علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران

علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران

چرا کشاورزان در حل بحران آب مشارکت نمی‌کنند؟

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.
2 استاد گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.
3 پسادکتری ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.
چکیده
بحران کمبود آب یکی از چالش‌های بزرگ پیش روی جوامع امروزی است. مشارکت فعال کشاورزان به عنوان ذینفعان اصلی در بخش کشاورزی، یک ضرورت اساسی برای مقابله با بحران کمبود آب و دستیابی به مدیریت پایدار منابع آبی ‌می‌باشد. کشاورزی به عنوان بخش عمده مصرف‌کننده آب در بسیاری از مناطق، نقش مهمی در این بحران ایفا ‌می‌کند. در این مطالعه به بررسی علل عدم مشارکت کشاورزان در حل بحران آب در استان همدان پرداخته شده است. جامعه آماری ‌پژوهش شامل کارشناسان، اعضای هیات علمی و کشاورزان شهرستان همدان بودند که از میان آن‌ها با 20 نفر از کارشناسان، 9 نفر از اعضای هیات علمی و تعداد 10 نفر از کشاورزان منطقه مصاحبه انجام شد. تجزیه ‌و ‌تحلیل داده‌ها به کمک روش تحلیل محتوا و استخراج مقوله‌ها انجام شد. نتایج نشان داد که علل عدم مشارکت کشاورزان را ‌می‌توان در 7 مقوله اصلی مشترک طبقه­بندی کرد. این مقوله‌ها شامل مشکلات آموزشی و اطلاع ­رسانی، اقتصادی و درآمدی، قانونی و نظارتی، عدم هماهنگی بین سازمان‌ها و بروکراسی اداری، عدم مسئولیت‌پذیری اجتماعی، نظام حکمرانی و برنامه­ریزی و تغییرات اقلیمی است که برای هر یک از آن‌ها راهکارهایی ارائه شده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

-

نویسندگان English

Mehrdad Pouya 1
Reza Movahedi 2
Taraneh Sarami- Foroshani 3
1 Agricultural Extension and Education Department, Faculty of Agriculture, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran
2 Agricultural Extension and Education Department, Faculty of Agriculture, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran
3 Agricultural Extension and Education Department, Faculty of Agriculture, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran
چکیده English

-

ارمغان، س. (1397). راهبردهای افزایش مشارکت مردمی در ارتقاء شاخص‌های زیست‌محیطی نواحی روستایی (مطالعه موردی: دهستان‌های بخش مرکزی ملارد). فصلنامه نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، سال 10، شماره 2، صص 150-131. https://doi.org/20.1001.1.66972251.1397.10.2.19.9
باقری، م.، محمدی، ح.، نوری، غ. ر.، و میر، ب. (1392). عوامل تعیین­کننده استفاده پایدار از منابع آب مطالعه موردی استان کهگیلویه و بویر احمد. علوم و تکنولوژی محیط‌زیست، دوره 15، شماره 1، صص 64-51.
تنهاپور، م.، و صفایی، ع. ا. (1395). ارائه چارچوب معماری سازمانی کارآمد فرماندهی و کنترل مدیریت بحران در کشور مبتنی بر تحلیل شبکه‌های اجتماعی. فرماندهی و کنترل، دوره ۱، شماره ۱، صص 15-1.
حسنی، ن.، یدالهی، پ.، مرتضوی، ع. ا.، ظهرابی، ب.، و زارع­ابیانه، ح. (1394). تحلیل بازدارنده­های مدیریت منابع آب (مطالعه موردی دشت همدان بهار). مجله کشاورزی بوم­شناختی، دوره 2، شماره ۵، صص 108-98.
دهقان فاروجی، ف. (1397). بررسی کمینه دمای متوسط سالانه کشور به عنوان یک ضرورت در مدیریت بحران زمین‌لرزه. مهندسی ساختمان و علوم مسکن، دوره ۱۲، شماره ۱، صص 43-39.
دیدار، ل.، محبوبی، م. ر.، عبدالله‌زاده، غ. ح. (1400). موانع مشارکت جوامع محلی در پروژه کشت گیاهان دارویی اراضی شیب‌دار حوزه آبخیز چهل چای شهرستان مینودشت. تحقیقات مرتع و بیابان ایران، دوره ۲۸، شماره ۴، صص 717-701. https://doi.org/10.22092/ijrdr.2021.125284
رحیمی فیض‌آباد، ف.، و یزدان‌پناه، م. (1393). عامل‌های مؤثر بر مشارکت پیوسته‌ی کشاورزان الشتر در کلاس‌های آموزشی ترویجی. فصلنامه پژوهش مدیریت آموزش کشاورزی، شماره 31، صص 57-46.  https://doi.org/10.22092/jaear.2015.101382
شاه‌پسند، م. ر.، و سواری، م. (1396). موانع مدیریت پایدار منابع آب کشاورزی جهت آموزش کشاورزان در مناطق روستایی (مطالعه ای در حوزه سد قشلاق استان کردستان). فصلنامه آموزش محیط‌زیست و توسعه پایدار، دوره 5، شماره 3، صص 104-91. https://doi.org/20.1001.1.23223057.1396.5.3.6.9
شرکت آب منطقه‌ای همدان. (1402). گزارش سیمای منابع آب استان همدان. همدان: معاونت برنامه ریزی آب منطقه‌ای. قابل دسترسی در آدرس اینترنتی: <https://www.hmrw.ir/st/72>
شریفی‌نیا، ز. (1399). تحلیل موانع مشارکت مردم محلی در توسعه روستایی (مطالعه موردی: دهستان بیشه ‏سر بخش مرکزی شهرستان قائم‏شهر). پژوهش‌های جغرافیای انسانی، دوره ۳، شماره ۵۳، صص 1131-1151. https://doi.org/10.22059/JHGR.2020.299549.1008097
عسکری‌بزایه، ف.، افراخته، ح.، طهماسبی، ا.، عزیزپور، ف.، و فتح‌الله‌ طالقانی، د. (1398). چرایی تحقق‌پذیری ضعیف مدیریت مشارکتی آبیاری در ایران پژوهشی برمبنای تحلیل محتوی. فصلنامه جغرافیا و توسعه، دوره ۱۷، شماره ۵۷، صص 132-111. https://doi.org/10.22111/GDIJ.2019.5011
کمالی، ی.، و میرزایی، ج. (1396). مقایسه‌ ساختار مدیریت بحران‌ در ایران، ژاپن، هند و ترکیه. مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، دوره ۷، شماره ۲۵، صص 289-245.
محبوبی، م. ر.، بزی، م.، شریف‌زاده، م. ش.، و پاریاب، ج. (1399). شناسایی موانع و حمایت‌های موردنیاز برای مشارکت کشاورزان در طرح انتقال و توزیع آب به اراضی کشاورزی دشت سیستان. پژوهش آب در کشاورزی، دوره 34، شماره ۳، صص 479-463.  https://doi.org/10.22092/JWRA.2020.341805.756
مهردوست، خ.، شمس، ع.، و کرمی دهکردی، ا. (1392). عوامل مؤثر بر سطوح مشارکت مردم روستایی در پروژه‌های آبخیزداری؛ مطالعه موردی: حوزه‌های آبخیز درود فرامان و لعل آباد شهرستان کرمانشاه. تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، دوره 44، شماره 3، صص409-399. https://doi.org/10.22059/IJAEDR.2013.50228
نوروزی، ز.، فروزانی، م.، محمدزاده، س. (1399). در بررسی شناسایی موانع و تسهیل کننده‌های اجتماعی-فرهنگی و اقتصادی مشارکت مردمی در احداث و بهره‌برداری از کانال‌های آبیاری با استفاده از تحلیل میدان نیرو (مطالعه موردی شهرستان ویس). مجله علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، دوره 16، شماره 1، صص 78-57. https://doi.org/10.22034/iaeej.2020.202319.1452
نیاورانی، ص.، و غفوری رانکوهی، ا. (1398). اصل مشارکت عمومی برای حفظ منابع آبی در آئینه قوانین و مقررات. فصلنامه تحقیقات حقوق، دوره 22، شماره 85، صص 272-245.  https://doi.org/20.1001.1.23223057.1396.5.3.6.9
یادآور، ح. (1400). بررسی عوامل موثر بر مشارکت در مدیریت شبکه آبیاری سد قلعه چای. آب و توسعه پایدار،  دوره 8، شماره ۴، صص 10-1. https://doi.org/10.22067/jwsd.v8i4.2107.1058
 
Alishah Aratboni, F., Arzani, H., Javadi, S. A. and Farahpour, M. )2019(. Investigation of factors influencing participation of ranchers in range management plans (case study: Savadkooh Watershed, Mazandaran). Iranian Journal of Range and Desert Research, 26(2), 379-387. https://doi.org/10.22092/ijrdr.2019.119359
Dang, W. (2020). How culture shapes environmental public participation: Case studies of China, the Netherlands, and Italy, Journal of Chinese Governance, 5(3), 390-412. https://doi.org/10.1080/23812346.2018.1443758
Geddafa, T., Abera, E., and Gedefa, F. (2021). Determinants of smallholder farmers’ participation and level of participation in small-scale irrigation practice in Gemechis district, West Hararghe Zone, Ethiopia. Cogent Engineering, 8(1), 1960250. https://doi.org/10.1080/23311916.2021.1960250
Kalele, D. N., Ogara, W. O., Oludhe, C., and Onono, J. O. (2021). Climate change impacts and relevance of smallholder farmers’ response in arid and semi-arid lands in Kenya. Scientific African, 12, 00814. https://doi.org/10.1016/j.sciaf.2021.e00814
Lamb, L. (2018). Changing preferences for environmental protection: evidence from volunteer behaviour. International Review of Applied Economics, 33(3), 384–401. https://doi.org/10.1080/02692171.2018.1510906
Mahaarcha, D., and Sirisunhirun, S. (2023). Social capital and farmers’ participation in multi-level irrigation governance in Thailand. Heliyon, 9(8), 18793. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e18793
Mills, J., Ingram, J., Dibari, C., Merante, P., Karaczun, Z., Molnar, A., and Ghaley, B. B. (2019). Barriers to and opportunities for the uptake of soil carbon management practices in European sustainable agricultural production. Agroecology and Sustainable Food Systems, 44(9), 1185–1211. https://doi.org/10.1080/21683565.2019.1680476
Wang, Y., Qu, W., Zheng, L., and Yao, M. (2022). Multi-dimensional social capital and farmer’s willingness to participate in environmental governance. Tropical Conservation Science, 15(3). https://doi.org/10.1177/19400829221084562