب‌آوری دانشکده‌های کشاورزی است که خود نیازمند شبکه‌ای از عوامل و عناصر مختلف در قالب شبکه‌ای تحت عنوان "بوم‌سامانه کارآفرینی" است. این پژوهش کمّی از نوع توصیفی، با بهره‌گیری از فن پیمایش و نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای چندمرحله‌ای، در بین 400 دانشجو از تمام رشته‌های دانشکده کشاورزی (مرحله اول نمونه‌گیری طبقه‌ای) در هر سه مقطع کارشناسی، کارشناسی‌ارشد و دکتری (مرحله دوم نمونه‌گیری طبقه‌ای)، انجام شده است (N=1452). برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه محقق‌ساخته در راستای سنجش تمامی متغیرهای مدل مفهومی پژوهش، استفاده شد. روایی پرسشنامه توسط اساتید متخصص در حوزه کارآفرینی در بخش‌های ترویج و آموزش کشاورزی و بیوسیستم دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز تأیید شد. پایایی آن نیز از طریق انجام مطالعه راهنما در خارج از نمونه اصلی و محاسبه ضرایب آلفای کرونباخ متغیرهای پژوهش (0/718 تا 0/807)، انجام گرفت. به‌منظور تحلیل داده‌ها و اجرای مدل علّی از روش تحلیل مسیر و نرم‌افزارهایAMOS24  و  SPSS26بهره گرفته شد. یافته‌های تحلیل مسیر نشان داد که متغیر بوم‌سامانه کارآفرینی تأثیر مستقیم، مثبت و معنی‌داری بر تاب‌آوری دانشکده کشاورزی داشته و ایجاد بوم‌سامانه کارآفرینی در افزایش تاب‌آوری دانشکده کشاورزی تأثیرگذار است. همچنین، متغیر بوم‌سامانه کارآفرینی از طریق تأثیر بر متغیرهای فضای شبکه‌سازی درونی و بیرونی و یکپارچگی دانش درون‌سازمانی، اثر غیرمستقیم و مثبت نیز بر تاب‌آوری دانشکده کشاورزی دارد. ایجاد دانشگاهی که در آن تأکید بر ترویج کارآفرینی توأم با نوآوری باشد، از ضروریات عصر حاضر است؛ بنابراین، با ایجاد بستر مناسب بوم‌سامانه کارآفرینی، قادر خواهد بود به تربیت نوآوران خلاق پرداخته و برای تبدیل شدن به دانشگاه نسل سوم گام‌های اساسی بردارد. در این راستا، توصیه می‌شود تا مدیران ارشد دانشکده کشاورزی به بازنگری خط‌مشی‌ها و راهبردهای مربوط به ایجاد زیرساخت‌های لازم برای برقراری ارتباط و شبکه‌سازی بین دانشجویان، اساتید، دانش‌آموختگان و کارآفرینان، برای توسعه و شتاب‌بخشیدن به کارآفرینی، اقدام کنند تا انگیزه‌ ثروت‌آفرینی در آن‌ها افزایش یابد.
کلیدواژه‌ها
تاب‌آوری
بوم‌سامانه کارآفرینی
دانشکده کشاورزی
شبکه‌سازی
یکپارچگی دانش

عنوان مقاله English

Analysis of Entrepreneurial Ecosystem Components on the Resilience of the School of Agriculture at Shiraz University from Students' Perspective

نویسندگان English

Afsaneh Banazadeh 1
Mahsa Fatemi 2
Kurosh Rezaei-Moghaddam 3
Dariush Hayati 4
Seyed Mehdi Nassiri 5
1 Former Ph. D. Student, Department of Agricultural Extension and Education, School of Agriculture, Shiraz University, Shiraz, Iran
2 Associate Professor, Department of Agricultural Extension and Education, School of Agriculture, Shiraz University, Shiraz, Iran.
3 Professor, Department of Agricultural Extension and Education, School of Agriculture, Shiraz University, Shiraz, Iran
4 Professor, Department of Agricultural Extension and Education, School of Agriculture, Shiraz University, Shiraz, Iran.
5 Associate Professor, Department of Biosystem Engineering, School of Agriculture, Shiraz University, Shiraz, Iran
چکیده English

The lack of a suitable job market for university graduates is one of the most significant challenges facing higher education, which in turn weakens students’ motivation to pursue their studies. In response to such challenges, universities—particularly agricultural schools—are now tasked with new and essential responsibilities to maintain their resilience. The main objective of the present study was to identify the factors influencing the resilience of agricultural schools, a goal that necessitates a combination of diverse elements within a network referred to as the "entrepreneurial ecosystem." This descriptive quantitative study was conducted using a survey method among 400 students from all departments of School of Agriculture as well as the three levels of B.Sc., M.Sc. and Ph.D. selected through multi-stage stratified random sampling from a population of 1,452 students. A researcher-made questionnaire was used to collect data and evaluate all variables in the study's conceptual model. The validity and reliability of the questionnaire were confirmed by a panel of university professors from Departments of Agricultural Extension and Education and Biosystem of School of Agriculture at Shira University and through a pilot study conducted outside the main sample, with Cronbach’s alpha coefficients ranging from 0.718 to 0.807. Data analysis was performed using AMOS24 and SPSS26, including path analysis to assess the fit of the causal model. The results of the path analysis indicated that the entrepreneurial ecosystem had a direct, positive, and significant impact on the resilience of the School of Agriculture. Therefore, establishing an entrepreneurial ecosystem can be considered a key factor in enhancing the resilience of such schools. Additionally, the entrepreneurial ecosystem indirectly and positively influenced resilience through the mediating variables of internal and external networking and the integration of intra-organizational knowledge. Fostering entrepreneurship and innovation should be a central focus of any modern university striving for resilience. Thus, by developing an appropriate platform for the entrepreneurial ecosystem, universities can cultivate creative innovators and make meaningful strides toward becoming third-generation universities. In this context, it is recommended that senior administrators at the School of Agriculture revise existing policies and strategies to build the necessary infrastructure for mutual interaction and networking among students, professors, graduates, and entrepreneurs. This would accelerate the entrepreneurship process and enhance motivation for wealth creation.

کلیدواژه‌ها English

Ecosystem
Entrepreneurial
Resilience
School of agriculture
Knowledge integration
Networking
بادزبان، ف.، رضائی‌مقدم، ک.، و فاطمی، م. (1399). آموزش کارآفرینی و تأثیر آن بر عملکرد کسب‌وکارهای زنان روستایی. فصلنامه کارآفرین، دوره 17، شماره 3، صص 34-51.
بنازاده، ا.، فاطمی، م.، و رضائی‌مقدم، ک. (1403). اکوسیستم کارآفرینی: ابعاد، مدل‌ها و عناصر سازنده. جغرافیا و روابط انسانی، دوره 7، شماره 1، صص 657-638.
جهانی، م.، و فاطمی، م. (1402). عوامل مؤثر بر تمایل به راه‌اندازی تجارت الکترونیک در شرکت‌های دانش‌بنیان استان سیستان و بلوچستان. علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، شماره 2، صص 37-23.
دهقانی، ز.، و صیف، م. (1395). بررسی رابطه بین تاب‌آوری شغلی و ظرفیت کارآفرینی در بین کارکنان سازمان مدیریت پسماند شهرداری شیراز. چهارمین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های نوین در مدیریت، اقتصاد و حسابداری، 19 تیر، برلین، آلمان.
شریف‌زاده، م.ش.، عبدالله‌زاده، غ. ح.، و رجبیان‌غریب، ف. (1403). سناریوهایی برای آینده زیست‌بوم کارآفرینی دانشجویی در آموزش عالی کشاورزی؛ یک مطالعه موردی. علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، دوره 20، شماره 1، صص 45-23.
شمس، ف.، موغلی، ع.، و بردبار، ف. (1393). تاب‌آوری ضرورت کارآفرینی: بررسی نقش واسطه‌ای تاب‌آوری در رابطه بین ویژگی‌های شخصیتی و کارآفرینی. نخستین همایش ملی علوم تربیتی و روانشناسی. شرکت اندیشه سازان مبتکر جوان، 23 آذر، مرودشت.
صدری، ع. (1397). استقرار مدیریت دانش در دانشگاه‌های ایران. پژوهش در نظام‌های آموزشی، دوره 43، شماره 1، صص 63-41.
کاشف گنج‌دره‌در، م.، رضائی‌مقدم، ک.، و فاطمی، م. (1401). دانش اعضای شرکت‌های دانش‌بنیان کشاورزی نسبت به اصول مدیریت تداوم کسب‌وکار در استان کرمان. علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، دوره 18، شماره 1، صص 105-87.
محمدی، م.، ترابی، ح.، و خیراندیش، م. (1399). تأثیر بوم‌سامانه کارآفرینی بر فعالیت کارآفرینانه؛ تحلیلی بر مبنای داده‌های. نشریه نوآوری و ارزش آفرینی، دوره 17، صص 182-163.
محمودزاده، الف.، کشتکار هرانکی، م.، نوری، ج. و مومیوند، ح. (1400). بررسی رابطه بین مدیریت دانش و تاب آوری سازمانی (مورد مطالعه یک سازمان تحقیقاتی). فصلنامه توسعه تکنولوژی صنعتی، دوره 20، شماره 47، صص 28-17. https://doi.org/10.22034/jtd.2022.252168
مرکز آمار ایران. (1400). نیروی کار، تحلیل آمار جریان. دفتر جمعیت نیروی کار و سرشماری. برگرفته شده از: https://amar.org.ir/Portals/0/News/1400/kar%201400.pdf
 
Badzaban, F., Rezaei-Moghaddam, K., and Fatemi, M. (2021). Analyzing the individual entrepreneurial resilience of rural women. Journal of Global Entrepreneurship Research, 11(3), 241-254.  https://doi.org/10.1007/s40497-021-00290-1
Bell-Masterson, J., and Stangler, D. (2015). Measuring an entrepreneurial ecosystem. Electronic Journal, 12(1), 123-140. https://doi.org/10.2139/ssrn.2580336
Bennett, D., Yabar, D. P. B., and Saura, J. R. (2017). University incubators may be socially valuable, but how effective are they? A case study on business incubators at universities. Entrepreneurial Universities, 14(2), 165-177. https://doi.org/10.1007/978-3-319-47949-1_11
Bienkowska, D., and Klofsten, M. (2012). Creating entrepreneurial net-works: Academic entrepreneurship, mobility and collaboration during PhD education. Higher Education, 64(2), 207–222. https://doi.org/10.1007/s10734-011-9488-x
Bradley, M. (2000). Working knowledge: How organizations manage what they know. New Library World, 101(6), 282-287. https://doi.org/10.1108/nlw.2000.101.6.282.4
Bruneau, M., Chang, S. E., Eguchi, R. T., Lee, G. C., O’Rourke, T. D., Reinhorn, A. M., and Von-Winterfeldt, D. (2003). A framework to quantitatively assess and enhance the seismic resilience of communities. Earthquake Spectra, 19(4), 733-752. https://doi.org/10.1193/1.1623497
Carsone, B., Bell, J., and Smith, B. (2024). Fostering academic resilience in higher education.  Journal of Perspectives in Applied Academic Practice, 12(1), 68-75. https://doi.org/10.56433/jpaap.v12i1.598
Cai, Y., and Ahmad, I. (2023). From an entrepreneurial university to a sustainable entrepreneurial university: Conceptualization and evidence in the contexts of European university reforms. Higher Education Policy, 36(1), 20-52. https://doi.org/10.1057/s41307-021-00243-z
Chinta, R., and Sussan, F. (2018). A triple-helix ecosystem for entrepreneurship: A case review. In: O'Connor, A., Stam, E., Sussan, F., Audretsch, D. (eds) Entrepreneurial Ecosystems. International Studies in Entrepreneurship, vol 38. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-319-63531-6_4
Diaconu, M., and Dutu, A. (2015). The role of the modern university in supporting the entrepreneurial ecosystem. European Journal of Interdisciplinary Studies, 7(1), 44-57.
Durso, S., de O., Afonso, L. E., and Beltman, S. (2021). Resilience in higher education: A conceptual model and its empirical analysis. Education Policy Analysis Archives, 29, 156. https://doi.org/10.14507/epaa.29.6054
Etzkowitz, H. (2016). The entrepreneurial university: Vision and metrics. Industry and Higher Education, 30(2), 83-97. https://doi.org/10.5367/ihe.2016.0303 
Etzkowitz, H., and Leydesdorff, L. (1995). The triple helix-University-Industry-Government relations: A laboratory for knowledge based economic development. EASST Review, 14(1), 14-19, 1995, Available at:<https://ssrn.com/abstract=2480085>
Fatemi, M., Rezaei-Moghaddam, K., Karami, E., Hayati, D., and Wackernagel, M. (2021). An integrated approach of Ecological Footprint (EF) and Analytical Hierarchy Process (AHP) in human ecology: A base for planning toward sustainability. Plos one, 16(4), e0250167. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0250167
Fernández-Nogueira, D., Arruti, A., and Sáenz, N. (2018). The entrepreneurial university: A selection of good practices. Journal of Entrepreneurship Education, 21(3), 1-17.
Fowler, F. J. (2009). Survey research methods. Applied social research method series, In: Bickman, L., Rog, D.J., (Eds.), USA: SAGE.
Iqbal, S., Rasheed, M., Khan, H., and Siddiqi, A. (2021). Human resource practices and organizational innovation capability: Role of knowledge management. VINE Journal of Information and Knowledge Management Systems, 51(5), 732-748. https://doi.org/10.1108/VJIKMS-02-2020-0033
Kaplan, R. S. (2009). Conceptual foundations of the balanced scorecard. Handbooks of Management Accounting Research, 3(5), 1253-1269. https://doi.org/10.1016/S1751-3243(07)03003-9
Mu, J. (2014). Networking capability, network structure, and new product development performance. IEEE Transactions on Engineering Management, 61(4), 599-609. https://doi.org/10.1109/TEM.2014.2359160
Rezaei-Moghaddam, K., Badzaban, F., and Fatemi, M. (2023). Entrepreneurial resilience of small and medium-sized businesses among rural women in Iran. The Journal of Agricultural Education and Extension, 29(1), 75-89. https://doi.org/10.1080/1389224X.2021.1985539
Schebesch, K. B., Soim, H. F., and Blaga, R.  L. (2024). The triple-helix model as foundation of innovative entrepreneurial ecosystems. Journal of Ethics in Entrepreneurship and Technology, 4(2), 104-1029. http://dx.doi.org/10.1108/JEET-08-2024-0026 
Spigel, B. (2017). The relational organization of entrepreneurial ecosystems. Entrepreneurship Theory and Practice, 41(1), 49-72. https://doi.org/10.1111/etap.12167
Stephen, F. H., Urbano, D., and van Hemmen, S. (2005). The impact of institutions on entrepreneurial activity.  Managerial and Decision Economics, 26(7), 413-419. https://doi.org/10.1002/mde.1254
Taylor, M. (2010). Toward a holistic organizational approach to understanding crisis. The Handbook of Crisis communication, 698-704.
Zhang, L., Gu, F. X., Chan, J. M., Wang, A. Z., Langer, R. S., and Farokhzad, O. C. (2008). Nanoparticles in medicine: Therapeutic applications and developments. Clinical Pharmacology & Therapeutics, 83(5), 761-769. https://doi.org/10.1038/sj.clpt.6100400
علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران
دوره 21، شماره 1
شهریور 1404
صفحه 65-80